Hai tỷ phú Việt bước vào cuộc chơi năng lượng: Hòa Phát muốn "tự cung tự cấp", Vingroup muốn bán điện cho cả hệ sinh thái

"Vua thép" Hòa Phát: Tận dụng nguồn điện 0 đồng

Ngày 29/1/2026, Công ty Cổ phần Xây dựng và Phát triển Đô thị Hòa Phát ký MOU với Hero Future Energies Việt Nam (HFE) và Horus Power để triển khai điện mặt trời áp mái tại các KCN do Hòa Phát đầu tư. Hai đối tác sẽ đầu tư – sở hữu – vận hành (IPP) hệ thống điện trên mái nhà xưởng, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và tiêu chuẩn xanh của khách thuê, đặc biệt là các tập đoàn đa quốc gia cần chứng chỉ I-REC cho xuất khẩu.

HFE hiện sở hữu danh mục khoảng 7,5 GW năng lượng tái tạo toàn cầu, được IFC và KKR hậu thuẫn – một nền tảng tài chính đủ mạnh để bảo đảm tính dài hạn của các dự án.

Ở phía nội bộ, Hòa Phát đã sớm tối ưu năng lượng nhờ công nghệ thu hồi nhiệt dư trong luyện thép. 6 tháng đầu năm 2025, Tập đoàn tự đáp ứng khoảng 90% nhu cầu điện cho sản xuất thép, tương đương giá trị khoảng 3.500 tỷ đồng.

Khi các KCN Hòa Mạc, Phố Nối A, Yên Mỹ II gần như lấp đầy (bình quân 95%, riêng Hòa Mạc đạt 100%), điện mặt trời áp mái trở thành mảnh ghép gia tăng giá trị hạ tầng thay vì chỉ là giải pháp tiết giảm chi phí.

Vingroup: Muốn năng lượng thành "xương sống" của hệ sinh thái

Nếu Hòa Phát đi từ sản xuất để tối ưu điện, thì với Vingroup, điện được đặt ở vị trí hạ tầng nền cho toàn bộ hệ sinh thái xe điện, pin, công nghiệp và đô thị.

VinEnergo - đơn vị năng lượng của Tập đoàn đã nâng vốn điều lệ lên 28.335 tỷ đồng vào cuối tháng 10/2025, song hành với danh mục dự án nguồn điện khoảng 5.700 MW, tập trung vào điện gió, điện mặt trời và hệ thống lưu trữ (BESS).

Hai dự án điện gió tại Kỳ Anh (Hà Tĩnh) có tổng công suất 898 MW, sản lượng dự kiến hơn 2.375 GWh/năm, sẽ vận hành thương mại từ quý IV/2028. Hệ thống trạm biến áp và đường dây 500 kV mạch kép được đầu tư đồng bộ để đấu nối vào lưới quốc gia.

Tuy nhiên, điện Hòa Phát có giá thành thấp nhờ tận dụng nhiệt dư - một loại nhiên liệu "0 đồng" sinh ra trong quá trình luyện thép thì VinEnergo phải chấp nhận bài toán vốn lớn cho điện gió và điện khí LNG, cùng chi phí nhiên liệu nhập khẩu trong trường hợp phát triển LNG.

Nhưng đổi lại, VinEnergo thực hiện được tham vọng thương mại hóa: không chỉ phục vụ nội bộ các "siêu nhà máy" tại Vũng Áng hay Hải Phòng, mà còn hướng tới khách hàng FDI sẵn sàng trả giá cao hơn cho điện sạch, ổn định và có nguồn gốc minh bạch. Thậm chí, khả năng cung cấp điện trực tiếp cho cư dân tại các đại đô thị Vinhomes cũng được tính đến như một mắt xích trong hệ sinh thái khép kín.

Hai chiến lược, một xu thế

Theo EVN và Bộ Công Thương, tỷ trọng năng lượng tái tạo trong cơ cấu điện Việt Nam đã tăng từ khoảng 5% năm 2020 lên xấp xỉ 15% giai đoạn 2024-2025, với khoảng 16 GW điện mặt trời và gần 5 GW điện gió đang vận hành.

Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt mục tiêu hoàn thiện thị trường bán buôn điện trong năm 2026, đồng thời mở cửa thị trường bán lẻ điện cạnh tranh từ đầu năm 2027. Trọng tâm của lộ trình này là trao quyền lựa chọn nhà cung cấp cho người tiêu dùng, thay vì tiếp tục cơ chế chấp nhận một mức giá cố định như hiện nay.

Quy hoạch điện VIII ước tính tổng nhu cầu vốn cho nguồn và lưới điện giai đoạn 2021-2030 khoảng 134,7 tỷ USD; riêng năng lượng tái tạo cần 55-60 tỷ USD, chưa kể chi phí lưới và lưu trữ.

Trong bức tranh đó, bước đi của hai tỷ phú Phạm Nhật Vượng và Trần Đình Long cho thấy một điểm chung: năng lượng đang chuyển từ vai trò "đầu vào sản xuất" sang "hạ tầng chiến lược".

Với Hòa Phát, điện giúp khóa chặt lợi thế chi phí và nâng chuẩn các khu công nghiệp. Với Vingroup, điện là điều kiện tiên quyết để vận hành hệ sinh thái công nghiệp - công nghệ quy mô lớn.

Khác cấu trúc tài chính, khác cách tiếp cận, nhưng hai tỷ phú Việt đều hướng tới một tham vọng chung trong kỷ nguyên Net Zer: Ai làm chủ được nguồn điện xanh và ổn định, người đó nắm lợi thế dài hạn.