Mùa thu ăn trái cây thế nào cho đúng? Nhiều người đang vô tình mắc 5 sai lầm này

Mùa thu là thời điểm nhiều loại trái cây bước vào mùa thu hoạch. Lê, hồng, nho, táo, cam, quýt... đều có hương vị hấp dẫn và được nhiều gia đình lựa chọn để bổ sung vào thực đơn hằng ngày.

Tuy nhiên, không ít người vẫn nghĩ trái cây là thực phẩm tự nhiên nên càng ăn nhiều càng tốt. Một số người lại có thói quen uống nước ép thay trái cây nguyên quả, ăn hồng khi bụng đói hoặc cố gắng chỉ ăn trái cây vào một khung giờ nhất định vì cho rằng như vậy mới tốt cho tiêu hóa.

Thực tế, trái cây có lợi cho sức khỏe nhưng không đồng nghĩa với việc có thể ăn tùy ý. Lượng ăn, cách chế biến, đặc điểm từng loại quả và tình trạng sức khỏe của mỗi người đều cần được cân nhắc. Dưới đây là 5 sai lầm phổ biến nên tránh khi ăn trái cây vào mùa thu.

1. Càng ăn nhiều trái cây càng tốt

Trái cây giàu vitamin, khoáng chất, chất chống oxy hóa và chất xơ. Đây là những dưỡng chất cần thiết để duy trì hoạt động của cơ thể, hỗ trợ hệ tiêu hóa và góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa ăn càng nhiều trái cây thì cơ thể càng khỏe mạnh.

Phần lớn trái cây đều chứa đường tự nhiên, chủ yếu là glucose, fructose và sucrose. Nếu ăn quá nhiều trong ngày, đặc biệt là những loại quả có hàm lượng đường và năng lượng cao, tổng lượng calo nạp vào có thể vượt nhu cầu. Điều này không có lợi cho người đang kiểm soát cân nặng, đường huyết hoặc mắc các bệnh chuyển hóa.

Ăn quá nhiều trái cây trong một lần cũng có thể khiến một số người bị đầy bụng, khó chịu hoặc tiêu chảy. Những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm càng cần chú ý đến lượng ăn và loại quả lựa chọn.

Cách ăn hợp lý: Người trưởng thành có thể tham khảo mức khoảng 200-300g trái cây mỗi ngày, chia thành 2-3 lần thay vì ăn dồn trong một bữa. Nên thay đổi nhiều loại quả để đa dạng nguồn dưỡng chất, đồng thời điều chỉnh khẩu phần theo nhu cầu năng lượng và tình trạng sức khỏe. Người mắc tiểu đường nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để lựa chọn loại quả và lượng ăn phù hợp.

2. Cho rằng phải ăn trái cây lúc bụng đói hoặc tuyệt đối không được ăn sau bữa chính

Một quan niệm khá phổ biến là trái cây chỉ nên ăn khi bụng đói. Nhiều người cho rằng nếu ăn ngay sau bữa cơm, trái cây sẽ bị giữ lại trong dạ dày, lên men rồi gây đầy hơi, chướng bụng. Vì vậy, họ thường cố gắng tách riêng thời điểm ăn trái cây khỏi các bữa chính.

Tuy nhiên, đây không phải quy tắc bắt buộc đối với tất cả mọi người. Ở người khỏe mạnh, ăn trái cây trước hay sau bữa ăn đều có thể phù hợp. Thời điểm sử dụng nên căn cứ vào khả năng tiêu hóa, loại quả và mục tiêu dinh dưỡng.

Từng chia sẻ trên báo VnExpress, ThS.BS Nguyễn Thị Phương, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết người khỏe mạnh có thể ăn trái cây vào nhiều thời điểm trong ngày. Người muốn kiểm soát cân nặng có thể ăn trước bữa chính khoảng 30-60 phút để tạo cảm giác no; người mắc tiểu đường có thể ăn kèm hoặc ngay sau bữa ăn để hỗ trợ kiểm soát đường huyết. Với người có dạ dày nhạy cảm, ăn trái cây sau bữa chính khoảng 1-2 giờ có thể dễ chịu hơn.

Cách ăn hợp lý: Không cần ép bản thân phải ăn trái cây vào một khung giờ cố định. Hãy lựa chọn thời điểm phù hợp với cơ thể, tránh ăn quá nhiều trong một lần và hạn chế những loại quả khiến bản thân thường xuyên bị đầy bụng hoặc khó chịu.

3. Ăn hồng tùy thích, kể cả khi bụng đói

Hồng là một trong những loại quả đặc trưng của mùa thu, có vị ngọt và hương thơm hấp dẫn. Tuy nhiên, đây cũng là loại trái cây cần được sử dụng đúng cách, đặc biệt với những quả còn xanh hoặc chưa chín hoàn toàn.

Hồng chứa tannin, một hợp chất có thể kết hợp với protein và các thành phần khác trong môi trường axit của dạ dày. Khi ăn quá nhiều hồng, nhất là hồng còn chát, lúc bụng đói, nguy cơ hình thành khối bã thức ăn trong dạ dày có thể tăng lên. Tình trạng này được gọi là bã thức ăn dạ dày, có thể gây đau bụng, buồn nôn, nôn hoặc thậm chí dẫn đến tắc nghẽn đường tiêu hóa.

