Mất ngủ, kiệt sức vì "cày" phim ngắn AI: Khi vài phút kéo dài thành cả đêm

Mất ngủ vì "cày" phim ngắn AI

Lê Thị Phương Trang (28 tuổi), ngụ đường Kha Vạn Cân, phường Thủ Đức (Tp.HCM), cho biết cô dành khá nhiều thời gian xem những bộ phim AI mang mô-típ "tổng tài".

"Dù nội dung hết sức vô lý nhưng mình vẫn xem, xem là không cuốn được. Có lần mình tìm bản gốc do người thật đóng cũng về bộ phim đó, nhưng thật sự không hay bằng bản AI", Trang chia sẻ với báo Thanh Niên.

Lan, 24 tuổi, thì thay đổi thói quen đọc sách vì phim AI. Cô từng có thói quen đọc sách trước khi ngủ nhưng khoảng nửa năm nay, cuốn sách vẫn nằm nguyên trên bàn, còn điện thoại gần như lúc nào cũng trong tay.

Lan bắt đầu xem phim ngắn AI vì thấy nội dung "vui và lạ". Mỗi video chỉ vài chục giây, liên tục xuất hiện tình huống bất ngờ. Cô có thể xem hàng trăm video trong một buổi tối mà không nhận ra thời gian trôi qua.

Dần dần, Lan nhận thấy mình khó kiên nhẫn với những việc cần chờ đợi. Một bài viết dài khiến cô nhanh chóng bỏ cuộc. Khi đồng nghiệp trình bày vấn đề quá lâu, cô liên tục nhìn đồng hồ. Ngay cả lúc ăn cơm cùng gia đình, Lan cũng đặt điện thoại bên cạnh để tranh thủ xem video.

Lan ban đầu cho rằng đó chỉ là cách giải trí. Đến khi nhận ra mình thường ngủ chưa đầy sáu tiếng mỗi đêm, hay mệt mỏi, đau đầu và vẫn thấy khó chịu mỗi khi phải rời màn hình, cô bắt đầu lo lắng về thói quen này.

Không chỉ phụ nữ, nhiều nam giới cũng rơi vào tình trạng xem phim AI quá mức. Mỗi tối, sau khi con trai ngủ, Huy, 29 tuổi, lại nằm trên giường và tự nhủ chỉ xem điện thoại vài phút trước khi đi ngủ. Những đoạn phim ngắn do AI tạo ra với cốt truyện phi lý, nhân vật thay đổi liên tục, tình tiết được đẩy nhanh khiến anh vừa xem vừa bật cười.

Biết nhiều câu chuyện na ná nhau, Huy vẫn lướt sang video tiếp theo. Ban đầu, anh chỉ xem khoảng 20 phút. Vài tuần sau, khoảng thời gian này kéo dài hơn 2 tiếng. Có hôm nhìn đồng hồ đã gần 2h, Huy vẫn tự nhủ "xem hết đoạn này rồi ngủ". Sáng hôm sau, anh đau đầu, uể oải, khó tập trung khi làm việc. Những cuộc họp kéo dài khiến Huy sốt ruột, đọc một bài viết vài trang cũng thấy thiếu kiên nhẫn.

Về nhà, anh dễ cáu gắt khi con hỏi chuyện, trong khi bản thân lại tiếp tục cầm điện thoại. "Có lúc tôi biết mình đang phí thời gian nhưng vẫn không muốn dừng", Huy nói với VTC News. Điều khiến anh lo lắng không phải một bộ phim cụ thể mà là cảm giác ngày càng khó ngồi yên với những việc đòi hỏi tập trung lâu.

Thu Cúc (33 tuổi, Hưng Yên) thì cho biết cô đã 4-5 lần nạp tiền vào tài khoản để xem trọn các bộ phim AI yêu thích. Cô gái chia sẻ với Dân trí, có lần đang xem một bộ phim đến khoảng một phần ba, Cúc bất ngờ không thể xem tiếp. Muốn theo dõi phần còn lại, cô phải truy cập một trang web thứ 2 và trả phí để biết kết cục, cô bỏ ra 150.000 đồng đăng ký gói xem.

"Tôi đọc báo cáo, xem giấy tờ công việc một chút đã thấy đau đầu, nhưng xem phim thì có thể liên tục hàng giờ, càng xem càng bị cuốn", Cúc nói.

Dù nhận ra nhiều phim thiếu logic, nhất là các câu chuyện xuyên không, huyền huyễn, phép thuật; hình ảnh đôi khi bị lỗi, lồng tiếng lệch và một số cảnh lặp lại, Cúc vẫn không dừng xem. Thậm chí, những tình tiết bất hợp lý này đôi khi lại khiến cô tò mò, cuốn vào phim đến mức thức trắng đêm.

Hệ quả là có tháng Cúc đi muộn 2-3 lần vì thức khuya xem phim, thậm chí phải báo ốm nghỉ làm vì tinh thần mệt mỏi, không thể tập trung. Nhưng thay vì ngủ bù, ở nhà Cúc lại tiếp tục xem hết bộ phim này đến bộ phim khác. "Thú thật, bây giờ tôi ít xem phim người thật đóng hơn, chủ yếu xem phim AI, cũng không còn ra ngoài gặp gỡ bạn bè nhiều như trước", Cúc tâm sự.

Không chỉ Cúc, mẹ cô cũng dần chìm vào phim AI. Trước đây, bà gần như không biết sử dụng điện thoại, chủ yếu ở nhà nấu cơm, chăm cháu. Vài năm gần đây, các con mua điện thoại để bà giải trí. Một lần vô tình xem bộ phim AI về mẹ chồng - nàng dâu, bà bắt đầu bị cuốn vào thể loại này. Từ đó, gần như ngày nào Cúc cũng thấy mẹ mở phim trên điện thoại.

