Nhiều người làm Affiliate bị truy thuế vì mắc lỗi này

Những ngày gần đây, cộng đồng kinh doanh thương mại điện tử và tiếp thị liên kết (affiliate marketing) xôn xao trước chia sẻ của một cá nhân làm affiliate trên sàn Shopee với doanh thu năm 2025 hơn 3 tỉ đồng nhưng phải nộp gần 700 triệu đồng thuế thu nhập cá nhân.

Theo bài đăng, khoản thu nhập này đã bị khấu trừ 10% thuế tại nguồn. Tuy nhiên, khi quyết toán thuế, cá nhân trên vẫn phát sinh thêm số tiền phải nộp rất lớn.

Người này cho biết bản thân rất hoang mang vì doanh thu thu về không đồng nghĩa toàn bộ là lợi nhuận, do còn phải chi cho quảng cáo, thuê nhân sự, sản xuất nội dung và nhiều khoản vận hành khác. "Giờ phải đóng thuế gần 700 triệu đồng, em không đủ khả năng" - tài khoản này chia sẻ.

Bình luận về bài đăng nói trên, chị N.K.X, một KOL trong lĩnh vực làm đẹp với hàng triệu lượt theo dõi, có doanh thu từ affiliate mỗi năm lên đến hàng tỉ đồng, cho rằng nguyên nhân chính nằm ở việc lựa chọn chưa phù hợp mô hình hoạt động ngay từ đầu.

Theo chị, nếu người làm tiếp thị liên kết ký hợp đồng nhận thu nhập dưới danh nghĩa cá nhân thông thường, toàn bộ khoản tiền nhận được sẽ bị xem là thu nhập từ tiền lương, tiền công. Khi mức doanh thu lớn, cá nhân có thể bị áp thuế thu nhập cá nhân theo biểu lũy tiến từng phần, mức cao nhất lên tới 35%.

"Nếu đăng ký theo hình thức hộ kinh doanh, tổng mức thuế thường chỉ khoảng 7% trên doanh thu. Với doanh thu hơn 3 tỉ đồng, số thuế phải nộp chỉ hơn 210 triệu đồng" - chị nói và cho biết bản thân từng gặp tình huống tương tự nên đã sớm điều chỉnh mô hình hoạt động.

Ở góc độ chuyên môn, Trần Thị Thu Trang - thạc sĩ, tổng giám đốc Công ty TNHH Đại lý thuế Hợp Luật, đồng thời là cố vấn cấp cao Trung tâm Tư vấn Pháp luật CLEAD thuộc Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam - nhận định việc cá nhân làm affiliate phát sinh khoản thuế gần 700 triệu đồng là hoàn toàn có thể xảy ra nếu chưa lựa chọn mô hình thuế phù hợp.

Theo bà Trang, khi cá nhân nhận thu nhập từ các nền tảng như Shopee Affiliate mà không đăng ký hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp, phía chi trả thường sẽ khấu trừ trước 10% thuế thu nhập cá nhân.

Tuy nhiên, đây chưa phải nghĩa vụ cuối cùng. Khi quyết toán, cơ quan thuế có thể xác định khoản thu nhập này thuộc diện tính thuế theo biểu lũy tiến từng phần. Thu nhập càng cao, thuế suất càng tăng và có thể lên đến 35%. Lúc này, phần 10% đã khấu trừ chỉ được xem là khoản tạm nộp.

Theo bà Trang, khó khăn lớn của nhiều người làm affiliate là dù doanh thu cao nhưng cũng phát sinh rất nhiều chi phí như chạy quảng cáo, thuê nhân sự, đầu tư thiết bị, phần mềm hay sản xuất nội dung. Khi hoạt động dưới dạng cá nhân thông thường, không có hệ thống sổ sách, hóa đơn và chứng từ hợp lệ, các khoản chi này rất khó được cơ quan thuế chấp nhận khi quyết toán.

Vì vậy, chuyên gia khuyến nghị những người làm affiliate có doanh thu lớn nên sớm đăng ký hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp, đồng thời xây dựng hệ thống kế toán, quản lý hóa đơn và kê khai thuế bài bản ngay từ đầu. "Việc này giúp ghi nhận doanh thu, chi phí hợp lệ, tối ưu nghĩa vụ thuế đúng quy định và bảo vệ lợi nhuận bền vững hơn" - bà Trang nói.

Cũng theo bà, nếu ngay từ đầu cá nhân đã hoạt động dưới hình thức nhận thu nhập từ tiền lương, tiền công thì về sau không thể bổ sung hóa đơn, chứng từ để chuyển đổi bản chất khoản thu nhập nhằm giảm số thuế phải nộp. "Cơ quan thuế sẽ xác định theo mô hình hoạt động ban đầu, chứ không tính theo bản chất kinh doanh phát sinh về sau" - bà Trang lưu ý.