Tận thấy cuộc sống người dân tại các khu chung cư ‘chờ sập’

Những khối nhà “hấp hối” tại siêu phường

Phường Nam Định có quy mô dân số khoảng 190.000 người. Đây là phường đông dân nhất tỉnh Ninh Bình và nằm trong nhóm 10 “siêu phường” có quy mô dân số lớn nhất cả nước.

Giữa đô thị sầm uất, xen kẽ những công trình hiện đại không ngừng mọc lên, vẫn còn các khu nhà cũ xuống cấp, là nơi nhiều người đang sinh sống, hằng ngày đối mặt với nguy cơ mất an toàn.

Theo thống kê của cơ quan chức năng tỉnh Ninh Bình, toàn phường Nam Định có 29 chung cư cũ thuộc tài sản công. Các công trình này phần lớn được xây dựng từ trước những năm 1970, đến nay đã hết niên hạn sử dụng, xuống cấp nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho các hộ dân đang sinh sống. Trong đó, 2 chung cư cũ tại số 181 và 207 đường Hoàng Văn Thụ được xây dựng từ những năm 1940, diện tích đất xây dựng lần lượt là 650m2 và 496m2.

Cả 2 công trình này được đánh giá mức độ nguy hiểm cấp D, khả năng chịu lực của một số bộ phận kết cấu không thể đáp ứng yêu cầu sử dụng bình thường, xuất hiện tình trạng nguy hiểm tổng thể.

Lối đi dẫn vào 2 khu nhà này đều tối tăm, chật hẹp, dây điện chằng chịt. Nhiều bức tường bong tróc, nứt toác, kết cấu xuống cấp rõ rệt.

Chung cư cũ số 181 Hoàng Văn Thụ hiện có 23 hộ dân với 41 nhân khẩu; chung cư cũ số 207 có 16 hộ dân với 45 nhân khẩu đang sinh sống.

Bên trong chung cư số 207 Hoàng Văn Thụ, cầu thang dẫn lên các tầng 2 lún, nghiêng thấy rõ. Cầu thang lên tầng 3, người dân phải dùng các thanh gỗ và luồng để chống đỡ tạm bợ, mỗi bước chân đều tiềm ẩn nguy hiểm.

Không chỉ đối mặt với nguy cơ mất an toàn, điều kiện sinh hoạt của người dân tại 2 khu chung cư cũ này cũng hết sức khó khăn, thiếu thốn. Dù nguy hiểm luôn rình rập nhưng các hộ dân tại đây đều chung tình cảnh “tiến thoái lưỡng nan”, ở lại thì sợ, nhưng muốn chuyển đi cũng không đủ khả năng tài chính tìm nơi ở mới.

Mòn mỏi chờ ngày an cư

11 giờ trưa, ánh nắng len lỏi qua từng vết nứt của những tấm bro xi măng cũ rích, hắt xuống nền nhà ẩm thấp, chật chội của ông Trần Đình Tự (68 tuổi). Những vệt sáng yếu ớt ấy như chính tuổi thọ đã cạn kiệt của căn chung cư cũ nơi ông đang sinh sống.

Ông Tự cho biết, ông sống tại căn hộ gác 2 nằm sâu trong cùng của chung cư 207, Hoàng Văn Thụ đã rất lâu. Nói là căn hộ, nhưng thực chất đó chỉ là một gian nhà khoảng 10m2, lụp xụp, tối tăm. Mùa nắng, căn phòng nóng hầm hập; đến mùa mưa, mái nhà bị dột nên ông phải mặc áo mưa trong nhà. Do quá xuống cấp, khu gác 2 bên trong của chung cư này hiện chỉ còn ông Tự và 1 người sống ở căn hộ kế bên bám trụ.

Cùng chung cảnh ngộ, bà Phạm Thị Dung (69 tuổi) chia sẻ, bà cùng em gái đã sinh sống tại căn hộ trên gác 2 phía ngoài khu nhà ở 207, Hoàng Văn Thụ hơn 40 năm.

Hai chị em bà đều không lập gia đình riêng, sống nương tựa vào nhau trong không gian chật hẹp, xuống cấp nghiêm trọng, tường nứt vỡ, ẩm thấp.

