Ông Nguyễn Tử Quảng là ai mà được nhắc tên liên tục?

Ông Nguyễn Tử Quảng gắn bó với hàng loạt dấu mốc đáng nhớ, từ việc phát triển phần mềm diệt virus Bkav, triển khai các giải pháp an ninh mạng cho đến việc sản xuất dòng điện thoại thông minh Bphone. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, ông Quảng cũng thường xuyên trở thành tâm điểm của các cuộc tranh luận trong dư luận. Nguyên nhân đến từ những phát biểu mang tính tham vọng, thể hiện kỳ vọng lớn về khả năng phát triển và vị thế của công nghệ Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Hành trình ban đầu của “Hiệp sĩ công nghệ thông tin”

Ít ai biết rằng, hành trình của ông bắt đầu từ khi còn là sinh viên. Năm 1995, khi đang học năm thứ ba tại Khoa Công nghệ Thông tin, Đại học Bách khoa Hà Nội, Nguyễn Tử Quảng đã bắt tay vào nghiên cứu và xây dựng các chương trình diệt virus máy tính. Đây được xem là những sản phẩm đầu tiên thuộc lĩnh vực này do người Việt phát triển.

Theo chia sẻ của ông, phần mềm diệt virus thời điểm đó được cung cấp miễn phí cho cộng đồng người dùng trong nước. Ông cho rằng việc này không chỉ giúp bảo vệ hệ thống máy tính trước các mối đe dọa mà còn mang ý nghĩa đóng góp thiết thực cho xã hội, trong bối cảnh công nghệ thông tin tại Việt Nam khi ấy còn ở giai đoạn sơ khai.

Từ những bước đi ban đầu ấy, Nguyễn Tử Quảng dần xây dựng nền tảng cho sự nghiệp lâu dài trong lĩnh vực an ninh mạng và công nghệ. Những kết quả nghiên cứu ban đầu đã giúp ông cùng các cộng sự xây dựng và giới thiệu phiên bản BKAV đầu tiên.

Cuối thập niên 1990, sự bùng phát của virus CIH (Chernobyl) khiến ông nhận thức rõ hơn về tính cấp thiết của an ninh mạng. Từ đây, ông nảy ra ý tưởng rằng Việt Nam cần có một đơn vị chuyên trách để chủ động ứng phó với các nguy cơ tấn công mạng trong tương lai.

Dù tuổi đời còn trẻ, ông vẫn được lãnh đạo Đại học Bách khoa Hà Nội tin tưởng giao nhiệm vụ phụ trách Trung tâm An ninh mạng BKIS, tiền thân của doanh nghiệp Bkav. Sau khi tốt nghiệp vào năm 1997, Nguyễn Tử Quảng được giữ lại giảng dạy tại Bộ môn Kỹ thuật máy tính, đồng thời tiếp tục theo đuổi việc nghiên cứu và hoàn thiện phần mềm BKAV.

Trong suốt một thập kỷ, từ năm 1995 đến 2005, phần mềm diệt virus này được cung cấp miễn phí cho cộng đồng người dùng.

Nhờ những đóng góp trong việc bảo vệ máy tính cá nhân cũng như nâng cao nhận thức về an toàn thông tin, ông từng được cộng đồng công nghệ ưu ái gọi là “bác sĩ máy tính” và trao tặng danh hiệu “Hiệp sĩ công nghệ thông tin”.

Đến tháng 12/2001, ông thành lập Trung tâm Phần mềm và Giải pháp an ninh mạng BKIS và đảm nhiệm vai trò giám đốc. Đây được xem là dấu mốc quan trọng, đặt nền tảng cho sự phát triển của doanh nghiệp trong các giai đoạn tiếp theo.

Từ chiếc Bphone đầu tiên đến biệt danh “Quảng nổ”

Bước ngoặt quan trọng xuất hiện vào năm 2005, khi doanh nghiệp Bkav chính thức bước vào giai đoạn thương mại hóa sản phẩm. Theo chia sẻ của ông Nguyễn Tử Quảng, quá trình chuyển sang kinh doanh khiến ông tin rằng các doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có khả năng tạo ra những sản phẩm công nghệ đủ sức cạnh tranh với các tập đoàn lớn trên thế giới. Tuy nhiên, những nhận định đầy tham vọng này không phải lúc nào cũng nhận được sự đồng thuận từ dư luận.

Đến năm 2015, sự nghiệp của ông ghi dấu một cột mốc đáng chú ý khi Bkav ra mắt chiếc smartphone đầu tiên mang tên Bphone. Tại sự kiện tổ chức ở Trung tâm Hội nghị Quốc gia, ông Quảng thu hút sự chú ý với phát biểu gây ấn tượng: “Thật không thể tin nổi”.

Trong phần trình bày, ông nhấn mạnh Bphone là một trong những dòng smartphone hàng đầu thế giới, sở hữu nhiều công nghệ tiên tiến. Ông cũng cho rằng thời điểm ra mắt sản phẩm có thể trở thành dấu mốc đáng nhớ của ngành công nghệ Việt Nam.

Tuy vậy, ngay sau khi ra mắt, Bphone cũng nhanh chóng trở thành tâm điểm của nhiều luồng ý kiến trái chiều. Những phát ngôn này khiến ông bị gắn với biệt danh “Quảng nổ” trong suốt một thời gian dài.

Sau này khi chia sẻ với truyền thông, doanh nhân sinh năm 1975 cho biết bản thân từng bị sốc trước những chỉ trích từ dư luận. Ban đầu, ông cố gắng lên tiếng giải thích, nhưng dần nhận ra rằng cách tốt nhất là kiên định với con đường mình đã chọn.

Theo ông, nếu những việc đang theo đuổi là đúng đắn và mang lại giá trị, thì không nên từ bỏ chỉ vì các ý kiến trái chiều. Trong nhiều năm qua, ông vẫn bền bỉ theo đuổi mục tiêu phát triển smartphone “Make in Vietnam”, với khát vọng lớn nhất là xây dựng niềm tin của người Việt đối với sản phẩm công nghệ do chính người Việt tạo ra.

Nhìn lại hành trình của Bphone, ông Nguyễn Tử Quảng cho rằng thách thức lớn nhất nằm ở bài toán tài chính. Ông từng chia sẻ, sản xuất phần cứng đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, trong khi các doanh nghiệp công nghệ thường không có nhiều tài sản hữu hình để thế chấp, dẫn đến khó khăn trong việc tiếp cận vốn vay ngân hàng. Theo ông, giá trị cốt lõi của doanh nghiệp công nghệ nằm ở tri thức và công nghệ, nhưng đây lại là những yếu tố khó định giá trong hệ thống tài chính hiện tại.

Chính hạn chế về nguồn lực này khiến Bphone chưa thể mở rộng quy mô sản xuất như kỳ vọng ban đầu.

Bên cạnh vai trò tại Bkav, Nguyễn Tử Quảng còn tích cực tham gia đóng góp ý kiến cho các chính sách phát triển khoa học - công nghệ. Tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2025, với tư cách Ủy viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn BKAV, ông đã tham gia thảo luận về việc tháo gỡ rào cản cho khu vực kinh tế tư nhân.

(Tổng hợp/Ảnh: Internet)