Lý do Nga chế tạo động cơ máy bay mạnh nhất lịch sử mà không lắp vào máy bay

Chỉ cần vượt qua những bài thử nghiệm mới, Nga sẽ sở hữu động cơ máy bay mạnh nhất trong lịch sử của mình, động cơ PD-35, với ngân sách phát triển ước tính khoảng 180 tỷ Ruble cách đây một thập kỷ. Tuy nhiên, hiện nay, không có máy bay nào được chế tạo để sử dụng động cơ này.

Tạp chí Forbes năm 2025 đã điều tra xem động cơ nặng 8 tấn này được chế tạo như thế nào và nó có thể còn hữu ích ở đâu.

Chuyến thăm của ông Putin

Ngày 19 tháng 9 năm 2025, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đến thăm doanh nghiệp quốc phòng Motovilikha Plants ở vùng Perm dưới chân dãy núi Ural.

Một màn hình khổng lồ chiếu hình ảnh một "cổng" dài 15 mét - một giàn thử nghiệm với động cơ máy bay được gắn trên đó - đặt trên một cánh đồng trống cách nhà máy 21 km tại làng Novye Lyady. Đó là động cơ PD-35, với lực đẩy 35 tấn - sản phẩm phát triển mới nhất của Tập đoàn Động cơ Thống nhất (UEC, thuộc Tập đoàn công nghệ nhà nước Nga Rostec).

Trước đây Nga chưa từng sản xuất động cơ mạnh mẽ như vậy.

Tuy nhiên, hiện chưa có máy bay nào có khả năng sử dụng động cơ PD-35. Hơn nữa, cũng không có kế hoạch sử dụng động cơ này trong tương lai. Động cơ PD-26, với lực đẩy 26 tấn, hiện đang được phát triển để thay thế PD-35, dù hiện vẫn chưa có máy bay nào có khả năng sử dụng động cơ PD-26 này.

Bắt tay Trung Quốc

Leonid Komm, cựu Phó Chủ tịch phụ trách Đổi mới sáng tạo tại Tập đoàn UEC, nhớ lại trong cuộc trò chuyện với Forbes rằng động cơ PD-35 ban đầu được phát triển cho một loại máy bay hợp tác Nga-Trung.

Vào năm 2014, Moscow và Bắc Kinh đã nhất trí phát triển máy bay tầm xa CR929, hai chữ cái đầu tiên là viết tắt của "Trung Quốc-Nga". Các nhà sản xuất máy bay Nga sẽ thiết kế máy bay có sức chứa 250-300 chỗ ngồi và cung cấp một số linh kiện, trong khi nhà sản xuất Trung Quốc, COMAC, sẽ sản xuất máy bay.

Việc phát triển động cơ PD-35 bắt đầu tại Công ty Aviadvigatel thuộc UEC ở Perm và Saturn ở Rybinsk vào năm 2016.

Vào thời điểm đó, Kỹ sư trưởng thiết kế của UEC-Aviadvigatel JSC, ông Alexander Inozemtsev, báo cáo rằng tổng vốn đầu tư vào động cơ PD-35 sẽ lên tới 180 tỷ Ruble, trong đó 60 tỷ Ruble dành cho việc xây dựng các giàn thử nghiệm và phòng thí nghiệm.

Theo ước tính của các nhà thiết kế, việc phát triển động cơ sẽ mất 10 năm. Sau đó, ngân sách đã tăng lên: Vào năm 2021, chính phủ Nga đã phân bổ thêm 44,6 tỷ Ruble cho việc phát triển động cơ.

Tuy nhiên, vào năm 2022, Giám đốc điều hành của Rostec, ông Sergey Chemezov, tuyên bố rằng, do các lệnh trừng phạt, Tập đoàn đã phân bổ lại một phần ngân sách chương trình PD-35 để phát triển các động cơ khác như PD-14 và PD-8.

Động cơ PD-14 được phát triển để thay thế động cơ Pratt & Whitney của Mỹ trong máy bay MC-21-310 (một phiên bản thay thế nhập khẩu của mẫu MC-21-300 cơ bản). Động cơ PD-8 có thể được sử dụng để thay thế động cơ SaM146 của Nga-Pháp trong máy bay Sukhoi Superjet 100.

Nga rút khỏi dự án, động cơ PD-35 vẫn được phát triển

Năm 2022, Phó Thủ tướng Yuri Borisov tuyên bố rằng phía Nga không hài lòng với hướng đi của dự án: Trung Quốc đang giảm sự tham gia của các kỹ sư Nga. Cuối cùng, Nga đã rút khỏi dự án.