Không nên hiểu rằng cứ ăn hồng là sẽ hình thành sỏi hay khối bã trong dạ dày. Nguy cơ phụ thuộc vào lượng ăn, độ chín của quả và tình trạng tiêu hóa của từng người. Người có tiền sử phẫu thuật dạ dày, rối loạn vận động tiêu hóa hoặc thường xuyên gặp vấn đề đường tiêu hóa cần đặc biệt thận trọng.

Cách ăn hợp lý: Ưu tiên hồng chín, không còn vị chát, ăn với lượng vừa phải và tránh ăn quá nhiều khi bụng đói. Người có bệnh lý tiêu hóa nên hỏi ý kiến bác sĩ nếu không chắc loại quả này có phù hợp với mình hay không. Cũng không có cơ sở để khẳng định mọi người đều phải kiêng ăn hồng cùng cua hoặc các thực phẩm giàu protein.

4. Uống nước ép thay cho trái cây nguyên quả

Nước ép trái cây thường có màu sắc bắt mắt, dễ uống và được nhiều người lựa chọn vì cho rằng cơ thể hấp thu dinh dưỡng nhanh hơn. Không ít phụ huynh cũng có thói quen ép trái cây cho trẻ nhỏ vì nghĩ rằng cách này tiện lợi và dễ tiêu hóa.

Tuy nhiên, quá trình ép thường loại bỏ phần lớn chất xơ có trong thịt quả và phần bã. Trong khi đó, chất xơ đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tiêu hóa, làm chậm quá trình hấp thu đường và tạo cảm giác no. Khi uống một cốc nước ép, mọi người cũng có thể dễ dàng sử dụng lượng quả nhiều hơn so với khi ăn nguyên miếng.

Chẳng hạn, một ly nước cam có thể cần tới 3-4 quả cam. Điều đó đồng nghĩa lượng đường và năng lượng nạp vào có thể cao hơn đáng kể so với việc ăn một quả cam nguyên quả. Nếu thường xuyên uống nước ép với lượng lớn, đặc biệt là loại có thêm đường, nguy cơ nạp dư năng lượng và ảnh hưởng đến kiểm soát đường huyết sẽ tăng lên.

Cách ăn hợp lý: Nên ưu tiên trái cây tươi nguyên quả để tận dụng chất xơ và tạo cảm giác no lâu. Nếu muốn uống nước ép, hãy hạn chế khẩu phần, không thêm đường và không dùng nước ép để thay thế hoàn toàn trái cây hoặc bữa ăn. Sinh tố giữ lại phần thịt quả cũng là một lựa chọn, nhưng cần kiểm soát lượng nguyên liệu và tránh thêm quá nhiều chất tạo ngọt.

5. Chỉ ăn một vài loại trái cây được cho là tốt cho mùa thu

Lê thường được nhắc đến với khả năng bổ sung nước, kiwi giàu vitamin C, trong khi cam, quýt và bưởi cung cấp nhiều vitamin cùng các hợp chất chống oxy hóa. Đây đều là những lựa chọn có thể góp phần làm phong phú thực đơn mùa thu.

Tuy nhiên, không có một loại trái cây nào có thể cung cấp đầy đủ mọi dưỡng chất mà cơ thể cần. Việc chỉ ăn một vài loại quả quen thuộc trong thời gian dài có thể khiến chế độ dinh dưỡng thiếu đa dạng. Những lời quảng cáo như lê có thể chữa ho, kiwi giúp tăng miễn dịch tức thì hay một loại quả nào đó có khả năng "thải độc" cũng không nên được hiểu như công dụng điều trị bệnh.

Mỗi loại quả có thành phần dinh dưỡng khác nhau. Chẳng hạn, kiwi và các loại quả họ cam quýt cung cấp vitamin C; chuối giàu kali; lê và táo có chất xơ; các loại quả mọng chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa. Kết hợp nhiều loại trái cây với khẩu phần hợp lý sẽ giúp cơ thể nhận được nguồn dưỡng chất đa dạng hơn.

Cách ăn hợp lý: Ưu tiên trái cây tươi, đa dạng màu sắc và đang vào mùa. Lê, táo, cam, quýt, bưởi, kiwi, hồng chín đều có thể xuất hiện trong thực đơn nếu phù hợp với tình trạng sức khỏe. Cần rửa sạch trước khi ăn, bảo quản đúng cách và không mặc định rằng trái cây có vị ngọt hoặc chua đều phù hợp với tất cả mọi người.

Ăn trái cây đúng cách để tận dụng lợi ích dinh dưỡng

Trái cây là một phần quan trọng của chế độ ăn lành mạnh, nhưng lợi ích chỉ được phát huy khi sử dụng đúng lượng và phù hợp với thể trạng. Không cần kiêng trái cây sau bữa ăn một cách cứng nhắc, cũng không nên chạy theo những phương pháp ăn uống được quảng cáo là giúp thanh lọc hay chữa bệnh.

Thay vào đó, hãy ưu tiên ăn trái cây nguyên quả, đa dạng các loại, chia khẩu phần hợp lý trong ngày và hạn chế nước ép thêm đường. Người mắc tiểu đường, bệnh thận hoặc có vấn đề tiêu hóa nên lựa chọn loại quả và lượng ăn theo tư vấn chuyên môn.

Một chế độ ăn cân bằng, kết hợp rau xanh, trái cây, protein, tinh bột phù hợp và vận động thường xuyên mới là nền tảng quan trọng để chăm sóc sức khỏe trong mùa thu cũng như suốt cả năm.