Dù phía trên căn hộ của bà vẫn còn tầng 3, nhưng mái nhà đã hỏng, sàn của căn hộ đó cũng đã sập, nên mỗi khi mưa, phòng của 2 chị em bà bị dột tứ phía. Để cầm cự, bà chỉ còn cách căng tấm bạt tạm bợ để che mưa. Mỗi khi bão về, bà và các hộ dân sống tại chung cư cũ này lại tất tả di tản đến nơi khác để đảm bảo an toàn. “Sống trong môi trường ẩm thấp, tối tăm nhiều năm nên sức khỏe tôi rất yếu. Giờ tuổi đã cao, kinh tế túng thiếu nên chúng tôi đành bám trụ ở đây dù lúc nào cũng lo nhà sập xuống bất cứ lúc nào.

Cả đời tôi chỉ mong có một ngôi nhà cấp bốn kiên cố, mưa bão vẫn được ngủ yên giấc, không phải lấy áo mưa che chỗ nọ, đậy chỗ kia và sợ nhà sập”, bà Dung bày tỏ.

Tương tự, các hộ dân sinh sống tại khu nhà ở 181, Hoàng Văn Thụ cũng đang phải chật vật bám trụ trong những căn hộ xuống cấp nghiêm trọng. Đặc biệt, tại khu gác 2 dãy ngoài, mỗi hộ sinh hoạt trong không gian rộng khoảng hơn 10m2, chỉ được ngăn cách bằng những tấm cót ép tạm bợ.

Bà Tiết Thị Nguyệt (71 tuổi) cho biết, bà đã sống ở đây hơn 30 năm. Mỗi khi trời mưa, bà phải dùng áo mưa để che chắn đồ đạc trong nhà vì nước dột từ nhiều phía. Theo bà Nguyệt, nhiều năm qua, chính quyền địa phương liên tục thông báo về việc tái định cư, bố trí nơi ở an toàn hơn cho các hộ dân. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa thấy triển khai. Khi vào mùa mưa bão, người dân trong khu chung cư cũ lại phải sơ tán để đảm bảo an toàn do khu nhà có nguy cơ sập đổ bất cứ lúc nào.

“Chúng tôi sống ở đây khổ quen rồi, nhưng quen không có nghĩa là không sợ mà chỉ vì nghèo nên chẳng thể chuyển đi”, bà Nguyệt chia sẻ.

Từ năm 2022, UBND tỉnh Nam Định (cũ) đã ban hành kế hoạch cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ trên địa bàn TP Nam Định, trong đó ưu tiên phá dỡ để cải tạo, xây dựng lại các nhà chung cư nguy hiểm, hư hỏng nặng trước.

Theo kế hoạch, tỉnh sẽ tập trung di dời các hộ dân tại các chung cư cũ nguy hiểm cấp D. Cải tạo, xây dựng lại 1 khu chung cư cũ tạo quỹ nhà thuộc sở hữu nhà nước để tái định cư cho các hộ dân đang thuê tại các nhà chung cư cũ trên địa bàn.

Theo quyết định điều chỉnh Chương trình phát triển nhà ở tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2021–2030 (ban hành ngày 28/3/2026), tỉnh đặt mục tiêu phấn đấu trong giai đoạn 2026-2030 hoàn thành dự án cải tạo xây dựng lại khu chung cư 5 tầng đường Trần Đăng Ninh (phường Nam Định) và hoàn thành việc bố trí nhà ở cho thuê cho các hộ dân tại 2 khu chung cư cũ số 181 và 207, đường Hoàng Văn Thụ. Bên cạnh đó, tiếp tục thực hiện cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư theo dự án gắn với cải tạo, chỉnh trang đô thị.

Dù đã có lộ trình và mục tiêu cụ thể, song thực tế cho thấy, hành trình “thay áo mới” cho các chung cư cũ vẫn còn không ít khó khăn. Trong khi chờ các phương án được triển khai, nhiều hộ dân vẫn phải sống thấp thỏm trong các khu chung cư cũ xuống cấp, mong mỏi sớm có nơi ở an toàn hơn.