Có những hôm, hai mẹ con ở cùng nhà nhưng gần như không trò chuyện. Mỗi người cầm một chiếc điện thoại, chăm chú xem hết bộ phim này đến bộ phim khác.

Hệ lụy khôn lường khi "nghiện" phim ngắn AI

Trao đổi với Thanh Niên, thạc sĩ tâm lý lâm sàng Phạm Quỳnh Trang, chuyên gia tâm lý trị liệu tại Trung tâm chăm sóc sức khỏe tinh thần, Bệnh viện đa khoa Phương Đông (Hà Nội) cho biết, các mô-típ "tổng tài", báo thù, đổi đời hay người yếu thế bất ngờ "lật kèo" kích hoạt những cơ chế tâm lý rất cơ bản.

Theo bà Trang, câu chuyện thường tạo một "khoảng trống" ngay từ đầu. Đó là nhân vật thật sự là ai, vì sao bị đối xử như vậy, khi nào thân phận được tiết lộ. Người xem biết một phần nhưng chưa biết kết quả nên có động lực theo dõi để lấp đầy khoảng trống ấy.

Bà nói các nhân vật cũng thường đi từ vị thế thấp rồi đột ngột đảo chiều. Những cú "lật kèo" có thể tạo cảm giác thỏa mãn như một phần thưởng. Khi nối ngay bằng tình huống mới, hành vi xem tiếp dễ được duy trì.

Nghiên cứu sinh, thạc sĩ Vương Nguyễn Toàn Thiện, Giám đốc chuyên môn Trung tâm tham vấn trị liệu Tâm lý Lumos (Tp.HCM), cho rằng sức hút của phim ngắn không nhất thiết nằm ở tính hợp lý hay chiều sâu nghệ thuật mà ở khả năng đánh trúng nhu cầu cảm xúc và duy trì sự tò mò. Định dạng ngắn còn làm giảm "chi phí bắt đầu xem". Ban đầu, người dùng chỉ nghĩ mình xem thêm một phút, rồi lại thêm một phút nữa.

Theo ông Thiện, khi thao tác chuyển tập quá dễ và dòng nội dung liên tục, việc dừng lại có thể cần nhiều chủ động hơn so với tiếp tục xem. Người dùng có thể tạo khoảng dừng giữa các tập, tránh để phim ngắn lấn vào giờ ngủ, đặt giới hạn thời gian ứng dụng và quan sát cảm xúc trước, sau khi xem. Nếu đã nhiều lần cố giảm thời gian xem nhưng không thành công và thói quen ảnh hưởng rõ đến giấc ngủ, học tập, công việc hay các mối quan hệ, ông Thiện cho rằng bạn nên cân nhắc tìm chuyên gia tâm lý hay sức khỏe tâm thần để được đánh giá.

Cùng trao đổi về vấn đề này, Thạc sĩ Tâm lý lâm sàng Hoàng Quốc Lân cho hay, phim AI dễ cuốn người xem nhờ sự mới lạ, khả năng kích thích cảm xúc và tạo cảm giác thỏa mãn gần như tức thì. Khi đã theo dõi, người dùng thường muốn biết diễn biến tiếp theo, từ đó hình thành vòng lặp "kích thích - thỏa mãn - tiếp tục tìm kiếm". Vòng lặp này càng dễ kéo dài khi một người đang căng thẳng, cô đơn hoặc buồn chán.

Theo chuyên gia, việc dành quá nhiều thời gian cho phim AI có thể dẫn đến sự phụ thuộc về mặt tâm lý, khiến người dùng ngày càng khó kiểm soát hành vi. Điều đáng quan tâm không nằm ở thời lượng cụ thể, mà ở việc thói quen này có bắt đầu ảnh hưởng đến giấc ngủ, công việc, học tập và các mối quan hệ hay không.

"Giấc ngủ thường là một trong những lĩnh vực bị ảnh hưởng sớm nhất khi dành quá nhiều thời gian cho phim. Thức khuya, ngủ ít khiến cơ thể không được nghỉ ngơi đầy đủ, dẫn đến mệt mỏi và giảm khả năng tập trung vào ngày hôm sau", Thạc sĩ Lân nói với Dân trí.

Trong công việc và học tập, việc sử dụng nội dung giải trí quá mức có thể khiến người dùng trì hoãn nhiệm vụ, dễ bị phân tâm và mất nhiều thời gian hơn để hoàn thành công việc. Các mối quan hệ cũng có thể bị ảnh hưởng khi một người dành quá nhiều thời gian trước màn hình, ít trò chuyện hoặc giảm tương tác với gia đình, bạn bè.

Theo Thạc sĩ Lân, một vấn đề khác là thế giới do AI tạo ra thường được xây dựng đẹp mắt, nhanh chóng và gần với mong muốn của người xem, trong khi đời thực luôn tồn tại giới hạn và những điều không hoàn hảo. Việc thường xuyên tiếp xúc với những hình ảnh này có thể khiến một số người hình thành kỳ vọng thiếu thực tế về ngoại hình, tình yêu, thành công hoặc các mối quan hệ.

Để kiểm soát thói quen, chuyên gia khuyến nghị người dùng không nhất thiết phải cắt bỏ hoàn toàn phim AI, có thể đặt giới hạn thời gian; đưa ứng dụng video khỏi vị trí dễ truy cập; để điện thoại ngoài tầm mắt khi làm việc và xa giường khi đi ngủ. "Có thể tìm một sở thích khác như thể dục, chơi bóng, gặp gỡ bạn bè để giảm thiểu thời gian ở một mình sử dụng điện thoại", chuyên gia nói.