Iran sắp hết chỗ chứa dầu, phải cắt giảm sản lượng?

Việc phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng của Iran và eo biển Hormuz, bắt đầu từ ngày 13/4, đã làm dấy lên lo ngại rằng Iran có thể hết khả năng chứa dầu thô và buộc phải hạn chế sản lượng.

Hãng tin hôm 29/4 đưa tin phân tích từ công ty dữ liệu và phân tích Kpler cho thấy Iran có thể cạn kiệt kho chứa dầu thô trong vòng 12 đến 22 ngày nếu lệnh phong tỏa tiếp tục kéo dài.

Tuần trước, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố rằng sức chứa kho tại đảo Kharg, nơi xuất khẩu phần lớn dầu của Iran, sẽ đầy “chỉ trong vài ngày”.

Vậy Iran có thể cạn kiệt kho chứa dầu nhanh đến mức nào, và tại sao điều đó lại quan trọng?

Mục tiêu của Mỹ

Mỹ rất muốn kiềm chế doanh thu dầu mỏ của Iran, vốn đã tăng lên kể từ khi Tehran đóng cửa eo biển Hormuz đối với các hoạt động vận chuyển khác. Đây được cho là động cơ chính đằng sau việc Washington phong tỏa hải quân các cảng của Iran.

Theo Kpler, Iran xuất khẩu 1,84 triệu thùng dầu thô mỗi ngày (bpd) trong tháng 3 và vận chuyển 1,71 triệu bpd trong tháng 4, so với mức trung bình 1,68 triệu bpd trong năm 2025.

Tuy nhiên, lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ kể từ giữa tháng 4 hiện nay đồng nghĩa với việc phần lớn lượng dầu xuất khẩu của Iran phải được lưu trữ thay vì vận chuyển.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã viết trong một bài đăng trên X vào ngày 22/4: “Chỉ trong vài ngày nữa, kho chứa dầu ở đảo Kharg sẽ đầy và các giếng dầu dễ bị tổn thương của Iran sẽ bị đóng cửa”.

Các nhà máy lọc dầu trong nước của Iran có công suất sản xuất 2,6 triệu tấn.

Theo công ty tư vấn năng lượng Facts Global Energy, sản lượng dầu của Iran tăng mạnh kể từ khi lệnh cấm vận của Mỹ bắt đầu.

Dữ liệu vệ tinh cũng cho thấy lượng dầu dự trữ của Iran tăng nhanh chóng kể từ khi lệnh cấm vận của Mỹ bắt đầu, và trong những ngày sau khi Mỹ siết chặt lệnh cấm, lượng dự trữ tăng nhanh đến mức dường như Iran hầu như không thể xuất khẩu được bất kỳ lượng dầu nào.

Từ ngày 13-21/4, dữ liệu cho thấy lượng dự trữ tăng hơn 6 triệu thùng, theo Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu Columbia (CGEP). Từ ngày 17-21/4, lượng dự trữ tăng rất nhanh, với tốc độ tăng trưởng 1,7 triệu thùng/ngày.

Tính đến ngày 20/4, các bể chứa tại Kharg đầy khoảng 74% sau khi riêng hòn đảo này tiếp nhận thêm khoảng 3 triệu thùng dầu, theo báo cáo của CGEP.

Nhìn chung, các công ty dầu mỏ tránh việc lấp đầy kho chứa của họ vượt quá 80% công suất để cân bằng giữa an toàn, kiểm soát khí thải và tính linh hoạt.

Tuy nhiên, Iran và các quốc gia sản xuất dầu khác từng vượt quá giới hạn này trước đây, ví dụ như trong đại dịch COVID-19. Vào tháng 4/2020, lượng dầu dự trữ trên đảo Kharg đạt gần 90% công suất, mức cao nhất mọi thời đại.

Iran cũng có một số khả năng lưu trữ dầu thô dưới dạng "bể chứa nổi", hay các tàu neo đậu. Khoảng 127 triệu thùng có thể được lưu trữ theo cách này, theo Frederic Schneider, một chuyên gia cao cấp không thường trú tại Hội đồng Trung Đông về các vấn đề toàn cầu, nói với Al Jazeera trong một cuộc phỏng vấn vào ngày 14/4.

Liệu Iran có cần cắt giảm sản lượng dầu?

Muyu Xu, một nhà phân tích dầu thô cấp cao tại Kpler, nói với Al Jazeera rằng lệnh phong tỏa cuối cùng có thể buộc Iran phải cắt giảm sản lượng.

