EU định bỏ giá trần dầu Nga, chuẩn bị tung 'đòn' rắn hơn nhắm thẳng vào nguồn thu của Moscow

Liên minh châu Âu (EU) đang âm thầm chuẩn bị một bước đi cứng rắn hơn nhiều nhằm vào hoạt động xuất khẩu dầu của Nga. Lần này, Brussels không còn tập trung vào yếu tố “giá trần” mang tính hình thức, mà hướng thẳng tới tính hiệu quả trong thực thi.

Theo các nguồn tin, EU đang cân nhắc khả năng loại bỏ hoàn toàn cơ chế áp giá trần đối với dầu Nga. Thay vào đó, khối sẽ đưa ra lệnh cấm toàn diện các dịch vụ hàng hải. Nếu được thông qua, các doanh nghiệp châu Âu sẽ không được cung cấp bảo hiểm, vận chuyển hay dịch vụ logistics cho dầu Nga. Biện pháp này nhằm bịt một trong những lỗ hổng lớn nhất của hệ thống trừng phạt hiện nay.

Cơ chế giá trần vốn được thiết kế nhằm phép dầu Nga tiếp tục lưu thông nhưng với mức giá thấp hơn nhằm cắt giảm nguồn thu của Điện Kremlin. Nhưng thực tế, việc thực thi gặp nhiều khó khăn, phụ thuộc vào giấy tờ, cam kết tự khai báo và mức độ tuân thủ vốn không phổ biến trong thương mại dầu mỏ toàn cầu.

Lệnh cấm dịch vụ sẽ mang tính trực diện hơn, khó lách hơn. Các quan chức EU cho rằng biện pháp này sẽ đơn giản hóa khâu giám sát và gia tăng sức ép lên Moscow trong bối cảnh doanh thu dầu khí của Nga đã giảm xuống mức thấp nhất trong 5 năm, do giá giảm mạnh và mạng lưới trừng phạt ngày càng mở rộng.

Động thái này được xem xét trong bối cảnh giá trần mà EU áp lên dầu Nga dự kiến tiếp tục hạ từ ngày 1/2 xuống còn 44,1 USD/thùng. Tuy nhiên, EU ngày càng nhận ra rằng việc hạ giá trần không giúp giảm đáng kể nguồn thu của Nga nếu dầu vẫn tiếp tục chảy nhờ đội tàu bóng tối.

Những biện pháp gần đây nhằm vào các sản phẩm tinh chế từ dầu thô Nga đã buộc các nhà máy lọc dầu tại Thổ Nhĩ Kỳ và Ấn Độ phải cắt giảm mạnh nhập khẩu. Trung Quốc đã hấp thụ một phần lượng dầu dư thừa, chủ yếu thông qua các nhà máy lọc dầu nhỏ vốn chỉ chấp nhận mua với mức chiết khấu sâu. Điều này gây áp lực lên doanh thu của Nga, nhưng chưa thể ngăn dòng dầu xuất khẩu.

Doanh thu dầu khí tháng 12/2025 giảm xuống còn 447,8 tỷ ruble, từ gần 800 tỷ rúp cùng kỳ năm trước và thấp hơn nhiều so với tháng 11/2025. Tính chung cả năm, con số này này giảm 24% xuống còn 8,48 nghìn tỷ rúp, mức thấp nhất kể từ năm 2020. Điều này đặc biệt đáng lo ngại vì dầu khí vẫn đóng góp khoảng 1/4 ngân sách liên bang, trong khi ngân sách đó đang bị bào mòn nhanh chóng bởi chi tiêu quốc phòng và an ninh.

Ngày 13/1, Bộ Phát triển Kinh tế Nga cho biết giá trung bình dầu thô Urals của Nga trong tháng 12/2025 đã giảm xuống còn 39,18 USD/thùng. So với mức giá 44,87 USD/thùng của tháng 11/2025, giá dầu chủ chốt của Nga đã giảm thêm 13% và giảm 41% so với đầu năm (67,66 USD vào tháng 1).

Lệnh cấm dịch vụ hàng hải, nếu được áp dụng, sẽ đẩy nhiều hơn lượng dầu Nga vào các kênh giao dịch giá rẻ, chi phí cao và rủi ro lớn. Đồng thời, nó cũng khiến dầu bị trừng phạt khó quay trở lại châu Âu thông qua các hình thức pha trộn, đổi nhãn hoặc trung chuyển gián tiếp.

Dù vậy, mọi quyết định vẫn cần sự đồng thuận tuyệt đối của các nước thành viên. Một số quốc gia lo ngại nguy cơ gián đoạn thị trường, còn số khác e ngại các biện pháp trả đũa. Trớ trêu là trong khi nhập khẩu dầu thô của châu Âu đã giảm gần 9% trong năm qua, nhập khẩu LNG lại tăng vọt và trở nên đắt đỏ hơn nhiều.

Theo Oilprice