Những sai sót hộ kinh doanh thường gặp khi thực hiện quy định mới về thuế

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 68/2026/NĐ-CP quy định chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (Nghị định 68), có hiệu lực từ ngày 5-3.

Cục Thuế (Bộ Tài chính) cho biết để kịp thời triển khai thực hiện Nghị định số 68, Cục Thuế đã yêu cầu các cơ quan thuế triển khai và tuyên truyền, phổ biến Nghị định tới công chức thuế, người nộp thuế và chuẩn bị các điều kiện đảm bảo thi hành.

Cục Thuế cũng lưu ý, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh bắt đầu hoạt động sản xuất, kinh doanh trong 6 tháng đầu năm nếu có doanh thu thực tế từ 500 triệu đồng trở xuống thì thực hiện thông báo doanh thu thực tế phát sinh kể từ khi bắt đầu hoạt động sản xuất, kinh doanh đến hết ngày 30-6 với cơ quan thuế quản lý trực tiếp chậm nhất là ngày 31-7 và thông báo doanh thu thực tế phát sinh trong 6 tháng cuối năm chậm nhất là ngày 31-1 của năm dương lịch tiếp theo.

Trường hợp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh bắt đầu hoạt động sản xuất, kinh doanh trong 6 tháng cuối năm nếu có doanh thu thực tế từ 500 triệu đồng trở xuống thì thực hiện thông báo doanh thu thực tế phát sinh chậm nhất là ngày 31-1 của năm dương lịch tiếp theo.

Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh mới bắt đầu hoạt động sản xuất, kinh doanh, khi có doanh thu lũy kế trên 500 triệu đồng thì thực hiện khai thuế theo quý theo quy định tại Điều 10 Nghị định này kể từ quý phát sinh doanh thu trên 500 triệu đồng.

Trường hợp cá nhân trực tiếp khai thuế đối với hoạt động cho thuê bất động sản thì cá nhân được lựa chọn khai thuế hai lần trong năm tính thuế hoặc khai thuế một lần theo năm tính thuế.

Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động về những điểm mới tại Nghị định 68, TS Nguyễn Hồng Trang, Giám đốc Đại lý thuế Linh Phong, nhấn mạnh Nghị định 68 cho thấy rõ định hướng của cơ quan quản lý là từng bước chuyển từ quản lý dựa trên ước tính sang quản lý dựa trên dữ liệu thực tế, thông qua hóa đơn điện tử, thiết bị tính tiền và các hệ thống bán hàng có kết nối dữ liệu.

Trong bối cảnh mới, thay đổi quan trọng nhất đối với hộ kinh doanh là chuyển từ cách quản lý mang tính kinh nghiệm sang quản lý có hệ thống và có dữ liệu. Theo bà Trang, trước đây, nhiều hộ kinh doanh chỉ ghi chép đơn giản hoặc thậm chí không có hệ thống sổ sách rõ ràng. Tuy nhiên, khi hoạt động kinh doanh ngày càng gắn với dữ liệu điện tử và hóa đơn điện tử, việc quản lý doanh thu cần được thực hiện bài bản hơn.

TS Nguyễn Hồng Trang cho rằng, hộ kinh doanh nên ghi nhận doanh thu thường xuyên, lưu trữ chứng từ mua bán và sử dụng các công cụ hỗ trợ quản lý bán hàng. Những công cụ này không chỉ phục vụ nghĩa vụ thuế mà còn giúp hộ kinh doanh theo dõi hiệu quả kinh doanh của mình một cách rõ ràng hơn. "Khi doanh thu được ghi nhận minh bạch, bản thân hộ kinh doanh cũng sẽ quản trị hoạt động kinh doanh tốt hơn và có nền tảng để mở rộng quy mô trong tương lai"- bà Trang nêu quan điểm.

Qua thực tế tư vấn thuế, TS Nguyễn Hồng Trang cho biết hộ kinh doanh thường gặp một số sai sót phổ biến khi tiếp cận các quy định mới. Trước hết, hộ kinh doanh chưa hiểu rõ thời điểm phải lập hóa đơn khi bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ; chưa quen với việc quản lý dữ liệu và chứng từ điện tử, đặc biệt khi bắt đầu sử dụng hóa đơn điện tử hoặc phần mềm bán hàng.

Cùng với đó, chưa cập nhật kịp thời các quy định pháp luật thuế mới, dẫn đến việc thực hiện chưa đúng quy định. Theo bà Trang, những sai sót này phần lớn xuất phát từ thói quen quản lý cũ và việc thiếu thông tin, vì vậy trong giai đoạn đầu rất cần sự hướng dẫn từ cơ quan thuế cũng như sự chủ động tìm hiểu của chính hộ kinh doanh.

Để hạn chế rủi ro về thuế, TS Nguyễn Hồng Trang khuyến nghị hộ kinh doanh nên chú trọng ba yếu tố: Ghi nhận doanh thu minh bạch, quản lý chứng từ đầy đủ và tuân thủ đúng quy định về hóa đơn.

Trước hết, hộ kinh doanh nên hình thành thói quen ghi nhận doanh thu thường xuyên và chính xác, có thể thông qua sổ ghi chép hoặc các công cụ quản lý bán hàng. Tiếp theo, việc xuất hóa đơn đúng quy định khi bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ là rất quan trọng, vì hóa đơn là căn cứ pháp lý phản ánh doanh thu của hoạt động kinh doanh.

Cũng theo bà Trang, hộ kinh doanh cũng cần lưu trữ đầy đủ chứng từ mua vào - bán ra, bởi đây là cơ sở để chứng minh tính minh bạch của hoạt động kinh doanh khi cơ quan quản lý kiểm tra.

Trong bối cảnh quản lý thuế ngày càng gắn với dữ liệu và công nghệ số, việc chuẩn hóa hoạt động ghi chép và quản lý hóa đơn sẽ giúp hộ kinh doanh giảm thiểu rủi ro pháp lý và phát triển hoạt động kinh doanh một cách bền vững hơn.

"Xu hướng quản lý thuế hiện nay là quản lý dựa trên dữ liệu. Khi doanh thu được ghi nhận minh bạch thông qua hóa đơn điện tử và hệ thống bán hàng, không chỉ cơ quan thuế quản lý hiệu quả hơn mà chính hộ kinh doanh cũng quản trị hoạt động của mình tốt hơn"- TS Nguyễn Hồng Trang nêu rõ.