Sốc: Thịt ba chỉ có thể khiến axit uric “tăng vọt”, 5 biến đổi nguy hiểm ập đến chỉ sau thời gian ngắn

Thịt ba chỉ - phần thịt xen lẫn nạc và mỡ đặc trưng - từ lâu đã là nguyên liệu quen thuộc trong bữa cơm gia đình Việt. Từ món rang cháy cạnh đến kho tàu, nướng, quay giòn bì… sức hấp dẫn của thịt ba chỉ là điều khó phủ nhận. Tuy nhiên, với những người có nồng độ axit uric cao hoặc từng bị gout, loại thực phẩm “quốc dân” này có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn tưởng tượng.

Hiện nay, tăng axit uric máu đang trở thành rối loạn chuyển hóa phổ biến, đặc biệt ở nam giới trung niên, người thừa cân và người có lối sống ít vận động. Axit uric cao không chỉ là nguyên nhân trực tiếp gây gout mà còn liên quan đến bệnh thận mạn, tăng huyết áp và bệnh tim mạch.

Theo một chuyên gia nội tiết - chuyển hóa từng chia sẻ tại hội thảo dinh dưỡng, nhiều người lầm tưởng chỉ thực phẩm giàu purine mới làm tăng axit uric. Trên thực tế, chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa cũng có thể cản trở quá trình đào thải axit uric qua thận.

Chuyên gia này phân tích: “Thịt ba chỉ không phải là thực phẩm có hàm lượng purine quá cao so với nội tạng động vật. Nhưng vấn đề nằm ở lượng mỡ và chất béo bão hòa lớn. Khi cơ thể phải xử lý quá nhiều chất béo, chức năng thải axit uric của thận có thể bị ảnh hưởng, khiến nồng độ axit uric trong máu tăng cao hơn bình thường”.

Điều đó lý giải vì sao có những bệnh nhân dù không ăn quá nhiều hải sản hay phủ tạng, nhưng vẫn liên tục tái phát gout do chế độ ăn nhiều thịt mỡ.

Vì sao thịt ba chỉ dễ “đẩy” axit uric tăng vọt?

Thịt ba chỉ chứa lượng calo cao, giàu chất béo bão hòa và cholesterol. Khi tiêu thụ thường xuyên với khẩu phần lớn, cơ thể sẽ rơi vào trạng thái dư thừa năng lượng, tăng mỡ máu và rối loạn chuyển hóa.

Chất béo bão hòa có thể làm giảm khả năng bài tiết axit uric qua thận. Đồng thời, chế độ ăn giàu năng lượng còn thúc đẩy tình trạng đề kháng insulin - yếu tố liên quan mật thiết đến tăng axit uric máu.

Đáng chú ý, axit uric không chỉ tăng dần theo thời gian mà có thể “bùng” lên sau những bữa ăn nhiều đạm và mỡ, đặc biệt khi kết hợp với rượu bia.

5 biến đổi nguy hiểm có thể xảy ra

1. Cơn gout tái phát dồn dập

Khi axit uric trong máu vượt ngưỡng, các tinh thể urat có thể lắng đọng tại khớp, gây sưng, nóng, đỏ và đau dữ dội - đặc trưng của gout cấp. Việc ăn nhiều thịt ba chỉ trong thời gian ngắn có thể khiến cơn gout xuất hiện sớm hơn và với tần suất dày hơn.

Nếu tình trạng này kéo dài, các khớp có thể bị tổn thương vĩnh viễn, hình thành hạt tophi và giảm khả năng vận động.

2. Gánh nặng cho thận, nguy cơ sỏi thận

Thận là cơ quan chính đào thải axit uric. Khi lượng axit uric tăng cao kéo dài, thận phải làm việc quá tải. Tinh thể urat có thể lắng đọng tại thận, hình thành sỏi urat.

Chế độ ăn nhiều mỡ và đạm cũng làm tăng áp lực lọc cầu thận, lâu dài có thể dẫn đến suy giảm chức năng thận.

3. Tăng mỡ máu và xơ vữa động mạch

Thịt ba chỉ giàu cholesterol và chất béo bão hòa – những yếu tố làm tăng LDL-cholesterol (cholesterol “xấu”). LDL tích tụ trên thành mạch gây xơ vữa, hẹp lòng mạch và tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ.

Điều đáng lo là tăng axit uric và rối loạn lipid máu thường song hành, tạo thành “bộ đôi nguy hiểm” cho tim mạch.

4. Tăng cân, béo phì và vòng xoắn chuyển hóa

Lượng calo cao trong thịt ba chỉ dễ khiến người ăn vượt quá nhu cầu năng lượng hằng ngày. Béo phì không chỉ làm tăng sản sinh axit uric mà còn giảm khả năng đào thải qua thận.

Mô mỡ dư thừa còn thúc đẩy tình trạng viêm mạn tính mức độ thấp trong cơ thể - yếu tố làm bệnh gout và bệnh tim mạch diễn tiến nhanh hơn.

5. Tăng nguy cơ hội chứng chuyển hóa

Ăn nhiều thịt mỡ, ít rau xanh, ít vận động có thể góp phần hình thành hội chứng chuyển hóa – bao gồm tăng huyết áp, tăng đường huyết, tăng triglyceride và béo bụng. Đây là nền tảng của hàng loạt bệnh mạn tính nguy hiểm.

Những nhóm sau nên hạn chế tối đa thịt ba chỉ:

- Người đã được chẩn đoán tăng axit uric máu.

- Bệnh nhân gout, đặc biệt là gout tái phát nhiều lần.

- Người có tiền sử sỏi thận.

- Người rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch.

- Người thừa cân, béo phì hoặc ít vận động.

Không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn thịt ba chỉ khỏi thực đơn, nhưng cần kiểm soát chặt chẽ tần suất và khẩu phần.

- Chỉ nên ăn với lượng nhỏ, không quá 1-2 lần/tuần.

- Hạn chế các món chiên rán nhiều dầu mỡ.

- Kết hợp nhiều rau xanh, thực phẩm giàu chất xơ để hỗ trợ chuyển hóa.

- Uống đủ nước (2–2,5 lít/ngày nếu không có chống chỉ định) để tăng đào thải axit uric.

- Tránh ăn thịt ba chỉ cùng rượu bia – yếu tố làm giảm thải axit uric và kích hoạt gout cấp.

Ngoài ra, duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc và kiểm tra axit uric định kỳ là những bước quan trọng giúp kiểm soát bệnh.

Thịt ba chỉ tự thân không phải “thủ phạm” duy nhất gây tăng axit uric. Vấn đề nằm ở tổng thể chế độ ăn và lối sống. Tuy nhiên, với hàm lượng chất béo và năng lượng cao, việc tiêu thụ thường xuyên loại thịt này có thể trở thành yếu tố kích hoạt âm thầm, đẩy nhanh các biến chứng nguy hiểm.

Trong bối cảnh bệnh gout và rối loạn chuyển hóa ngày càng trẻ hóa, việc điều chỉnh thực đơn hằng ngày - bắt đầu từ những món quen thuộc như thịt ba chỉ – chính là bước đi thực tế để bảo vệ sức khỏe lâu dài.