Con chê bạn "toàn dùng balo cũ xấu xí”, bà mẹ TP.HCM có cách ứng xử quá khôn ngoan!

Khi trẻ bắt đầu đi học, những khác biệt giữa mình và bạn bè cũng dần trở thành điều các con nhận ra. Một bộ quần áo mới, đôi giày đẹp hay chiếc balo đã dùng nhiều năm đôi khi cũng trở thành chủ đề trong những câu chuyện của trẻ.

Chị Hồng Loan (phường Phú Thuận, TP.HCM) từng có một lần "đứng hình" trước một câu nói của con. Chị kể, lúc còn học mầm non, một lần đi học về, con trai bỗng hồn nhiên nói: "Bạn Khiêm (tên nhân vật đã được thay đổi) toàn dùng balo cũ xấu xí mẹ ạ!". Nghe con nói vậy, chị Loan không vội mắng hay lập tức giảng giải. Thay vào đó, chị hỏi lại con vì sao lại thấy chiếc balo của bạn xấu.

Đứa trẻ nói chiếc balo đã cũ, màu sắc không còn đẹp và khác với những chiếc balo mà nhiều bạn trong lớp đang dùng. Chị Loan tiếp tục hỏi: "Nhưng balo của bạn vẫn dùng tốt đúng không?". Con gật đầu.

Chị lại hỏi: "Nếu cái balo của con đang dùng rất tốt nhưng một ngày nào đó nó bị cũ, con có muốn các bạn nói balo của con xấu không?".

Đến đây, đứa trẻ bắt đầu nghĩ khác. Chị Loan giải thích rằng mỗi gia đình có một cách sử dụng tiền khác nhau. Có nhà thích mua đồ mới cho con, có nhà thấy đồ còn tốt thì tiếp tục dùng. Một chiếc balo có thể đã cũ nhưng vẫn sạch sẽ, chắc chắn và đựng được sách vở thì chẳng có lý do gì để trở thành điều khiến người khác phải xấu hổ.

Nhưng chị Loan không dừng lại ở chuyện đồ cũ vẫn dùng được. Chị muốn con hiểu rằng điều đáng nói hơn là mình không nên lấy những thứ một người đang sở hữu để đánh giá họ.

"Con thử nghĩ xem, nếu Khiêm học giỏi, chơi vui, đối xử tốt với con nhưng bạn ấy dùng một chiếc balo cũ thì con có còn muốn chơi với bạn không?", chị hỏi. Câu hỏi ấy khiến con nhận ra một điều khá đơn giản: thứ khiến mình quý một người bạn không phải là chiếc balo bạn ấy mang trên vai.

Chị Loan cũng nói với con rằng nếu một ngày nào đó con gặp một người có hoàn cảnh khó khăn hơn mình, điều con cần làm không phải là thương hại hay xấu hổ khi chơi với họ. Trước hết, hãy nhìn xem người đó đối xử với mình thế nào. Nếu họ tử tế, biết chia sẻ và là một người bạn tốt thì chiếc balo cũ hay bộ quần áo không mới chẳng có ý nghĩa gì.

"Nhà mình có điều kiện hơn ở một vài thứ thì đó là điều con may mắn, chứ không phải lý do để con nghĩ mình hơn người khác", chị nói với con.

Theo chị Loan, trẻ con chưa thể tự nhiên hiểu hết những điều này. Các con nhìn thấy chiếc balo mới thì thích, thấy chiếc balo cũ thì chê, thấy bạn có món đồ mình không có thì muốn sở hữu. Đó là những cảm xúc rất bình thường. Điều cha mẹ cần làm không phải là khiến con sợ vì mình đã nói sai, mà là giúp con hiểu vì sao một cách nghĩ như vậy có thể khiến người khác tổn thương.

