Kinh nghiệm của người thất nghiệp

Nhắc đến chuyện thất nghiệp ở thời điểm này, có lẽ chúng ta đều phải thừa nhận một thực tế: Người thất nghiệp chủ động cũng có thể trở thành người thất nghiệp bị động.

Công việc quá áp lực, bạn mệt, bạn muốn nghỉ ngơi nên bạn nghỉ việc, nhưng thị trường lao động thì chưa bao giờ ngừng cạnh tranh - nhất là trong bối cảnh làn sóng sa thải còn chưa lắng xuống. Thế nên người từng chủ động xin nghỉ, khi muốn quay lại làm việc văn phòng cũng chưa chắc đã tìm được việc ngay. Thất nghiệp chủ động thành thất nghiệp bị động, vì lẽ đó.

Những ngày gần đây trên MXH Threads, có một chủ đề khá hot về câu chuyện nghỉ việc - thất nghiệp: Lời khuyên người đã nghỉ việc dành cho người đang muốn nghỉ việc.

Phía dưới bài đăng này, nhiều người cũng “tràn” vào, kể lại trải nghiệm lẫn kinh nghiệm tự đúc rút được sau 1 khoảng thời gian thất nghiệp. Có người nuối tiếc, có người hối hận vì đã nộp đơn quá bồng bột, và cũng có người cảm thấy như được “sống lại” sau khi cho phép mình nghỉ ngơi.

“35 tuổi, đi làm từ năm 23 tuổi, nghĩa là mình cũng có 12 năm lăn lộn kiếm tiền chốn công sở. Trong 12 năm ấy, mình mới thất nghiệp đúng 3 lần. Chủ động xin nghỉ cũng có, mà bị sa thải cũng có nhưng chưa lần nào mình cảm thấy chán nản, tuyệt vọng hay hoài nghi bản thân cả.

Lý do thì có nhiều nhưng về cơ bản, mình đã luôn chuẩn bị cho kịch bản thất nghiệp. Tiền nong chỉ là 1 phần, mình còn có cả 1 danh sách những quán ngon mình muốn ăn, những nơi du lịch mình muốn đến. Thế nên cứ thất nghiệp là mình lôi danh sách đó ra để đi trải nghiệm, chơi chán xong về thì đi tìm việc” - Một người chia sẻ.

“Hồi ở công ty cũ, mình stress kinh khủng. Chẳng chịu được nên nghỉ, nghĩ là mình sẽ xả hơi 1 tháng rồi mới đi làm tiếp. Ngày đầu tiên nghỉ việc thấy thật thoải mái. Ngày thứ 2 bắt đầu lo lắng vì thế giới cứ thế bước tiếp, ai cũng đi làm kiếm tiền, còn mình không àm ra đồng nào và chỉ tiêu tiền đang có, tiền tiết kiệm giảm chứ không tăng, tình trạng ấy cũng đáng sợ chẳng kém áp lực công việc. Thế nên là chỉ muốn khuyên mọi người: Chưa tìm được chỗ làm mới, hoặc không có nguồn thu nhập nào phụ thì đừng vội nghỉ” - Một người bày tỏ.

“Mình chia sẻ kinh nghiệm nghỉ việc của mình khi chưa có khoản dự phòng trước, mà thực ra là có nhưng ít ấy. Mình chính thức nghỉ việc từ tháng 9/2025, thì tháng 7/2025 mình nộp đơn, hạn cuối 45 ngày là 15/9 nhưng mình ở lại làm thêm để tròn tháng, mình lãnh được lương tháng 9 và lương thâm niên (3 năm) cùng lương ngày nghỉ phép còn lại, tổng cộng là lúc nghỉ thì mình lãnh được 3 tháng lương.

Sau đó thì mình làm hồ sơ xin trợ cấp thất nghiệp. Đồng thời thì mình cũng duy trì 2-3 công việc phụ, không đều lắm nhưng cũng có đồng ra đồng vào.

Cộng cả tiền lương nghỉ việc, tiền trợ cấp thất nghiệp với tiền lương của việc phụ và 1 ít tiền dự phòng từ trước, thì 5 tháng thất nghiệp của mình khỏe re. Thế nên cũng không hẳn là cứ phải có 6 tháng tiền sinh hoạt phí sẵn ở đấy rồi mới yên tâm nghỉ việc. Quan trọng là chiến lược thôi” - Một người chia sẻ.

