Nga nắm giữ 'quân bài trị giá 5 tỷ RUB': Bước nhảy vọt tiến vào 'top tinh hoa thế giới'

Nga đang tiến một bước nhảy vọt vượt qua giới hạn 28 nanomet trong sản xuất vi mạch nhờ Dự án Trạm thí nghiệm quang khắc tia X "ORYeL-7" tích hợp synchrotron SKIF – một tổ hợp sẽ giúp Nga xóa bỏ khoảng cách công nghệ với thế giới và đưa nước này trở lại nhóm quốc gia tinh hoa thế giới với khả năng sản xuất thiết bị kỹ thuật điện tử.

Chi phí ước tính của dự án ORYeL-7 là 4,5-5 tỷ RUB (khoảng 58-65 triệu USD). Thông tin này được ông Dmitry Shcheglov, người đứng đầu phòng thí nghiệm thuộc Viện Vật lý Bán dẫn của Viện Hàn lâm Khoa học Nga, công bố vào tháng 2/2026.

Theo ông Dmitry Shcheglov, dự án này dự kiến sẽ đồng bộ với hạ tầng máy gia tốc SKIF [một siêu cơ sở khoa học thế hệ 4+ đang được xây dựng tại vùng Novosibirsk, miền nam nước Nga].

Dự án ORYeL-7 sẽ bắt đầu hoạt động ngay từ năm 2026, đánh dấu bước nhảy vọt giúp Nga tự chủ sản xuất chip và nghiên cứu công nghệ vi điện tử ở cấp độ Angstrom (1 Angstrom = 0,1 nm) nhằm đạt được các node siêu nhỏ dưới 1nm.

Thành tựu này đưa Nga tái gia nhập nhóm các quốc gia dẫn đầu thế giới về sản xuất thiết bị kỹ thuật điện tử ngay trong năm 2026 sau 45 năm vắng bóng – lĩnh vực mà chỉ 3 nước trên thế giới đạt được điều này, như Phó Thủ tướng Thứ nhất của Nga Denis Manturov nhấn mạnh trên hãng thông tấn TASS.

Nắm trong tay công nghệ hiếm có, Nga có mục tiêu dài hạn gì?

Máy quang khắc tia X ORYeL-7 (còn gọi là Orel-7) mang ý nghĩa quan trọng về mặt năng lượng, xanh và giảm phát thải, dù chủ yếu là gián tiếp và nằm trong lợi ích dài hạn của công nghệ vi mạch tiên tiến hơn.

Nó là nền tảng công nghệ giúp Nga sản xuất chip tiết kiệm năng lượng, giảm tiêu thụ điện toàn chuỗi, và hỗ trợ chuyển đổi năng lượng sạch – góp phần giảm phát thải toàn cầu dài hạn. Đây là phần của chiến lược tự chủ công nghệ Nga, kết hợp khoa học cao với mục tiêu bền vững.

Về mặt tiết kiệm năng lượng, ORYeL-7 sử dụng bức xạ tia X từ synchrotron SKIF (nguồn bức xạ synchrotron thế hệ thứ 4 đầu tiên của Nga, năng lượng 3 GeV) để khắc mạch siêu nhỏ (vượt 28nm), giúp sản xuất chip hiệu suất cao hơn, tiết kiệm năng lượng hơn so với chip cũ.

Quan trọng không kém, chip tiên tiến từ ORYeL-7 hỗ trợ sản xuất thiết bị tiết kiệm năng lượng như cảm biến, bộ điều khiển lưới điện thông minh, xe điện, năng lượng tái tạo – giúp giảm phát thải CO2 từ giao thông, công nghiệp và dân dụng.

Sự ra đời của SKIF và ORYeL-7 được các chuyên gia đánh giá là bước đi chiến lược quan trọng, giúp Nga quay trở lại vị thế dẫn đầu trong ngành công nghiệp vi điện tử toàn cầu. Hiện tại, trên thế giới chỉ có 3 quốc gia sở hữu khả năng sản xuất các thiết bị kỹ thuật điện tử phức tạp ở mức độ tương đương.

Ngoài vi điện tử, công nghệ ORYeL-7 này có thể được sử dụng để tạo ra các cảm biến để chẩn đoán bệnh nhanh chóng và sửa đổi vật liệu.