“Tuy nhiên, do vẫn còn khả năng lưu trữ trên đất liền (khoảng 20 ngày sản lượng hiện tại của Iran), chúng tôi dự kiến ​​bất kỳ sự giảm sản lượng nào cũng sẽ diễn ra dần dần trong tuần tới với khả năng tăng tốc cao hơn vào tháng Năm ”, bà nói.

Phân tích của Antoine Halff, nghiên cứu viên không thường trú của CGEP, cũng đồng tình với điều này. Halff viết trong một bài báo được CGEP xuất bản hôm 29/4 rằng có thể phải mất một thời gian trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ khiến Iran ngừng sản xuất “một cách mạnh mẽ”.

Tuy nhiên, Halff nói thêm, Iran vẫn có thể chọn ngừng sản xuất “khá mạnh mẽ” nhưng điều này “sẽ là do lựa chọn hơn là do cần thiết”.

Ông giải thích: “Làm như vậy sẽ có lợi thế là cung cấp cho Iran dung lượng dự trữ tương đối dồi dào sau khi ngừng sản xuất và cho phép khởi động lại hoạt động một cách suôn sẻ hơn khi điều kiện cho phép và hạn chế được nới lỏng, do đó giảm thiểu tác động tiêu cực từ lệnh phong tỏa đối với nguồn cung dài hạn".

Ngừng sản xuất dầu có nguy cơ làm hư hại các mỏ dầu ngầm khi giảm áp suất trong mỏ, cho phép nước hoặc khí xâm nhập vào các tầng sản xuất và làm thay đổi mô hình dòng chảy của dầu. Điều này có thể khiến việc khai thác một số loại dầu trở nên khó khăn hơn hoặc tốn kém hơn sau này, các chuyên gia cho biết.

Việc khởi động lại quá trình sản xuất dầu cũng có thể chậm và tốn kém, liên quan đến việc sửa chữa thiết bị bị ăn mòn hoặc thông tắc đường ống.

Ngừng sản xuất cũng sẽ khiến doanh thu xuất khẩu của Iran giảm. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng trong vài tháng, Iran vẫn có thể tiếp tục kiếm doanh thu từ dầu đang được vận chuyển trên biển.

Kenneth Katzman, cựu chuyên gia phân tích về Iran tại Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội ở Washington, DC, cho biết Iran không xuất khẩu dầu mới trong thời gian Mỹ phong tỏa các cảng của Iran, nhưng Tehran hiện đang có từ 160 triệu đến 170 triệu thùng dầu trên các tàu chở dầu khắp thế giới.

Eo biển Hormuz sẽ đóng đến khi nào?

Phó Tổng thống thứ nhất của Iran, Mohammad Reza Aref, cho biết vào ngày 19/4 rằng “an ninh của eo biển Hormuz không phải là tự do”.

“Không thể hạn chế xuất khẩu dầu của Iran trong khi mong đợi an ninh tự do cho những người khác”, ông viết trong bài đăng trên X.

“Sự lựa chọn rất rõ ràng: hoặc một thị trường dầu mỏ tự do cho tất cả, hoặc nguy cơ phải trả giá đắt cho tất cả mọi người”, ông nói thêm. “Sự ổn định giá nhiên liệu toàn cầu phụ thuộc vào việc chấm dứt một cách chắc chắn và lâu dài áp lực kinh tế và quân sự đối với Iran và các đồng minh của nước này".

Ngày 30/4, ông Trump được cho là bác bỏ đề xuất của Tehran về việc mở lại eo biển Hormuz, cho thấy việc phong tỏa hải quân sẽ tiếp tục cho đến khi đạt được một thỏa thuận rộng hơn.

Goldman Sachs ước tính rằng lượng dầu xuất khẩu qua “điểm nghẽn” eo biển Hormuz giảm xuống chỉ còn 4% so với mức bình thường, trong khi các cuộc đàm phán Mỹ - Iran bị đình trệ và việc phong tỏa của Mỹ tiếp tục siết chặt nguồn cung.

Giá dầu tăng lên mức cao sau các thông tin tiêu cực từ Mỹ và Iran. Hợp đồng tương lai tháng 6 của dầu Brent (chuẩn quốc tế) tăng 6,84% lên 126,10 USD/thùng vào lúc 0:22 sáng (giờ ET), trong khi dầu West Texas Intermediate (WTI) của Mỹ tăng 3,14% lên 110,24 USD/thùng.