EU trừng phạt Nga
Liên minh châu Âu (EU) nhất trí với gói trừng phạt mới nhằm vào ngành công nghiệp quân sự Nga đúng ngày sinh nhật 74 tuổi của Tổng thống Vladimir Putin 7/10. Cùng lúc, khối này đề xuất cơ chế mới để ngăn các thành viên - được coi là đồng minh của Moscow, trong tương lai vi phạm những giá trị chung của EU, theo Newsweek.
Cụ thể, các thành viên EU đã nhất trí về khoảng 1.646 biện pháp trừng phạt mới đối với Nga . Phần lớn nhắm vào tổ hợp công nghiệp quân sự của nước này, trong đó hơn một nửa tập trung vào lĩnh vực sản xuất tên lửa.
Đây được xem là gói trừng phạt có quy mô lớn nhất của EU kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine năm 2022. Gói này dự kiến được các bộ trưởng ngoại giao EU chính thức thông qua vào ngày 12/10.
Hiện danh sách trừng phạt của EU liên quan đến Nga bao gồm hơn 3.000 cá nhân và tổ chức. Những đối tượng bị đưa vào danh sách có thể phải chịu các biện pháp như cấm đi lại, hạn chế giao dịch và đóng băng tài sản.
Tổng thống Nga Vladimir Putin. Nguồn: Newsweek
EU muốn có cơ chế nhanh hơn để bảo vệ các giá trị của khối
Song song với các biện pháp nhằm vào Nga, Ủy ban châu Âu (EC), cơ quan điều hành của EU, đã đề xuất những cơ chế bảo đảm mới đối với các hiệp ước gia nhập trong tương lai. Mục tiêu là bảo đảm các quốc gia thành viên mới tiếp tục thực hiện những cam kết đã đưa ra trong quá trình đàm phán gia nhập khối.
Các đề xuất bao gồm một cơ chế bảo vệ thể chế mới, nhằm xử lý những vi phạm nghiêm trọng đối với các giá trị của EU và nguyên tắc hợp tác chân thành giữa các thành viên. Trong những trường hợp nghiêm trọng nhất, biện pháp được áp dụng có thể bao gồm đình chỉ quyền bỏ phiếu của một quốc gia thành viên mới.
Bà Marta Kos, Cao ủy EU phụ trách mở rộng, nói với các phóng viên rằng khối cần những cơ chế phản ứng nhanh hơn nếu các thành viên mới làm suy yếu nền dân chủ hoặc pháp quyền.
"Chúng ta cần những cơ chế nhanh hơn là chỉ dựa vào Điều 7 [một biện pháp trừng phạt cho phép đình chỉ quyền bỏ phiếu của một quốc gia thành viên] nếu những người mới gia nhập đi ngược lại nguyên tắc pháp quyền, dân chủ hoặc các giá trị của chúng ta", bà nói.
Đề xuất này nhằm khắc phục những hạn chế của quy trình theo Điều 7 hiện hành, vốn cho phép đình chỉ quyền bỏ phiếu của một thành viên để đáp trả hành vi "vi phạm nghiêm trọng và dai dẳng" các giá trị của EU.
Eli Gateva, nhà nghiên cứu về chính trị và chính sách EU tại Đại học Oxford, nói với Newsweek rằng cơ chế bảo vệ được đề xuất có phạm vi rộng hơn Điều 7, bởi nó còn bao gồm cả nguyên tắc hợp tác chân thành.
Theo bà Gateva, cơ chế mới "sẽ dễ thực thi hơn" vì áp dụng hình thức bỏ phiếu theo đa số đủ điều kiện ngược lại.
Trước đây, EU đã khởi động các thủ tục theo Điều 7 đối với Hungary vào năm 2018 và Ba Lan vào năm 2017 do những lo ngại về tình trạng suy thoái dân chủ. Tuy nhiên, cả hai trường hợp đều không dẫn đến việc đình chỉ quyền bỏ phiếu.
Một trong những trở ngại chính là các biện pháp trừng phạt theo cơ chế này đòi hỏi sự nhất trí của các quốc gia thành viên EU còn lại. Chính phủ Hungary và Ba Lan được cho là có thể bảo vệ lẫn nhau, khiến việc áp dụng biện pháp trừng phạt trở nên khó khăn.
Cao ủy EU phụ trách mở rộng Marta Kos. Nguồn: Newsweek
EU chuẩn bị cho khả năng mở rộng thành viên
Ủy ban châu Âu cho biết các đề xuất mới cũng nhằm chuẩn bị cơ cấu quản trị, chính sách và ngân sách của EU cho quá trình mở rộng trong tương lai.
Cơ quan này kêu gọi các quốc gia thành viên đẩy nhanh quá trình ra quyết định, trong đó có việc sử dụng những điều khoản hiệp ước cho phép chuyển một số lĩnh vực từ cơ chế yêu cầu đồng thuận tuyệt đối sang bỏ phiếu theo đa số đủ điều kiện.
EC nêu cụ thể các biện pháp trừng phạt và vấn đề gian lận thuế là những lĩnh vực có thể áp dụng cơ chế này.
Quá trình mở rộng đặt ra nhiều câu hỏi về cách thức ra quyết định của EU, đặc biệt khi số lượng thành viên tăng lên. Montenegro, Albania, Moldova và Ukraine nằm trong nhóm những quốc gia được xác định là ứng cử viên hàng đầu cho tư cách thành viên trong tương lai.
Các quan chức EU hy vọng có thể bắt đầu đàm phán với Ukraine và Moldova vào tuần tới về những lĩnh vực chính sách liên quan đến thị trường nội địa và năng lực cạnh tranh.
Tuy nhiên, bà Kos cho rằng vẫn "còn quá sớm để suy đoán" liệu một quốc gia đang trong tình trạng chiến tranh hoặc có xung đột đóng băng có thể gia nhập EU hay không.
Gói đề xuất của Ủy ban châu Âu sẽ được đưa ra thảo luận giữa các quốc gia thành viên, trong đó có cuộc họp Hội đồng châu Âu vào tháng 10.
Hiện EU có 27 quốc gia thành viên. Việc kết nạp thành viên mới vẫn cần sự nhất trí của toàn bộ các nước trong khối.
