Lương bạn cao kệ bạn, tôi chỉ thấy ghen tị với người mua được gói bột giặt 4.000 đồng

Nếu như trước đây, việc khoe hàng hiệu, thu nhập cao được xem là thước đo thành công, thì bây giờ, câu chuyện đang diễn ra theo hướng ngược lại. Tại quốc gia tỷ dân, Gen Z xứ Trung chẳng còn ham thể hiện cuộc sống sang chảnh. Thứ họ thích bây giờ lại là… “kể khổ”. Nhiều người chẳng còn thấy ngại khi chia sẻ những khó khăn tài chính, áp lực công việc hay câu chuyện vật lộn cân đối chi tiêu của bản thân.

Trên các nền tảng MXH như Xiaohongshu hay Douyin, giới trẻ không còn “cạnh tranh” xem ai có công việc đỉnh hơn, ai kiếm tiền tốt hơn, mà lại so sánh xem ai mua được món đồ rẻ hơn, ai xoay xở cuộc sống với chi phí thấp hơn, thậm chí ai đang gặp nhiều áp lực hơn.

Những người không ngại “kể khổ”, thi nhau săn đồ giá rẻ

Một trong những ví dụ tiêu biểu được cộng đồng mạng Trung Quốc nhắc đến là bài đăng của một người trẻ cách đây hai năm. Người này kể rằng bạn cùng phòng của mình đã mua được túi bột giặt với giá chỉ 1 fen - tương đương 1/100 NDT (khoảng 4.000 đồng) - Mức giá thấp đến mức khiến chủ bài viết nói rằng bản thân “trằn trọc tận 2 đêm liền vì không hiểu sao bạn mình mua được với mức giá gần như cho không như vậy”. Bài đăng thu hút tới 52.000 lượt thích.

Một bài đăng khác cũng nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội với nội dung tương tự. Người này viết: “Tôi chết sững như trời trồng khi biết bạn tôi mua được 100 tờ giấy A4 chỉ với giá 0,99 NDT (khoảng 3,8 nghìn đồng)” , và bài đăng này cũng thu hút 9.000 lượt thích.

Những câu chuyện như vậy phản ánh sự thay đổi rõ rệt trong cách nhìn nhận giá trị tiêu dùng của giới trẻ Trung Quốc. Nếu trước đây, nhiều người sẵn sàng bỏ ra số tiền lớn để sở hữu các sản phẩm mang tính biểu tượng cho địa vị xã hội - điển hình là đồ hiệu, thì giờ, thứ họ muốn bàn, muốn khoe lại là việc ai săn được món hàng chất lượng với giá rẻ. Các bài viết hướng dẫn cách sinh sống tại những thành phố lớn của Trung Quốc với mức chi tiêu 3.000 NDT/ tháng (khoảng 10,9 triệu đồng) cũng ngày càng phổ biến.

Không chỉ trong tiêu dùng, xu hướng “so kè nỗi khổ” còn xuất hiện trong các cuộc trò chuyện đời thường, đặc biệt là vào dịp Tết Nguyên đán khi nhiều người trở về quê đoàn tụ cùng gia đình. Nếu như trước đây việc khoe lương, khoe thưởng khi về quê được xem là công cụ để chứng minh sự thành đạt, thì nay, không ít người trẻ lại lựa chọn cách tiếp cận hoàn toàn khác.

Trong các bữa cơm đoàn viên ngày Tết, thay vì khoe mức lương cao hay những thành tựu nghề nghiệp nổi bật, nhiều người lại chủ động chia sẻ về việc tiền thưởng bị cắt giảm, tiền thuê nhà ngày càng tăng, áp lực công việc lớn hơn trước hoặc khó khăn khi tìm việc mới sau khi bị sa thải.

Một cư dân mạng cho biết khi nghe mọi người lần lượt kể về những thất bại hay khó khăn mà họ đang trải qua, bản thân cảm thấy nhẹ nhõm hơn rất nhiều. Theo người này, thay vì lo lắng vì bị đem ra so sánh về tài sản hay mức sống, họ nhận ra rằng ai cũng có những áp lực riêng và không hề dễ dàng như vẻ ngoài.

