Mỹ đầu tư 27,5 tỷ USD - Trung Quốc muốn đối tác “hiểu mình nhất”: Một nước ASEAN vẫn cần biết nói “không”

Singapore đang ở "thời điểm tồn tại đặc biệt nhạy cảm" khi tìm cách duy trì các lựa chọn chiến lược trong bối cảnh cạnh tranh giữa các cường quốc, Ngoại trưởng Singapore Vivian Balakrishnan cho biết, nhấn mạnh lập trường của quốc đảo này là không đứng về phía nào.

Ông cũng cảnh báo rằng tình hình toàn cầu sẽ vẫn bất ổn nếu Trung Quốc và Mỹ không giải quyết được các vấn đề nội bộ của mỗi bên.

Tờ South China Morning Post (SCMP) đưa tin, phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh châu Á Milken Institute 2026 ở Singapore vào ngày 7/10, Ngoại trưởng Singapore Balakrishnan xác định việc duy trì lòng tin với cả Washington và Bắc Kinh – hai mối quan hệ đang ở "giai đoạn khó khăn" – là một thách thức then chốt.

Ông Balakrishnan cho biết, quốc đảo này phải đảm bảo với cả hai siêu cường rằng mình sẽ vẫn hữu ích mà không trở thành con rối cho bất kỳ bên nào.

Ông cảnh báo rằng tài sản và các khoản đầu tư sẽ rời khỏi Singapore ngay khi nước này mất khả năng nói "không" – một việc nói dễ hơn làm.

"Đối với chúng tôi, đây là một điểm sống còn đặc biệt nhạy cảm. Singapore có gì? Chúng tôi có một vị trí tuyệt vời, nhưng mọi thứ khác đều phụ thuộc vào lòng tin", ông Balakrishnan nói.

Ngoại trưởng Singapore cho biết, Washington có vai trò kinh tế quan trọng với quốc đảo này do các khoản đầu tư lớn và mối quan hệ công nghệ mật thiết. Theo số liệu từ Cục Thống kê Singapore, Mỹ là nguồn đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất vào Singapore năm ngoái với 35,2 tỷ đô la Singapore (27,5 tỷ USD).

Ông Balakrishnan cũng thừa nhận quan điểm của phía Trung Quốc cho rằng Singapore nên xây dựng chính sách đối ngoại dựa trên những mối liên kết văn hóa chung.

"Đồng nghiệp của tôi ở Trung Quốc thường nói với tôi rằng: 'Trong số tất cả mọi người trên thế giới, các bạn – tức là Singapore – lẽ ra phải là những người hiểu chúng tôi [Trung Quốc] nhất, xét về mặt ngôn ngữ, văn hóa, lịch sử, v.v.'. Thực ra, ý của họ là: các bạn lẽ ra phải đồng tình với chúng tôi", ông Balakrishnan nói.

Ngoại trưởng Singapore kêu gọi cả hai siêu cường cùng giải quyết những thách thức nội bộ vì lợi ích chung toàn cầu.

Ông cho rằng Washington đang bị chia rẽ bởi bất bình đẳng thu nhập và sự phân hóa chính trị, trong khi Bắc Kinh phải đối mặt với dân số già hóa và sự mất cân bằng kinh tế. Nền kinh tế Trung Quốc đã trải qua sự mất cân bằng kéo dài, mặc dù xuất khẩu mạnh mẽ hỗ trợ hoạt động công nghiệp, nhưng tiêu dùng và đầu tư yếu kém lại gây áp lực lên nhu cầu trong nước.

"Vấn đề không chỉ là cạnh tranh. Không chỉ là tranh giành hay đối đầu, mà cho đến khi và trừ khi có sự tái cân bằng chính trị trong nước, tiếp theo là một mô hình mới, một trật tự thế giới mới trên phạm vi quốc tế, còn không, chúng ta sẽ vẫn sống trong thời kỳ bất ổn", ông nói.

Ngoại trưởng Singapore nói thêm rằng, những quốc gia nổi lên mạnh mẽ hơn trong bối cảnh trật tự toàn cầu bị xói mòn sẽ là những quốc gia làm chủ được các công nghệ mới, chẳng hạn như trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học và năng lượng, đồng thời kêu gọi thiết lập các khung pháp lý toàn cầu trong các lĩnh vực này.

"Có những mối đe dọa mới nổi và tiềm năng to lớn trong trí tuệ nhân tạo và sinh học tổng hợp… Nếu muốn tiến nhanh, bạn cũng cần có hệ thống kiểm soát tốt và cần có các tiêu chuẩn quốc tế", ông nói.

Mặc dù việc thiết lập các khung pháp lý toàn cầu ngày càng khó khăn, nhưng điều đó vẫn khả thi, ông Balakrishnan cho biết.

Ngoại trưởng Balakrishnan chỉ ra lập trường nhất quán của Singapore rằng việc quá cảnh qua các tuyến đường thủy quốc tế là một quyền chứ không phải là một đặc quyền. Tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở New York hồi tháng trước, ông Balakrishnan đã kêu gọi các nhà lãnh đạo toàn cầu cùng nhau bác bỏ việc đóng cửa Eo biển Hormuz.

Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển là "vô cùng quan trọng" đối với Singapore, ông Balakrishnan nói, lưu ý rằng khoảng 40% thương mại toàn cầu đi qua Eo biển Malacca và Eo biển Singapore.

"Khi nhìn vào Eo biển Hormuz, ngay cả khi không đứng về bên nào, thì bất kỳ sự tấn công trực diện nào nhắm vào quy chế về quyền qua lại (transit passage) của tàu thuyền và máy bay qua các eo biển phục vụ hàng hải quốc tế đều là mối đe dọa trực tiếp đối với mô hình kinh doanh của chúng tôi [Singapore]", ông nói.

Khi được hỏi về việc Singapore đảm nhiệm chức chủ tịch Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) vào năm tới, Ngoại trưởng Balakrishnan cho biết quốc đảo này đang hướng tới sự hội nhập sâu rộng hơn trong khối, cùng với các mối quan hệ đối tác rộng hơn với cả các đồng minh truyền thống và phi truyền thống, chẳng hạn như Liên minh châu Âu (EU).

"Chúng tôi muốn hợp tác với châu Phi, Nam Mỹ, các đảo Thái Bình Dương, cũng như trên khắp Canada – một chiến lược xuyên Thái Bình Dương", ông nói.

Bất chấp những thách thức trong khu vực, bao gồm cuộc nội chiến ở Myanmar, tranh chấp biên giới chưa được giải quyết giữa Thái Lan và Campuchia, và căng thẳng âm ỉ ở Biển Đông – Ngoại trưởng Singapore bày tỏ sự tin tưởng vào khối, chỉ ra sự tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ ở các quốc gia thành viên như Việt Nam và Malaysia.

"Nếu chúng ta có thể giải quyết được những vấn đề này, không chỉ riêng Singapore mà cả ASEAN nói chung, tôi nghĩ chúng ta sẽ có một câu chuyện khá thuyết phục và tiềm năng to lớn cho ASEAN", ông Balakrishnan nói. "Vì vậy, tôi vẫn ủng hộ. Tôi tin tưởng vào ASEAN."