Thế giới chao đảo trước tin Trung Quốc đã làm được máy quang khắc DUV: Bức tường cản họ lên "ngai vàng" sụp đổ rồi?

Tin dữ cho các công lớn công nghệ

Cổ phiếu của các công ty bán dẫn Mỹ đồng loạt sụt giảm vào phiên giao dịch hôm qua, sau khi xuất hiện thông tin một doanh nghiệp Trung Quốc đã bắt đầu sản xuất máy quang khắc DUV (tia cực tím sâu) dạng nhúng ( immersion DUV lithography ) tự phát triển trong nước.

Đây là loại thiết bị chế tạo chip quan trọng mà trong suốt một thời gian dài hầu như chỉ do một vài nhà sản xuất nước ngoài nắm giữ độc quyền.

Theo các báo cáo ngành từ trang tin The Information , một doanh nghiệp có trụ sở tại Thượng Hải đã khởi động quá trình sản xuất hàng loạt các máy quang khắc DUV dạng nhúng – phân khúc từ trước đến nay vốn bị chi phối bởi số ít các nhà cung cấp ngoại.

Là dấu hiệu mới nhất cho thấy chiến dịch tự chủ thiết bị sản xuất chip của Trung Quốc đang đơm hoa kết trái, thông tin này đã lập tức xoay chuyển tâm lý đầu tư trên Phố Wall.

Thị trường chứng khoán đã quay đầu giảm điểm dù trước đó mở cửa trong sắc xanh đầy lạc quan, nhờ các tin tức về khả năng hạ nhiệt căng thẳng địa chính trị tại Iran cùng một thỏa thuận tài trợ giá trị lớn giữa Nvidia và OpenAI.

Chỉ số Bán dẫn Philadelphia (PHLX Semiconductor Index) đã bốc hơi toàn bộ đà tăng đầu phiên và giảm mạnh. Trong khi đó, cổ phiếu của gã khổng lồ quang khắc Hà Lan ASML Holding – nhà cung cấp thiết bị sản xuất chip tiên tiến hàng đầu thế giới – đã lao dốc hơn 7%.

Bị kéo xuống cùng đà giảm là cổ phiếu của các nhà chế tạo thiết bị bán dẫn hàng đầu Mỹ như Applied Materials, Lam Research và KLA Corp. Các hãng sản xuất chip như Advanced Micro Devices (AMD) và Micron Technology cũng chịu mức sụt giảm lần lượt khoảng 7% và 5%.

Ông Frank Shi, một nhà quan sát ngành công nghệ và nhà đầu tư tại Connecticut (Mỹ), nhận định chuyển biến này cho thấy tiến trình hướng tới sự tự chủ lớn hơn của Trung Quốc trong công nghệ bán dẫn, bất chấp nhiều năm chịu sự trừng phạt và hạn chế xuất khẩu do Mỹ dẫn đầu.

"Mỗi khi Mỹ áp đặt các biện pháp hạn chế xuất khẩu công nghệ và thiết bị sang Trung Quốc, quốc gia này lại tự tìm ra giải pháp cho riêng mình," ông Shi chia sẻ với tờ China Daily.

Bước đột phá này diễn ra ngay thời điểm Quốc hội Mỹ đang đẩy nhanh tiến trình thông qua Đạo luật MATCH – một đạo luật lưỡng đảng được trình vào tháng 4 nhằm cấm bán và cung cấp dịch vụ bảo trì máy quang khắc DUV nhúng cho các nhà sản xuất chip Trung Quốc.

Đột phá rất lớn cho Trung Quốc

Ngay từ năm 2019, Mỹ và các đồng minh đã tìm cách kiềm chế ngành công nghiệp bán dẫn của Trung Quốc bằng cách cắt đứt khả năng tiếp cận máy quang khắc cực tím cực sâu (EUV) – thiết bị thiết yếu để sản xuất các dòng chip logic tiên tiến nhất hiện nay và chỉ duy nhất ASML chế tạo được.