Và quan trọng nhất, chị không yêu cầu con phải “giả vờ” rằng chiếc balo của Khiêm đẹp. Con hoàn toàn có thể nhận ra nó đã cũ. Nhưng từ việc nhận ra một món đồ cũ đến việc chê bai người đang sử dụng nó là hai chuyện khác nhau. Chị muốn con học được cách phân biệt giữa điều mình nhìn thấy và cách mình đối xử với người khác.

Dạy con về tiền bạc cũng là dạy con cách nhìn người khác

Theo chị Loan, khi con có những thắc mắc, so sánh, đây cũng là thời điểm phù hợp để cha mẹ nói với con về sự khác nhau giữa các gia đình. Không phải nhà nào cũng có cùng điều kiện kinh tế và ngay cả khi có điều kiện, mỗi gia đình cũng có cách sử dụng tiền khác nhau.

Có bố mẹ thích mua đồ mới cho con mỗi năm, nhưng cũng có người quan niệm món đồ còn tốt thì cứ tiếp tục sử dụng. Có gia đình ưu tiên chi tiền cho việc học, trải nghiệm hoặc những nhu cầu khác, thay vì liên tục thay quần áo, giày dép, balo theo sở thích của trẻ. Trẻ cần hiểu rằng việc một bạn dùng đồ cũ không có nghĩa gia đình bạn ấy “kém” hơn. Một chiếc balo đã dùng lâu năm cũng không khiến người mang nó trở nên thấp hơn các bạn trong lớp.

Ngược lại, nếu gia đình mình có điều kiện mua cho con những món đồ tốt, điều đó cũng không có nghĩa con có quyền xem thường người khác. Được bố mẹ đáp ứng nhiều nhu cầu là một điều may mắn, nhưng đó không phải thành tích để đem ra so sánh.

Đây là một bài học về tiền bạc mà trẻ càng hiểu sớm càng tốt: tiền có thể giúp cuộc sống thuận tiện hơn, nhưng không phải thứ dùng để xác định giá trị của một con người.

Một điểm cha mẹ cũng cần lưu ý là trẻ con vốn có cách quan sát rất trực tiếp. Nếu mỗi lần con nói ra một nhận xét chưa phù hợp, bố mẹ đều lập tức quát "Con không được nói thế!", trẻ có thể chỉ học được cách im lặng trước mặt người lớn mà chưa chắc thực sự hiểu vấn đề.

"Trong trường hợp này, mình nghĩ cha mẹ có thể phân biệt cho con giữa việc nhận ra một sự khác biệt và dùng sự khác biệt ấy để làm tổn thương người khác.

Con hoàn toàn có thể nhận thấy balo của Khiêm đã cũ. Nhưng nếu nói thẳng trước mặt bạn rằng “balo của bạn xấu thế” thì câu nói ấy có thể khiến bạn buồn hoặc xấu hổ. Cũng giống như việc một đứa trẻ nhận ra bạn mình thấp hơn, béo hơn, học kém hơn hay mặc quần áo không đẹp bằng mình. Điều nhìn thấy là một chuyện, cách nói ra lại là chuyện khác.

Cha mẹ có thể nói với con rằng: "Con có thể nghĩ như vậy, nhưng trước khi nói một điều về người khác, con hãy nghĩ xem nếu người ta nghe được thì có buồn không". Đó là cách giúp trẻ học về sự tinh tế trong giao tiếp mà không biến mỗi cuộc trò chuyện thành một bài giảng đạo đức", chị Loan nói

Một đứa trẻ được bố mẹ mua cho chiếc balo mới vẫn có thể vui vì món quà ấy mà không chê chiếc balo cũ của bạn. Một đứa trẻ có nhiều đồ chơi vẫn có thể chơi cùng người bạn chỉ có vài món. Và một đứa trẻ lớn lên trong điều kiện đủ đầy vẫn có thể hiểu rằng ngoài kia có rất nhiều gia đình đang phải cân nhắc từng khoản chi tiêu.

Đó cũng là lúc cha mẹ giúp con hình thành một kiểu "giàu có" khác: biết trân trọng những gì mình có nhưng không lấy nó làm lý do để đứng cao hơn người khác.