Mỹ đã thừa nhận thất bại

Hãng RIA Novosti có bài phân tích về việc liệu Mỹ có thể bắt kịp các nước khác trong cuộc đua vào Bắc Cực hay không.

Khởi đầu thấp

Tổng thống Donald Trump có kế hoạch mở rộng ảnh hưởng của Mỹ ở Bắc Cực. Với lý do bảo vệ khu vực khỏi ảnh hưởng của Nga và Trung Quốc. Ông cũng đang thúc đẩy ý tưởng sáp nhập Greenland và Canada vào Mỹ.

Tuy nhiên, bên cạnh những hạn chế về chính trị, việc gần như hoàn toàn không có hạm đội tàu phá băng đang cản trở kế hoạch này.

Trong tình trạng này, "bá chủ toàn cầu" thậm chí không thể tiến vào Bắc Cực, chứ đừng nói đến việc thách thức cường quốc lớn nhất - Nga, theo tờ báo Frankfurter Rundschau (FR) của Đức.

Mỹ hiện có ba tàu phá băng: Healy, Storis và Polar Star. Chiếc đầu tiên đã ngừng hoạt động sau một vụ hỏa hoạn vào năm 2024, chiếc thứ hai chỉ là một tàu vận tải được cải tạo. Chiếc thứ ba đã trở thành "vật trưng bày trong bảo tàng", cần sửa chữa với chi phí hàng triệu USD mỗi năm và chủ yếu phục vụ các trạm nghiên cứu ở Nam Cực, theo lời bà Tatyana Zikunkova, chủ tịch Hiệp hội các nhà sản xuất xe địa hình và là chuyên gia về vận tải vùng Bắc Cực.

Thực tế cho đến gần đây, Mỹ vẫn coi Bắc Cực là vùng ngoại vi. Người ta tin rằng một số lượng nhỏ tàu phá băng là đủ cho một phạm vi nhiệm vụ hạn chế, Alexander Vorotnikov, phó giáo sư tại Viện Khoa học Xã hội Nga, giải thích.

Tuy nhiên, chẳng bao lâu sau, rõ ràng là Bắc Cực đang nhanh chóng trở thành một trung tâm quan trọng trong cuộc cạnh tranh toàn cầu về tài nguyên, hậu cần và ảnh hưởng địa chính trị.

Môi trường cạnh tranh

Khu vực này rất giàu tài nguyên, bao gồm dầu mỏ, khí đốt, quặng niken, thiếc, kim loại nhóm bạch kim, quặng hóa chất nông nghiệp, kim loại quý hiếm và các nguyên tố đất hiếm, cùng trữ lượng lớn vàng, kim cương, vonfram, thủy ngân, kim loại đen và nguyên liệu quang học.

Và hiện nay không quốc gia nào có thể cạnh tranh với Nga, quốc gia đang vận hành 34 tàu phá băng chạy bằng động cơ diesel và 7 tàu phá băng chạy bằng năng lượng hạt nhân. Bốn tàu phá băng chạy bằng năng lượng hạt nhân nữa đang trên đường đến: Yakutia, Chukotka, Leningrad và Stalingrad.

"Chỉ một vài quốc gia có hạm đội tàu phá băng, nhưng số lượng tàu của họ lại ít hơn đáng kể", Zikunkova giải thích.

Ví dụ, Canada có mười bảy tàu, nhưng chủ yếu là cỡ trung và nhỏ được sử dụng để cung cấp hàng hóa cho các vùng lãnh thổ phía Bắc, thực hiện các hoạt động cứu hộ và bảo vệ biên giới. Phần Lan có tám tàu. Thụy Điển đang đóng hai tàu phá băng chạy bằng methanol cho vùng Baltic.

Trung Quốc không có lãnh thổ ở Bắc Cực, nhưng đang phát triển một hạm đội nghiên cứu (Xuelong-1 và Xuelong-2) và thiết kế các tàu phá băng chạy bằng năng lượng hạt nhân. Nước này cũng theo đuổi các mục tiêu dài hạn về tài nguyên và vận chuyển.

Hạm đội của Na Uy bao gồm hai tàu phá băng (theo dự kiến từ ​​năm 2024), phục vụ các dự án dầu khí.

Tờ FR dẫn lời cựu sĩ quan Cảnh sát biển Mỹ Bill Baumgartner cho biết tình hình của Mỹ "đơn giản là thảm hại".

Trong hoàn cảnh này, việc cạnh tranh với Nga, quốc gia có đường bờ biển dài nhất và hạm đội tàu phá băng lớn nhất thế giới, là điều không thể. Ngay cả ông Trump cũng thừa nhận tình trạng tồi tệ của ngành này.

"Trước đây chúng ta không có, giờ chỉ còn một. Nga có hơn 40 chiếc, còn chúng ta chỉ có một. Thật nực cười", Tổng thống Mỹ nói tại một cuộc họp báo nhân dịp Lễ Tạ ơn vào tháng 11/2025.

Trước đó, ông Trump đã nhấn mạnh rằng Bắc Cực nên là ưu tiên hàng đầu của chính phủ Mỹ và tuyên bố ý định đặt mua 40 tàu phá băng. Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng Mỹ không có khả năng tự đóng những con tàu như vậy.

Đạt được mục tiêu bằng mọi giá

Một số tàu dự kiến ​​sẽ được đặt hàng từ Phần Lan, và Mỹ cũng sẽ phải đàm phán với nước láng giềng gần nhất là Canada. Hai nước đã ký một thỏa thuận về việc cùng phát triển, sản xuất và bảo trì các tàu phá băng vùng Bắc Cực và vùng cực: Hiệp ước ICE. Cùng nhau, họ dự định đóng 70-90 tàu mới vào năm 2030.

Kế hoạch này được cho là sẽ giúp bắt kịp Nga. Nhưng các chuyên gia đều đồng ý rằng, nếu không có Phần Lan, người Mỹ không thể cạnh tranh với Nga và Trung Quốc ở Bắc Cực. Người Đức cũng không tin kế hoạch này sẽ hiệu quả. Tờ FR viết rằng Mỹ sẽ không bao giờ bắt kịp Nga, bất chấp mọi nỗ lực.

Dù sao đi nữa, theo Zikunkova, cuối cùng Mỹ không cần đến điều này. "Tất nhiên, họ sẽ không thể hoàn toàn thiếu tàu phá băng: Một quốc gia có chủ quyền không thể ủy thác việc bảo vệ biên giới, các hoạt động tìm kiếm cứu nạn và sự hiện diện quân sự cho các đồng minh.

Tuy nhiên, đối với Washington, đây chỉ đơn giản là một yếu tố trong sự hiện diện của họ, trong khi đối với Nga, đó là một công cụ kinh tế và an ninh quan trọng", bà giải thích.

Ngược lại, việc thúc đẩy vấn đề này có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến chính Mỹ. Việc đóng tàu có khả năng hoạt động trong điều kiện băng giá là vô cùng tốn kém, và việc đẩy nhanh tiến độ sẽ mang lại cho Canada lợi thế chính trị, các chuyên gia nhận định.

Đối với hầu hết các quốc gia, vận tải biển ở Bắc Cực phục vụ mục đích an ninh hoặc nghiên cứu khoa học, và do đó ít khả thi về mặt kinh tế.