Nỗ lực thân Mỹ và phương Tây nhưng một nước Trung Đông vẫn chưa thể 'cai nghiện' dầu Nga, mua đều đặn 60.000 thùng mỗi ngày với giá ưu đãi

Nga đã thay thế Iran trở thành nguồn cung dầu mỏ chính cho Syria. Động thái này diễn ra trong bối cảnh chính phủ mới tại Damascus đang nỗ lực xích lại gần phương Tây nhưng vẫn phải đối mặt với những hệ lụy kinh tế sau cuộc nội chiến kéo dài.

Dựa trên tính toán từ các báo cáo chính thức và dữ liệu theo dõi tàu biển của LSEG, MarineTraffic và Shipnext, lượng dầu vận chuyển từ Nga sang Syria trong năm nay đã 75%, lên khoảng 60.000 thùng/ngày.

Dù con số này chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong tổng lượng dầu xuất khẩu toàn cầu của Nga, nhưng đối với Syria, đây là nguồn năng lượng sống còn bởi sản xuất nội địa không đủ đáp ứng nhu cầu.

Sau khi chính quyền Tổng thống Bashar al-Assad sụp đổ vào tháng 12/2024, Nga đã chính thức thay thế Iran để trở thành nhà cung cấp dầu thô lớn nhất tại quốc gia này.

Dù chính phủ mới của Syria có xu hướng thân phương Tây, nền kinh tế nước này vẫn chưa thể hòa nhập sâu vào hệ thống tài chính toàn cầu. Ngay cả khi châu Âu và Washington đã dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kéo dài hàng thập kỷ vào năm ngoái, các lựa chọn của Syria vẫn cực kỳ hạn chế.

Các nhà phân tích và quan chức Syria cho rằng mối quan hệ thương mại này phản ánh một số thực tế kinh tế của Syria.

Việc cung cấp dầu giúp Nga duy trì tầm ảnh hưởng tại Syria, nơi Moscow vẫn đang vận hành 2 căn cứ không quân và hải quân. Tuy vậy, mối quan hệ với Nga có nguy cơ làm rạn nứt niềm tin giữa Syria với EU và Mỹ.

Ngoài ra, các rào cản về thanh toán và rủi ro thương mại sau nhiều năm xung đột khiến Syria khó tiếp cận các đội tàu vận tải quốc tế thông thường. Các mạng lưới vận tải liên quan đến Nga hiện là lựa chọn khả thi nhất.

Thêm vào đó, sức mua yếu khiến Syria khó ký kết các hợp đồng dài hạn với những đại gia dầu mỏ vùng Vịnh.

Dù chính phủ đã giành lại quyền kiểm soát các mỏ dầu ở miền Đông, sản lượng trong nước vẫn thấp hơn rất nhiều so với thời kỳ trước nội chiến.

Hiện Syria sản xuất khoảng 35.000 thùng/ngày, trong khi nhu cầu tiêu thụ ước tính là 120.000 - 150.000 thùng/ngày. Trước xung đột, Syria từng sản xuất tới 350.000 thùng/ngày.

Hiện tại, khoảng 1/3 nhu cầu nội địa của nước này đang được bù đắp bởi các chuyến hàng từ Nga với mức giá ưu đãi hơn so với giá dầu Brent tiêu chuẩn.

Nhà kinh tế học người Syria, Karam Shaar, cảnh báo rằng lĩnh vực năng lượng của nước này có thể trở nên mong manh trước các lệnh trừng phạt mới từ phương Tây. "Nếu Mỹ không đạt được thỏa thuận với Nga về vấn đề Ukraine, họ có thể yêu cầu Syria ngừng mua dầu từ Nga bất cứ lúc nào", ông Shaar nhận định.

Công ty Dầu khí Nhà nước Syria (SPC) đang nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung. Damascus đã tìm cách đàm phán một thỏa thuận dầu mỏ với Thổ Nhĩ Kỳ nhưng đến nay vẫn chưa đạt được kết quả cụ thể.

Theo hãng phân tích hàng hải SynMax, việc chuyển đổi sang các chuỗi cung ứng quốc tế truyền thống khó có thể diễn ra ngay lập tức. Điều này buộc Syria phải tiếp tục dựa vào Nga để duy trì ổn định năng lượng trong ngắn hạn, bất chấp những thách thức trong công cuộc tái thiết đất nước.

Theo Reuters