“Mình lại thấy quan trọng nhất là tinh thần sau khi nghỉ việc hoặc trong lúc thất nghiệp. Như mình đây, có nhà ở TP.HCM (nhà của bố mẹ), không mất tiền thuê nhà, có chuẩn bị trước tiền tiết kiệm nhưng nghỉ việc rồi sống không kỷ luật, thức đêm cày phim, ngày thì ngủ, cũng chẳng gặp gỡ giao lưu với ai,... 1-2 ngày như thế thì vui chứ 2 tuần thì stress ngay, một kiểu stress vì thấy mình khá vô dụng ấy” - Một người bộc bạch.

Chuẩn bị tài chính, lên kế hoạch thế nào để quãng thời gian thất nghiệp không trở thành “một điểm trừ”?

Nếu chuẩn bị tốt về tài chính và tâm lý, khoảng thời gian thất nghiệp sẽ trở thành bước đệm cho hành trình sự nghiệp phía trước. Còn nếu không, đó có thể là “vũng lầy” kéo tụt cả tâm trạng lẫn sự tự tin vào bản thân.

Vậy phải làm sao để kịch bản thứ 2 không xảy ra?

1. Quỹ dự phòng: Càng nhiều càng tốt

Yếu tố quan trọng nhất giúp thời gian thất nghiệp bớt áp lực chính là quỹ dự phòng. Khoản tiền này giống như một “tấm đệm an toàn”, giúp bạn duy trì chi tiêu cơ bản khi thu nhập tạm thời bị gián đoạn.

Thông thường, mọi người đều khuyên nên tích lũy quỹ dự phòng đủ cho khoảng 3-6 tháng chi phí sinh hoạt, nhưng nếu có thể, hãy chuẩn bị nhiều hơn thì càng tốt. Khi đã có sẵn khoản tiền này, bạn sẽ bớt lo lắng về tiền thuê nhà, hóa đơn hay các chi phí thiết yếu khác. Điều đó giúp bạn có thêm thời gian để tìm công việc phù hợp thay vì vội vàng nhận một công việc không đúng định hướng chỉ vì áp lực tài chính.

2. Lên kế hoạch nghỉ ngơi, vui chơi rõ ràng để duy trì nhịp sinh hoạt

Một trong những điều dễ xảy ra khi thất nghiệp là nhịp sinh hoạt bị đảo lộn: ngủ muộn, dậy muộn, ngày trôi qua mà trong vô nghĩa. Điều này lâu dần có thể khiến tinh thần đi xuống và làm giảm động lực tìm việc.

Vì vậy, việc lên kế hoạch rõ ràng cho thời gian nghỉ ngơi và sinh hoạt hằng ngày là rất cần thiết. Bạn có thể đặt lịch cho các hoạt động đơn giản như tập thể dục buổi sáng, đọc sách, học thêm kỹ năng, gặp gỡ bạn bè hay dành thời gian cho gia đình. Những hoạt động này không chỉ giúp duy trì nhịp sống ổn định mà còn giúp bạn giữ tinh thần tích cực, tránh cảm giác “đứng yên” trong giai đoạn chưa có việc làm.

3. Tự làm rõ định hướng nghề nghiệp

Thời gian không đi làm cũng là cơ hội hiếm để nhìn lại con đường nghề nghiệp của mình một cách bình tĩnh. Thay vì chỉ tập trung gửi hồ sơ hàng loạt, bạn có thể dành thời gian suy nghĩ nghiêm túc về việc mình muốn đi theo hướng nào trong vài năm tới. Công việc trước đây có còn phù hợp không? Có kỹ năng nào cần bổ sung? Có lĩnh vực nào bạn muốn thử sức nhưng trước đây chưa có thời gian tìm hiểu?

Khi làm rõ được những câu hỏi này, việc tìm kiếm công việc mới sẽ có định hướng rõ ràng hơn, thay vì chỉ chạy theo cơ hội ngắn hạn. Nhờ vậy, quãng thời gian thất nghiệp không còn là khoảng trống đáng ngại, mà trở thành một giai đoạn chuẩn bị cho bước tiến tiếp theo trong sự nghiệp.