Người xưa dặn "đầu hè ăn 3 loại cỏ, cả mùa ít gặp bác sĩ": Hóa ra là 3 thứ rau đang đầy chợ Việt

Cứ mỗi dịp đầu hè, nhiều người lớn tuổi lại có thói quen ra đồng, men theo bờ ruộng hoặc ven mương để hái rau dại. Trong mắt người trẻ, đó có thể chỉ là vài loại cỏ mọc hoang không đáng chú ý. Nhưng với thế hệ trước, đây lại là những "thảo dược tự nhiên" gắn liền với kinh nghiệm dưỡng sinh lâu đời.

Theo kinh nghiệm dân gian và góc nhìn Đông y, có 3 loại rau đặc biệt phù hợp để ăn vào thời điểm này, người xưa coi là cỏ dại.

Rau sam

Rau sam là loại cây thân mọng nước, lá nhỏ, thường bò sát mặt đất và mọc rất nhiều ở bờ ruộng, ven đường hay vườn rau. Nhiều người xem đây là loại cỏ khó nhổ vì càng nhổ lại càng mọc. Tuy nhiên, trong Đông y, rau sam lại được xem là nguyên liệu quý nhờ tính mát và khả năng hỗ trợ thanh nhiệt.

Đáng chú ý, rau sam chứa omega-3, dưỡng chất vốn hiếm gặp ở thực vật. Một số nghiên cứu cho thấy omega-3 có lợi cho tim mạch, hỗ trợ giảm mỡ máu và chống viêm.

Ngoài ra, loại rau này còn được gọi là "kháng sinh tự nhiên" nhờ khả năng ức chế một số loại vi khuẩn đường ruột như E.coli hoặc trực khuẩn lỵ. Vào mùa hè, thời điểm hệ tiêu hóa dễ nhạy cảm hơn do thời tiết nóng ẩm, rau sam thường được dùng như món ăn hỗ trợ làm dịu đường ruột.

Cách ăn phổ biến

Rau sam thường được chần sơ rồi trộn cùng tỏi, giấm, dầu mè hoặc nước tương. Vị chua thanh, giòn mềm của rau đặc biệt thích hợp trong những ngày oi nóng. Ngoài ra, rau sam còn có thể xào trứng, làm nhân bánh hoặc phơi khô để hầm thịt.

Lưu ý

Do có tính hàn, người dễ lạnh bụng hoặc hệ tiêu hóa yếu không nên ăn quá nhiều. Phụ nữ mang thai cũng cần thận trọng khi sử dụng.

Bồ công anh

Bồ công anh là loại cây quen thuộc với hoa vàng nhỏ, khi già chuyển thành cụm bông trắng dễ bay trong gió.

Ít ai biết rằng phần lá của bồ công anh từ lâu đã được dùng như một loại rau và vị thuốc trong Đông y. Loại cây này có tên gọi khác là "hoàng hoa địa đinh", nổi tiếng với công dụng thanh nhiệt, hỗ trợ giải độc và giảm viêm.

Một số nghiên cứu hiện đại cũng cho thấy bồ công anh có khả năng hỗ trợ chức năng gan và túi mật, từ đó góp phần cải thiện quá trình đào thải độc tố của cơ thể.

Đây cũng là lý do nhiều người lựa chọn bồ công anh vào giai đoạn giao mùa, khi cơ thể dễ gặp tình trạng nóng trong, khô mắt, nổi mụn hoặc cảm giác mệt mỏi do thời tiết thay đổi.

Cách ăn phổ biến

Lá bồ công anh có vị hơi đắng. Tuy nhiên, theo quan niệm Đông y, vị đắng lại chính là phần mang nhiều giá trị dược tính. Nếu khó ăn, có thể ngâm nước muối hoặc chần sơ để giảm vị gắt.

Bồ công anh thường được ăn sống chấm tương, làm salad, hấp cùng bột ngô hoặc phơi khô phần rễ để pha trà.

