Mẹo làm mát nhà không cần điều hòa, chỉ cần quạt và nước đá: EVN cảnh báo

Trong những ngày oi bức, quạt điện gần như hoạt động hết công suất trong nhiều gia đình. Để tăng cảm giác mát mà không phải bật điều hòa liên tục, không ít người truyền tai nhau cách đặt một bát nước đá, chậu đá hoặc chai nước đông lạnh ngay trước quạt. Khi quạt thổi qua, luồng gió mang theo hơi lạnh từ đá, tạo cảm giác mát hơn so với việc chỉ bật quạt thông thường.

Cách làm này nghe có vẻ đơn giản, chi phí thấp và dễ áp dụng. Tuy nhiên, điều đáng nói là không phải cứ đặt đá cạnh quạt là an toàn, càng không nên biến mẹo nhỏ này thành các kiểu “điều hòa tự chế” bằng thùng xốp, chai nhựa, nước đá và quạt điện.

Mẹo quạt và đá có thể giúp mát hơn, nhưng không phải “điều hòa mini”

Trong một bài viết hướng dẫn cách làm mát nhà vào mùa nóng, EVN cho biết người dùng có thể đặt một bát nước đá hoặc chai nước đông lạnh trước quạt; khi gió từ quạt thổi qua đá, luồng gió sẽ mang theo hơi lạnh, tạo cảm giác mát hơn. Tuy nhiên, EVN cũng lưu ý cần cẩn thận với nước và điện để tránh rủi ro mất an toàn điện.

Về bản chất, quạt điện không làm lạnh không khí như điều hòa. Quạt chủ yếu tạo luồng gió, giúp không khí chuyển động và khiến cơ thể có cảm giác dễ chịu hơn. Khi thêm đá ở phía trước, phần không khí đi qua vùng đá lạnh có thể mát hơn trong thời gian ngắn, nhất là với người ngồi gần luồng gió.

Tổ chức tiêu dùng Anh Which? phân tích rằng quạt điện không thực sự làm mát không khí trong nhà như điều hòa, mà giúp không khí lưu thông, hỗ trợ mồ hôi bay hơi nhanh hơn để cơ thể cảm thấy mát. Which? cũng cho rằng đặt túi đá hoặc bát đá trước quạt có thể làm luồng gió mát hơn, nhưng cách này không làm giảm đáng kể nhiệt độ tổng thể của cả căn phòng, đặc biệt là phòng rộng.

Nói cách khác, mẹo này có thể hữu ích trong không gian nhỏ, dùng trong thời gian ngắn, khi người dùng muốn tạo cảm giác dễ chịu tức thời. Nhưng nó không thể thay thế điều hòa trong những ngày nắng nóng gay gắt, càng không nên được xem là giải pháp làm mát chính cho cả căn nhà.

Cảnh báo từ EVN

Điều cần phân biệt là đặt bát đá hoặc chai nước đông lạnh phía trước quạt, ở khoảng cách an toàn, khác hoàn toàn với việc buộc chai đá lên lồng quạt, khoan chai nhựa rồi treo vào quạt, đặt đá lên thân quạt hoặc tự chế quạt hơi nước bằng thùng xốp chứa đá.

Trong bài “Rủi ro rình rập từ quạt hơi nước tự chế”, EVN nêu thực tế nhiều người làm theo các video trên mạng xã hội, dùng thùng xốp, chai nhựa, đá và quạt mini để tạo thiết bị làm mát tại nhà. EVN dẫn ý kiến chuyên gia cho biết các cách tự chế này có thể tạo hơi mát nhưng tiềm ẩn nguy cơ điện giật, hỏng thiết bị và hại sức khỏe.

Rủi ro dễ thấy nhất là nước và điện ở quá gần nhau. Đá tan có thể làm nước chảy ra sàn, bắn vào dây điện, ổ cắm, mô-tơ hoặc các linh kiện bên trong quạt. Nếu quạt đã cũ, dây điện bị hở, ổ cắm đặt thấp hoặc khu vực đặt quạt ẩm ướt, nguy cơ chập cháy, rò điện càng đáng lo hơn.

Không chỉ có nguy cơ về điện, việc dùng đá, nước hoặc hơi ẩm trước quạt trong thời gian dài cũng có thể làm tăng độ ẩm trong phòng. Cơ quan Bảo vệ môi trường Mỹ khuyến nghị nên giữ độ ẩm trong nhà dưới 60%, lý tưởng trong khoảng 30–50%, đồng thời cần xử lý sớm tình trạng hơi nước ngưng tụ trên cửa sổ, tường hoặc đường ống vì đó có thể là dấu hiệu độ ẩm cao.

Một thói quen khác cũng cần tránh là đặt quạt cố định, thổi thẳng vào mặt, cổ, ngực hoặc cơ thể trong nhiều giờ, đặc biệt khi ngủ. Cơ quan y tế Anh khuyến cáo có thể dùng quạt điện khi nhiệt độ không khí dưới 35°C, nhưng không nên chĩa quạt trực tiếp vào cơ thể vì có thể dẫn đến mất nước.