"Việc các nhà sản xuất Trung Quốc giờ đây có thể tự chế tạo sản phẩm thay thế ở trong nước sẽ giúp sự phụ thuộc của Trung Quốc vào nguồn cung và công nghệ nước ngoài giảm đi đáng kể," ông Shi nói thêm. "Các biện pháp hạn chế của Mỹ có thể sẽ mang lại hiệu lực kém hơn nhiều so với kỳ vọng ban đầu."

Qua nhiều năm, các công ty Trung Quốc đã tích trữ được một lượng lớn các dòng máy DUV thế hệ cũ trước khi các biện pháp kiểm soát khắt khe nhất có hiệu lực, theo nhận định của Larry, một nhà giao dịch phân khúc công nghệ tại Phố Wall.

"Sự xuất hiện của một phương án thay thế DUV sản xuất trong nước đánh dấu một bước tiến nữa trong việc thu hẹp khoảng cách giữa Trung Quốc và Mỹ," Larry cho biết.

Chuyên gia phân tích Alina Maria Stan từ trang tin The Next Web lưu ý rằng các quy định kiểm soát xuất khẩu của phương Tây dường như đã phản tác dụng khi vô tình tạo động lực cấp thiết để Trung Quốc đẩy nhanh nghiên cứu nội địa và chế tạo các công cụ thay thế nhanh hơn. Làn sóng bán tháo trên Phố Wall chính là phản ánh sự lo ngại về một viễn cảnh các thiết bị ngoại nhập bị thay thế hoàn toàn tại thị trường Trung Quốc.

Đợt bán tháo ngày thứ Hai không nên chỉ được nhìn nhận như một cú sốc đơn lẻ, mà chính là dữ liệu mới nhất phản ánh một xu hướng rộng lớn hơn từng nhiều lần làm chao đảo thị trường Mỹ trong năm nay.

Đầu tháng 7, một làn sóng bán tháo cổ phiếu chip từng bùng nổ sau khi công ty khởi nghiệp Trung Quốc Moonshot AI trình làng mô hình Kimi K3, dội gáo nước lạnh vào những giả định cho rằng Thung lũng Silicon đang giữ vị thế áp đảo tuyệt đối trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI).

Larry nhận định, Trung Quốc đang đồng thời thách thức vị thế dẫn đầu của Mỹ trên nhiều phân khúc khác nhau thuộc ngành công nghiệp AI.

Ở mảng phần cứng, ông chỉ ra rằng dòng chip AI Ascend của Huawei đang vươn lên trở thành phương án thay thế nội địa cho các sản phẩm của Nvidia, trong khi các nhà sản xuất chip nhớ CXMT và YMTC cũng đang gia tăng áp lực cạnh tranh lên các doanh nghiệp Mỹ như Micron và SanDisk.

Ở mảng mô hình AI, ông cho biết các mô hình mã nguồn mở của Trung Quốc như Kimi, Qwen hay DeepSeek đang ngày càng thách thức trực tiếp các mô hình mã nguồn đóng do OpenAI và Anthropic phát triển.

Tuy nhiên, Larry cũng đưa ra cảnh báo rằng công nghệ quang khắc EUV tiên tiến nhất vẫn nằm ngoài tầm tay của Trung Quốc ở thời điểm hiện tại, khi ASML vẫn tiếp tục duy trì thế độc quyền tuyệt đối trong lĩnh vực này.

Các kỹ sư trên mạng xã hội X và các diễn đàn công nghệ nhấn mạnh rằng, chế tạo thành công một cỗ máy mới chỉ là một nửa chặng đường. Việc tích hợp và kiểm định chất lượng thiết bị nội địa trên các dây chuyền sản xuất đang hoạt động tại SMIC, Hua Hong hay CXMT mà không làm tổn hại nghiêm trọng đến tỷ lệ xuất xưởng đạt chuẩn sẽ phải mất nhiều năm.

"Dù vậy, tôi vẫn lạc quan rằng trong dài hạn, Trung Quốc sẽ thu hẹp khoảng cách này theo từng bước một, từng công cụ một," Larry kết luận.