Để thoát phụ thuộc Trung Quốc, Mỹ và phương Tây sẽ phải trả cái giá siêu đắt: một con số không tưởng

Phương Tây có thể phải tốn 23.000 tỷ USD trong vòng 25 năm tới nếu muốn tái cấu trúc chuỗi cung ứng và giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc, theo một nghiên cứu của hãng tư vấn EY-Parthenon được Financial Times (FT) dẫn lại.

Báo cáo ước tính Mỹ sẽ cần chi khoảng 13.700 tỷ USD để xây dựng lại cơ sở hạ tầng, năng lực nghiên cứu, phần mềm, sản xuất và chuỗi cung ứng vốn đang gắn chặt với Trung Quốc. Khu vực đồng euro (Eurozone) sẽ phải chi thêm khoảng 9.100 tỷ USD, trong khi Anh cần khoảng 800 tỷ USD.

Như vậy tính trung bình mỗi năm, Mỹ và phương Tây cần chi khoảng 940 tỷ USD, bên cạnh các cam kết hiện tại về năng lượng, quốc phòng, công nghệ và cơ sở hạ tầng.

Theo EY-Parthenon, riêng Mỹ sẽ cần đầu tư khoảng 550 tỷ USD mỗi năm, gần tương đương mức 600 tỷ USD mà các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ đã rót vào các trung tâm dữ liệu trong năm 2025. Trong khi đó, Liên minh châu Âu (EU) sẽ phải tăng chi tiêu lên gần gấp đôi ngân sách thường niên hiện nay.

Ông Mats Persson, cựu cố vấn của Văn phòng Thủ tướng Anh và hiện là chuyên gia tại EY-Parthenon, cho rằng việc nội địa hóa chuỗi cung ứng mà không tạo ra gánh nặng quá lớn cho người nộp thuế và người tiêu dùng sẽ là một trong những thách thức lớn nhất đối với chính phủ và doanh nghiệp trong những năm tới.

Chuyên gia này cho biết chi phí ban đầu có thể ở mức thấp hơn nhưng sẽ tăng dần khi quá trình tái cấu trúc được mở rộng, đồng thời nhận định kịch bản “tách rời một phần” là thực tế hơn nhiều so với việc cắt đứt hoàn toàn với Trung Quốc.

Theo báo cáo, vấn đề không chỉ nằm ở chi phí. Trung Quốc vẫn đóng vai trò trung tâm trong chuỗi cung ứng các nguyên liệu quan trọng phục vụ sản xuất công nghệ cao và quá trình chuyển đổi năng lượng xanh.

Dẫn đánh giá của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), EY-Parthenon cho biết đến năm 2035, Trung Quốc dự kiến sẽ cung cấp hơn 60% lượng lithium và cobalt tinh chế của thế giới, đồng thời chiếm khoảng 80% nguồn cung graphite cấp pin và đất hiếm.

Sự phụ thuộc này đã bộc lộ rõ trong năm ngoái khi Bắc Kinh áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với một số kim loại đất hiếm nhằm đáp trả các đe dọa áp thuế từ Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Động thái này từng khiến các dây chuyền sản xuất ô tô tại Mỹ và châu Âu đứng trước nguy cơ gián đoạn trước khi Bắc Kinh và Washington đạt được thỏa thuận đình chiến thương mại tạm thời. Sự kiện trên đã thúc đẩy các nỗ lực “giảm thiểu rủi ro”, trong đó có kế hoạch dự trữ đất hiếm của EU.

Bà Alicia García-Herrero, kinh tế trưởng phụ trách khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Natixis, nhận định phương Tây không thể nhanh chóng tách khỏi Trung Quốc, ngay cả khi sẵn sàng chi những khoản đầu tư khổng lồ.

“Bắc Kinh đang kiểm soát quá nhiều đầu vào công nghiệp, từ khâu chế biến đất hiếm cho đến các hoạt chất dược phẩm”, bà nói.

EY-Parthenon cũng cảnh báo rằng việc giảm phụ thuộc vào Trung Quốc sẽ kéo theo chi phí sản xuất cao hơn.

Các sản phẩm sản xuất tại Trung Quốc hiện có lợi thế giá thành từ 20% đến 100% so với nhiều quốc gia khác. Nếu thay thế nguồn cung từ Trung Quốc, giá cả trong các ngành chiến lược tại châu Âu có thể tăng từ 1% đến 2,5%.

Điều này có thể khiến lạm phát duy trì ở mức cao hơn mục tiêu 2% mà Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) và Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) đặt ra.

Trong bối cảnh đó, việc Mỹ tiếp quản vai trò chủ tịch liên minh FORGE cho thấy Washington đang đẩy mạnh nỗ lực xây dựng các chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng an toàn và đa dạng hơn với các quốc gia đối tác. Liên minh FORGE được thành lập nhằm điều phối chính sách, huy động nguồn tài chính công và thúc đẩy hợp tác ngoại giao để tăng tốc phát triển các dự án khoáng sản chiến lược – lĩnh vực ngày càng gắn chặt với an ninh kinh tế và an ninh quốc gia.

Theo FT