Ngân hàng Nhà nước muốn sửa Nghị định 24, thị trường vàng đứng trước nhiều thay đổi lớn

Một trong những thay đổi lớn là đề xuất sửa đổi quy định đối với hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ.

Theo quy định hiện hành tại Nghị định 24, đây là ngành nghề kinh doanh có điều kiện; doanh nghiệp muốn tham gia phải được Ngân hàng Nhà nước cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ và đáp ứng các yêu cầu về đăng ký kinh doanh, địa điểm, cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ sản xuất. Hoạt động kinh doanh mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ cũng thuộc nhóm kinh doanh có điều kiện.

Tuy nhiên, dự thảo sửa đổi khoản 7 Điều 4 theo hướng đưa hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ ra khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Thay vào đó, các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động này phải tuân thủ các quy định pháp luật liên quan đến chất lượng sản phẩm, hàng hóa, tiêu chuẩn, đo lường, nhãn hàng hóa, niêm yết giá, hóa đơn, chứng từ, thuế, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, phòng chống rửa tiền và các quy định pháp luật khác có liên quan.

Để phù hợp với thay đổi trên, dự thảo đề xuất bãi bỏ Điều 5, Điều 6, Điều 7, Điều 8 và Điều 9 của Nghị định 24 hiện hành. Đây là các điều khoản quy định về điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ; trách nhiệm của doanh nghiệp sản xuất; hoạt động gia công vàng trang sức, mỹ nghệ; điều kiện kinh doanh mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ và trách nhiệm của doanh nghiệp kinh doanh mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ.

Đối với vàng miếng, dự thảo tiếp tục xác định hoạt động sản xuất và kinh doanh mua bán vàng miếng là hoạt động kinh doanh có điều kiện. Theo khoản 6 Điều 4 được sửa đổi, doanh nghiệp và ngân hàng thương mại muốn sản xuất hoặc kinh doanh mua bán vàng miếng phải được Ngân hàng Nhà nước cấp giấy phép tương ứng. Đồng thời, dự thảo bổ sung quy định về hoạt động mua bán vàng nguyên liệu của doanh nghiệp và ngân hàng thương mại sản xuất vàng miếng theo quy định của nghị định.

So với quy định hiện hành, Nghị định 24 quy định Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng, xuất khẩu vàng nguyên liệu và nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng; hoạt động mua bán vàng miếng là hoạt động kinh doanh có điều kiện và phải được Ngân hàng Nhà nước cấp phép.

Một nội dung mới đáng chú ý khác là quy định về thanh toán trong giao dịch vàng. Theo dự thảo, các giao dịch mua bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên trong ngày của một khách hàng phải được thực hiện thông qua phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định của pháp luật. Đối với giao dịch mua vàng miếng, việc sử dụng thẻ tín dụng hoặc các phương thức thanh toán có nguồn tiền từ hoạt động cấp tín dụng phải tuân thủ quy định của pháp luật về hoạt động cấp tín dụng. Đây là nội dung chưa được quy định trong Nghị định 24 hiện hành.

Liên quan đến hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu, dự thảo sửa đổi một số quy định tại Điều 14. Theo đó, doanh nghiệp có đăng ký hoạt động sản xuất, gia công vàng trang sức, mỹ nghệ và có hợp đồng gia công với đối tác nước ngoài có thể được xem xét cấp phép tạm nhập vàng nguyên liệu để tái xuất sản phẩm nếu nhu cầu nhập khẩu phù hợp với hợp đồng gia công. Số vàng nguyên liệu tạm nhập chỉ được sử dụng cho mục đích thực hiện hợp đồng gia công và tái xuất sản phẩm theo quy định của pháp luật.

Đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, dự thảo bổ sung các điều kiện cụ thể để được xem xét cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu. Doanh nghiệp phải có đăng ký hoạt động sản xuất, gia công vàng trang sức, mỹ nghệ; nhu cầu nhập khẩu phù hợp với hợp đồng gia công hoặc hợp đồng xuất khẩu; đồng thời vàng nguyên liệu nhập khẩu chỉ được sử dụng để sản xuất, gia công sản phẩm xuất khẩu theo hợp đồng làm căn cứ cấp phép và không được bán, chuyển giao hoặc sử dụng cho mục đích khác trên thị trường trong nước nếu chưa được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận.

Trong khi đó, Nghị định 24 hiện hành chỉ quy định việc xem xét cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài căn cứ vào năng lực sản xuất và tình hình xuất khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ của năm trước.

Dự thảo cũng bổ sung quy định cho phép xuất khẩu, nhập khẩu vàng sử dụng làm nguyên liệu sản xuất linh kiện điện tử, thiết bị điện tử, thiết bị y tế và dụng cụ y tế theo Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, pháp luật hải quan và các quy định chuyên ngành có liên quan. Số vàng này phải được sử dụng đúng mục đích đã đăng ký và không được dùng để sản xuất, kinh doanh vàng miếng, vàng trang sức, mỹ nghệ hoặc mua bán vàng nguyên liệu trên thị trường trong nước, trừ các trường hợp được phép theo quy định.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung trách nhiệm xây dựng hệ thống thông tin để quản lý, lưu trữ dữ liệu về xuất khẩu, nhập khẩu, mua bán, sử dụng và tồn kho vàng nguyên liệu nhập khẩu; dữ liệu giao dịch mua bán vàng nguyên liệu; đồng thời thực hiện kết nối và cung cấp thông tin cho Ngân hàng Nhà nước theo quy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước.

Phạm vi thanh tra, kiểm tra của Ngân hàng Nhà nước cũng được đề xuất mở rộng, bao gồm hoạt động sản xuất vàng miếng, kinh doanh mua bán vàng miếng, xuất khẩu và nhập khẩu vàng miếng, vàng nguyên liệu; việc chấp hành các quy định về cấp phép, hạn mức, báo cáo, mua bán và sử dụng vàng nguyên liệu nhập khẩu cùng các hoạt động kinh doanh vàng thuộc phạm vi quản lý của nghị định.

Về chế độ báo cáo, ngoài các nội dung hiện hành, dự thảo yêu cầu doanh nghiệp và ngân hàng thương mại hoạt động kinh doanh vàng báo cáo thêm tình hình mua bán, sử dụng, tồn kho vàng nguyên liệu nhập khẩu; tình hình thực hiện hợp đồng gia công và hợp đồng xuất khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ đối với các trường hợp được cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu.

Theo dự thảo, nghị định sửa đổi sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Từ thời điểm này, Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ do Ngân hàng Nhà nước cấp trước đó sẽ không còn là điều kiện bắt buộc để tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ. Đồng thời, các hồ sơ đề nghị cấp mới, sửa đổi hoặc bổ sung giấy chứng nhận đã nộp nhưng chưa được giải quyết cũng sẽ chấm dứt việc xem xét theo quy định chuyển tiếp của dự thảo.

Việc sửa đổi Nghị định 24 được thực hiện trong bối cảnh cơ quan quản lý đang rà soát và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đối với thị trường vàng sau hơn một thập kỷ triển khai. Ngân hàng Nhà nước cho biết việc xây dựng dự thảo nhằm bám sát các chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý thị trường vàng theo hướng minh bạch và phù hợp với tình hình mới.