Một người lại thẳng thắn bày tỏ: “Nếu bạn muốn người khác đối xử tốt với mình, bạn nên chia sẻ những khó khăn của bản thân. Việc phô trương sự giàu có có thể khiến người khác cảm thấy khó chịu”.

Một số cư dân mạng còn cho rằng việc chủ động kể về những khó khăn cá nhân cũng là cách hữu hiệu để giảm bớt áp lực từ người thân liên quan đến chuyện kết hôn hay tìm kiếm bạn đời. Khi mọi người biết rằng công việc và tài chính vẫn còn nhiều thử thách, những lời thúc giục lập gia đình cũng có xu hướng giảm bớt.

Hai mặt của vấn đề

Ông Gu Junhui - Chuyên gia chiến lược doanh nghiệp tại tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc), cho rằng việc giới trẻ ưu tiên các sản phẩm giá rẻ hoặc đồ đã qua sử dụng, không đồng nghĩa với việc họ không còn quan tâm đến thời trang hay chất lượng cuộc sống. Theo ông, nguyên nhân chính là khả năng tài chính của nhiều người trẻ hiện nay còn hạn chế.

Ông nhận định rằng trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển đổi, tiềm năng thu nhập của người trẻ chưa đạt mức lý tưởng. Tuy nhiên, nếu điều kiện tài chính cho phép, họ vẫn mong muốn được tận hưởng một cuộc sống chất lượng cao giống như các thế hệ trước.

Dữ liệu khảo sát được tờ Xinmin Evening News đăng tải cho thấy: 55% người tham gia cho rằng xu hướng so sánh xem ai mua được đồ rẻ hơn, xuất phát từ sự thay đổi trong quan niệm tiêu dùng. Trong khi đó, 35% cho biết nguyên nhân là do người trẻ ngày càng ưa chuộng những sản phẩm có chất lượng tốt nhưng giá thành thấp.

Theo bà Yang Xueyan - Giáo sư tại Trường Chính sách công và Quản trị công thuộc Đại học Giao thông Tây An (Trung Quốc), xu hướng “so kè nỗi khổ” phản ánh một trạng thái tâm lý vừa tỉnh táo, vừa mang tính tự giễu và phòng vệ của giới trẻ trong các tương tác xã hội hiện nay.

Bà cho rằng nguyên nhân quan trọng nhất là áp lực mà người trẻ đang phải đối mặt ngày càng lớn. Chính điều đó khiến họ dần rời xa chủ nghĩa tiêu dùng và không còn quá mặn mà với việc thể hiện sự giàu có như trước. Theo bà, trong một xã hội cạnh tranh khốc liệt, nhiều người nhận ra rằng khoe khoang thành công dễ dẫn đến sự ghen tỵ hoặc những lời chỉ trích. Ngược lại, việc thể hiện bản thân ở vị thế khiêm tốn hơn lại có thể trở thành một lớp “áo giáp” giúp giảm kỳ vọng từ người khác.

Bà Yang cũng cho rằng việc cùng nhau chia sẻ những món đồ mua được với giá hời hoặc kể về các khó khăn trong cuộc sống giúp người trẻ dễ tìm được sự đồng cảm, cũng có thể xem đây là cách họ giải tỏa cảm xúc, bày tỏ sự mệt mỏi trước áp lực xã hội và cuộc đua cạnh tranh không ngừng nghỉ.

Dù vậy, bà cảnh báo rằng xu hướng này có cả mặt tích cực lẫn tiêu cực. Điểm tích cực là người trẻ đang quay trở lại với cách tiêu dùng lý trí hơn và tìm được sự đồng cảm từ những người có hoàn cảnh tương tự. Tuy nhiên, nếu tâm lý bi quan và việc liên tục chia sẻ khó khăn trở nên quá phổ biến, điều đó có thể làm suy giảm động lực vươn lên, khiến tinh thần lạc quan về tương lai bị ảnh hưởng và góp phần lan rộng tâm trạng u ám trong xã hội.

(Nguồn: SCMP)