Không phải Sa Pa, đây là nơi thời tiết đủ 4 mùa trong 1 ngày, có thứ thuộc dạng "duy nhất của Việt Nam"

Khi nhắc tới những điểm đến hội tụ nhiều sắc thái thời tiết trong cùng một ngày, nhiều người thường nhớ ngay tới Sa Pa hay Đà Lạt. Tuy nhiên, tại Phú Thọ cũng có một khu rừng mà du khách có thể cảm nhận buổi sáng mát như xuân, buổi trưa ấm như hạ, chiều dịu như thu và đêm se lạnh như đông.

Địa danh này là Vườn quốc gia Xuân Sơn, nằm ở khu vực phía tây tỉnh Phú Thọ. Không có phố núi sầm uất hay những công trình check-in quy mô lớn, Xuân Sơn thu hút du khách bằng rừng nguyên sinh, núi đá vôi, hang động, suối thác và những bản làng của người Dao, người Mường.

Đáng chú ý, “bốn mùa trong một ngày” chưa phải yếu tố duy nhất làm nên sự khác biệt của Xuân Sơn. Bên dưới những cánh rừng là một hệ sinh thái được cơ quan du lịch địa phương giới thiệu thuộc dạng duy nhất trong hệ thống vườn quốc gia của Việt Nam.

Một ngày có thể cảm nhận đủ 4 mùa “xuân, hạ, thu, đông”

Theo Trung tâm Thông tin du lịch quốc gia, thời tiết tại Vườn quốc gia Xuân Sơn có sự thay đổi theo từng thời điểm trong ngày. Buổi sáng không khí mát mẻ như mùa xuân; đến trưa, nắng lên tạo cảm giác ấm áp của mùa hè. Buổi chiều trời dịu lại, có gió mát như mùa thu, trong khi ban đêm nhiệt độ giảm, không khí se lạnh như mùa đông.

“Bốn mùa trong một ngày” nên được hiểu là cách ví von về những trạng thái thời tiết khác nhau, không có nghĩa khu vực này thực sự trải qua bốn mùa khí tượng chỉ trong vòng 24 giờ. Cảm nhận còn phụ thuộc vào mùa trong năm, lượng mây, mưa, độ ẩm và vị trí của du khách ở ngoài nắng, bên suối hay dưới tán rừng.

Với độ che phủ rừng lớn, nhiều khe suối và địa hình có sự chênh lệch về độ cao, Xuân Sơn thường mang lại cảm giác mát mẻ, đặc biệt khi du khách đi sâu vào những khu vực có rừng tự nhiên. Đây cũng là lý do nơi này được lựa chọn cho các chuyến tránh nóng, đi bộ trong rừng và nghỉ ngơi gần thiên nhiên.

Điều “duy nhất” nằm dưới những cánh rừng

Yếu tố “duy nhất” của vườn quốc gia Xuân Sơn thực sự nằm ở hệ sinh thái. Cụ thể, theo Cổng thông tin Du lịch Phú Thọ, Xuân Sơn được giới thiệu là vườn quốc gia duy nhất có rừng nguyên sinh trên núi đá vôi, với diện tích khoảng 2.432 ha, phân bố ở độ cao từ 700 đến 1.300 m.

Địa hình đá vôi còn tạo nên hệ thống hang động phong phú. Những cái tên thường được nhắc tới gồm hang Na, hang Thổ Thần, hang Cỏi và hang Lạng. Bên trong hang là các khối nhũ đá, suối ngầm và những lớp đá được hình thành qua thời gian dài.

Trong đó, hang Lạng được cơ quan du lịch địa phương giới thiệu có chiều dài khoảng 7 km, một số đoạn rộng khoảng 20 m và cao 15 m. Hang Na gây ấn tượng bởi những lớp đá có hình dạng giống ruộng bậc thang, cùng các cột đá và nhũ đá phản chiếu trên mặt nước.

Xen giữa rừng nguyên sinh và những dãy núi đá vôi là các dòng suối, thác nước cùng nhiều bản làng lâu đời. Đây là nơi sinh sống của cộng đồng người Dao, người Mường và người Kinh, với những nét văn hóa truyền thống vẫn được lưu giữ trong trang phục, nghề thủ công, lễ nghi và ẩm thực.

Theo Báo Phú Thọ, độ che phủ rừng tại Xuân Sơn đạt khoảng 84%. Vườn ghi nhận hơn 1.200 loài thực vật, hàng trăm loài cây thuốc cùng hệ động vật đa dạng, trong đó có nhiều loài quý hiếm cần được bảo vệ.

Đến Xuân Sơn nên trải nghiệm những gì?

Người lần đầu tới Xuân Sơn có thể bắt đầu tại khu trưng bày thiên nhiên của vườn quốc gia. Nơi đây giới thiệu các mẫu động, thực vật, công cụ sản xuất, nhà ở và đời sống của cộng đồng Dao, Mường.

Sau đó, du khách có thể lựa chọn những tuyến tham quan phù hợp như Thác Ngọc, hang Na, hang Thổ Thần hoặc đi bộ tại khu vực các bản Dù, Lấp và Cỏi. Với những tuyến vào sâu trong rừng, hang động hoặc khu vực núi dốc, khách nên có người địa phương dẫn đường, không tự ý tách đoàn.

Bản Dù là điểm phù hợp để nghỉ qua đêm và trải nghiệm du lịch cộng đồng. Du khách có thể ở nhà sàn, thưởng thức món địa phương, tìm hiểu nghề đan lát, dệt thổ cẩm, hái lá thuốc hoặc tham gia các hoạt động văn nghệ nếu đặt trước.

Những món thường được giới thiệu tại Xuân Sơn gồm gà nhiều cựa, cá suối, vịt suối, xôi ngũ sắc, thịt chua, rau sắng, rau dớn và măng rừng. Trong đó, gà nhiều cựa là sản vật nổi tiếng của địa phương, thường được liên hệ với truyền thuyết lễ vật Vua Hùng yêu cầu trong cuộc kén rể Sơn Tinh – Thủy Tinh.

Một chuyến đi 2 ngày 1 đêm sẽ phù hợp hơn so với tham quan vội trong ngày. Ngày đầu, du khách có thể ghé khu trưng bày, bản làng và một cụm hang – thác gần nơi lưu trú. Ngày thứ hai dành cho Bản Cỏi hoặc một tuyến đi bộ ngắn, trước khi trở về.

Do địa hình rừng núi, khách nên chuẩn bị giày chống trượt, áo khoác nhẹ, áo mưa, thuốc chống côn trùng, đèn pin và túi chống nước. Trước khi xuất phát, cần liên hệ cơ sở lưu trú hoặc đơn vị quản lý để kiểm tra thời tiết, tình trạng đường và những điểm đang được phép đón khách.