Hơn 80% nhà cung ứng đến từ Trung Quốc: Bài toán hóc búa của tân CEO Apple khi thừa hưởng di sản 4.000 tỷ USD từ Tim Cook

Quyết định bổ nhiệm John Ternus vào ghế nóng CEO Apple diễn ra ngay giữa bối cảnh “gã khổng lồ” Cupertino đang đứng trước ngã ba đường: Vừa tận hưởng sự phục hồi doanh số kỷ lục tại Trung Quốc, vừa phải gồng mình trước áp lực đứt gãy chuỗi cung ứng do địa chính trị.

Theo tờ Nikkei Asian Review, Apple vừa chính thức xác nhận John Ternus, Phó Chủ tịch cấp cao mảng Kỹ thuật Phần cứng, sẽ tiếp quản vị trí CEO từ Tim Cook vào ngày 1/9 tới. Đây là một thời điểm "vàng" nhưng cũng đầy áp lực.

Một mặt, Ternus thừa hưởng một đế chế cực kỳ vững mạnh với vốn hóa chạm mốc 4.000 tỷ USD vào tháng 4/2026, cùng dòng iPhone 17 vừa thiết lập những kỷ lục doanh số lịch sử. Mặt khác, ông phải đối mặt với một chuỗi cung ứng vẫn còn quá phụ thuộc vào Trung Quốc giữa lúc chiến lược "thoát Trung" sang Ấn Độ đang gặp những lực cản khó ngờ.

Cái bóng quá lớn của "kiến trúc sư" Tim Cook

Để hiểu được áp lực của John Ternus, cần nhìn lại những gì Tim Cook đã làm. Kể từ khi nhậm chức vào năm 2011, Cook đã đưa vốn hóa Apple từ 350 tỷ USD lên con số 4.000 tỷ USD hiện tại. Thành công đó được xây dựng vững chắc trên nền tảng Trung Quốc, nơi vừa là thị trường tiêu thụ lớn thứ hai, vừa là "đại công xưởng" không thể thay thế.

Theo phân tích từ danh sách nhà cung cấp mới nhất của Nikkei Asia, hơn 80% trong số 187 nhà cung cấp hàng đầu của Apple vẫn đang vận hành các cơ sở sản xuất tại Trung Quốc.

Ngay cả việc mở rộng sang Đông Nam Á phần lớn cũng được hỗ trợ bởi các đối tác Trung Quốc như BYD hay Luxshare Precision Industry. Tim Cook đã tạo ra một "cỗ máy vận hành trơn tru" ở quy mô chưa từng có, và trọng trách của Ternus là phải giữ cho cỗ máy đó không bị chệch bánh trước những cơn gió ngược địa chính trị.

Dưới thời Tim Cook, Apple đã nỗ lực đa dạng hóa sản xuất để tăng cường khả năng chống chịu. Tuy nhiên, quá trình này đang cho thấy sự phức tạp và chậm chạp hơn dự kiến. Dữ liệu từ Counterpoint Research chỉ ra rằng, đến năm 2025, Ấn Độ mới chỉ chiếm khoảng 22% sản lượng iPhone và dự kiến chỉ tăng nhẹ lên 25% vào năm 2026.

Đáng chú ý, nỗ lực đưa quy trình Giới thiệu Sản phẩm Mới (NPI), giai đoạn quan trọng nhất trong phát triển thiết bị, sang Ấn Độ đã gặp trở ngại lớn.

Trong dịp Tết Nguyên đán vừa qua, khi các đội ngũ tại Trung Quốc nghỉ lễ, chuỗi cung ứng tại Ấn Độ đã bộc lộ sự thiếu hụt khả năng vận hành độc lập. Một nguồn tin nội bộ chia sẻ với Nikkei Asia rằng các vấn đề địa chính trị đã khiến việc nhập khẩu thiết bị sản xuất và điều động kỹ sư Trung Quốc sang Ấn Độ trở nên cực kỳ khó khăn và tốn thời gian.

Chính vì những rào cản này, Apple đã phải thông báo với các đối tác về việc tạm dừng kế hoạch mở rộng nhanh chóng tại Ấn Độ để duy trì sự ổn định trong giai đoạn chuyển giao quyền lực. Khi Trung Quốc vẫn là nền tảng sản xuất hiệu quả nhất thế giới, động lực "di cư" của Apple dường như đang hạ nhiệt.

Không chỉ dừng lại ở bài toán địa chính trị, John Ternus còn phải đối mặt với cuộc khủng hoảng vật liệu toàn cầu. Sự bùng nổ của AI khiến Apple phải cạnh tranh trực tiếp với Nvidia và Google để giành giật các linh kiện quan trọng, đơn cử như sợi thủy tinh cao cấp từ Nittobo (Nhật Bản).

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng vị thế của Apple vẫn rất vững chắc. Chuyên gia William Kerwin từ Morningstar nhận định Apple sở hữu những điều khoản hợp đồng ưu tiên nhất hành tinh, giúp họ có quyền lực về giá để bù đắp chi phí tăng cao mà không cần tăng giá bán sản phẩm. Điều này giúp Apple duy trì biên lợi nhuận hấp dẫn trong khi các đối thủ Trung Quốc đang chật vật để có lãi.

Về mặt sản phẩm, "át chủ bài" đầu tiên của Ternus sau khi nhậm chức được kỳ vọng là chiếc iPhone màn hình gập đầu tiên. Đây là phân khúc mà Trung Quốc đang dẫn đầu thế giới với 45% thị phần toàn cầu vào năm 2025.

Việc Apple gia nhập thị trường này có thể tạo ra một cú hích lớn tại Trung Quốc, nơi Huawei đang tạm chiếm ưu thế. Các chuyên gia dự báo Apple có thể nhanh chóng vươn lên vị trí số 2 tại thị trường điện thoại gập Trung Quốc vào năm 2026 nếu giải quyết được các thách thức kỹ thuật điểm yếu của màn hình.

Thách thức cuối cùng và cũng cấp bách nhất đối với Tân CEO là chiến lược AI. Tại Trung Quốc, Apple vẫn chưa nhận được sự phê duyệt từ chính quyền để triển khai các tính năng Apple Intelligence, trong khi các đối thủ nội địa như Huawei hay Xiaomi đã tích hợp sâu các mô hình AI riêng vào thiết bị.

Dù doanh số iPhone 17 tại Trung Quốc vừa ghi nhận mức tăng trưởng 20% trong quý I/2026 nhờ chu kỳ nâng cấp và các chính sách trợ giá của chính phủ, nhưng sự thiếu hụt trải nghiệm AI về lâu dài có thể là một điểm trừ lớn.

"John Ternus đang thừa hưởng một công ty cực kỳ khỏe mạnh, nhưng ông cũng đang tiếp quản ở thời điểm 'đỉnh cao' của Apple. Giữ cho một đế chế ở trên đỉnh cao khi mọi thứ đang quá tốt đẹp thực tế lại là một trách nhiệm nặng nề hơn bao giờ hết," Ben Wood, chuyên gia phân tích trưởng tại CCS Insight, nhận định.

*Nguồn: Nikkei, SCMP