Tuy nhiên, động cơ PD-35 đã được phát triển và lắp đặt vào tháng 1/2025 trên một giàn thử nghiệm được xây dựng 2 năm trước đó với chi phí 3,76 tỷ Ruble.

Trước đây, Nga không có giàn thử nghiệm nào như vậy cũng như động cơ phản lực cánh quạt có kích thước này: Đường kính cánh quạt là 3,1 mét, chiều dài động cơ khoảng 8 mét và trọng lượng khoảng 8 tấn (của PD-35).

Vào tháng 4/2025, động cơ thử nghiệm PD-35 đã đạt chế độ cất cánh, liên tục chứng minh lực đẩy hơn 35 tấn. Tuy nhiên, vào tháng 8/2025, Phó Thủ tướng thứ nhất Denis Manturov tiết lộ trong một cuộc phỏng vấn rằng động cơ PD-35 được tạo ra để thử nghiệm công nghệ, và một động cơ có lực đẩy 26 tấn - PD-26 - sẽ được sử dụng cho các máy bay Nga trong tương lai.

Động cơ không cần máy bay

Trong một cuộc phỏng vấn với Forbes, Giám đốc điều hành của FriendlyAviaSupport, Alexander Lanetsky, bày tỏ sự ngạc nhiên khi một động cơ máy bay - dành cho một loại máy bay chưa từng tồn tại - lại được phát triển tại Nga trong gần 10 năm.

Ông nói: "Thông thường, tất nhiên, các thông số kỹ thuật của máy bay được ưu tiên hàng đầu: Bay được bao xa, chở được bao nhiêu... Sau đó, động cơ mới được phát triển cho nó. Nhưng Nga cho rằng động cơ đó (PD-35) đã tồn tại, và các nhà thiết kế đang tìm kiếm những ứng dụng khác cho nó. Tôi cho rằng đây là một tình huống bất thường, nhưng về mặt lý thuyết là khả thi".

Cựu Phó Chủ tịch phụ trách Đổi mới sáng tạo tại Tập đoàn UEC - Leonid Komm - bày tỏ: "Vì động cơ máy bay phản lực hiện đại về mặt kỹ thuật và vật liệu sử dụng phức tạp hơn nhiều so với chính máy bay, nên thời gian phát triển động cơ thường là 12-15 năm, trong khi hiện nay thời gian phát triển một chiếc máy bay là 8-10 năm, do đó các nhà thiết kế động cơ phải làm việc vượt tiến độ."

"Nhu cầu về một động cơ mạnh mẽ cho máy bay hạng nặng đã rõ ràng ngay cả khi Liên Xô đang hợp tác với người Mỹ để phát triển máy bay hai động cơ Il-96," ông Komm nhớ lại.

Phiên bản 4 động cơ của máy bay được thiết kế vào cuối những năm 1980, bắt đầu sản xuất hàng loạt vào năm 1993, và là máy bay Liên Xô đầu tiên thuộc loại này trong phân khúc của nó: Được thiết kế cho tầm bay 13.000 km, nó có thể chở từ 300 đến 435 hành khách.

Công nghệ trong PD-35 sẽ không bị mai một

Ông Komm khẳng định rằng các công nghệ được sử dụng trong quá trình phát triển động cơ PD-35 sẽ không bị mai một.

"Khi một sản phẩm mới được tạo ra, một loạt các công nghệ hoàn toàn mới sẽ xuất hiện," ông giải thích. "Đối với động cơ PD-14, điều này liên quan đến khoảng 15 công nghệ mới, chưa được phát triển trong nước; đối với PD-35, con số này là khoảng 20: Một máy phát khí mới, động cơ mới, vật liệu mới... Động cơ PD-14 đơn giản là không thể đáp ứng được các đặc tính hiệu suất của dòng động cơ PD-35 mới."

Động cơ PD-35 mới là nền tảng cho cả một dòng động cơ với lực đẩy từ 24 đến 50 tấn. Như nhà thiết kế chính của Aviadvigatel, ông Alexander Inozemtsev, đã giải thích vào năm 2021 rằng: "Các công nghệ mới đòi hỏi một thế hệ vật liệu mới, bởi vì nhiệt độ phần nóng cao hơn 100°C so với PD-14, và điều này sẽ đòi hỏi các lớp phủ gốm mới tương ứng có thể chịu được nhiệt độ như vậy."

Phó Thủ tướng thứ nhất Denis Manturov khẳng định rằng động cơ PD-35 có thể được sử dụng không chỉ trong hàng không mà còn trong các nhà máy điện trên mặt đất.

Phát triển một động cơ chỉ để sử dụng trong một mẫu máy bay duy nhất sẽ tốn kém và không hiệu quả về mặt chi phí, Phó Thủ tướng giải thích.