Lưu ý

Bồ công anh có tính mát nên người thể trạng lạnh hoặc hay sợ lạnh không nên dùng nhiều. Ngoài ra, không nên tùy ý hái cây mọc ven đường vì có nguy cơ nhiễm hóa chất hoặc tồn dư thuốc bảo vệ thực vật.

Ngải cứu

Nhắc đến ngải cứu, nhiều người thường liên tưởng đến món trứng chiên quen thuộc hoặc tục treo lá ngải trong dịp Tết Đoan Ngọ.

Trong Đông y, ngải cứu được xem là loại thảo dược có khả năng làm ấm cơ thể, hỗ trợ lưu thông khí huyết và giảm cảm giác lạnh từ bên trong.

Đầu hè là thời điểm ngải cứu còn non, lá mềm và thơm nhất. Đây cũng là lúc nhiều người bắt đầu sử dụng điều hòa thường xuyên, uống nước đá hoặc ăn đồ lạnh nhiều hơn, khiến cơ thể dễ tích tụ hàn khí và độ ẩm.

Ngải cứu vì thế được xem là loại rau phù hợp để cân bằng cơ thể trong giai đoạn này.

Cách ăn phổ biến

Món quen thuộc nhất là trứng chiên ngải cứu. Vị thơm đặc trưng của lá hòa cùng vị béo của trứng tạo nên món ăn vừa dân dã vừa giàu dinh dưỡng. Ngoài ra, ngải cứu còn được dùng để làm bánh nếp xanh, nấu nước táo đỏ hoặc hầm cùng trứng gà.

Lưu ý

Ngải cứu có mùi khá đặc trưng nên không phải ai cũng dễ ăn ngay từ lần đầu. Phụ nữ mang thai cần thận trọng khi sử dụng.

Vì sao người xưa đặc biệt nhấn mạnh phải ăn vào đầu hè?

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, thực phẩm theo mùa thường đạt giá trị dinh dưỡng và hương vị tốt nhất đúng thời điểm phát triển tự nhiên.

Đầu hè là lúc rau sam, bồ công anh và ngải cứu đều còn non, lượng nước và dưỡng chất dồi dào hơn. Nếu để quá già, rau sẽ trở nên dai, đắng hoặc xơ cứng, giảm độ ngon khi chế biến.

Quan trọng hơn, đây cũng là giai đoạn cơ thể dễ gặp những vấn đề đặc trưng của mùa nóng như nóng trong, tiêu hóa kém, tích tụ ẩm thấp hoặc suy giảm khẩu vị.

Trong đó:

- Rau sam giúp thanh nhiệt, hỗ trợ tiêu hóa

- Bồ công anh hỗ trợ giải độc, giảm viêm

- Ngải cứu giúp làm ấm cơ thể, hỗ trợ lưu thông khí huyết

- 3 loại rau với tính chất khác nhau được xem là sự kết hợp cân bằng khá phù hợp cho thời điểm giao mùa.

Những loại rau dại từng là "bí quyết sống khỏe" của thế hệ trước

Ngày nay, khi thực phẩm ngày càng công nghiệp hóa, nhiều người gần như không còn nhận ra những loại rau dại từng gắn bó với đời sống của ông bà ngày trước.

Từ những bờ ruộng, triền đê cho tới góc vườn nhỏ, các loại "cỏ dại" ấy từng là nguồn thực phẩm giúp con người vượt qua thời kỳ khó khăn, đồng thời là kinh nghiệm chăm sóc sức khỏe được tích lũy qua nhiều thế hệ.

Dĩ nhiên, điều đó không có nghĩa mọi người nên tự ý hái rau mọc hoang để ăn. Các chuyên gia khuyến cáo nên lựa chọn nguồn rau được trồng an toàn, rõ nguồn gốc để tránh nguy cơ nhiễm hóa chất hoặc nhầm lẫn với cây độc.

Tuy nhiên, việc đưa những loại rau theo mùa như rau sam, bồ công anh hay ngải cứu vào thực đơn một cách hợp lý vẫn được xem là cách đơn giản để bổ sung chất xơ, vitamin và đa dạng hóa chế độ ăn uống trong mùa hè.