Thời đua nhau làm ô tô điện qua rồi, Trung Quốc giờ dồn tổng lực cho loại phương tiện này

Sau khi điện khí hóa các tuyến đường cao tốc, Trung Quốc đang huy động năng lực đóng tàu và các tập đoàn sản xuất pin khổng lồ như CATL để đại tu một số đội tàu vận tải biển, đặt cược rằng cuộc cách mạng trong vận tải xanh có thể thành công cả trên mặt nước lẫn trên đường thủy.

Sự chuyển dịch sang năng lượng sạch nhấn mạnh cam kết khử carbon của Bắc Kinh – cam kết đạt đỉnh phát thải carbon vào năm 2030 và đạt được mức trung hòa carbon vào năm 2060.

Hiện có hơn 1.000 tàu chạy bằng điện hoặc nhiên liệu thay thế đang hoạt động trên mạng lưới đường thủy nội địa rộng lớn của Trung Quốc, bao gồm 485 tàu điện, hầu hết là tàu chở khách trên sông, theo dữ liệu từ Bộ Giao thông vận tải.

Tuy nhiên, chính phủ và công ty đang chuyển Trung Quốc hướng sang phát triển tàu chở hàng điện, vượt ra ngoài phạm vi tàu chở khách chặng ngắn nhưng chủ yếu giới hạn sự chuyển đổi này hiện tại ở các tuyến đường thủy nội địa hơn là vận tải hàng hóa đường biển quốc tế.

Tập đoàn Công nghiệp Đóng tàu Phúc Kiến đã hạ thủy một tàu chở hàng chạy hoàn toàn bằng điện vào ngày 7/2. Được thiết kế để vận chuyển tới 1.000 tấn hàng hóa trên sông Min, con tàu này có tầm hoạt động 200 km (124 dặm) chỉ với một lần sạc.

CATL, nhà sản xuất pin xe điện lớn nhất thế giới, đã hợp tác với Jining Energy, một công ty nhà nước ở tỉnh Sơn Đông, để phát triển các tàu điện có tải trọng 2.000 tấn và tầm hoạt động lên đến 270 km (158 dặm) chỉ với một lần sạc. Năm chiếc đã được hạ thủy vào tháng 12, và Jining Energy đã đặt hàng thêm 50 tàu nữa.

“Đơn đặt hàng này đánh dấu sự chuyển đổi của tàu chở hàng điện,” CATL cho biết trong một email trả lời, “từ trình diễn kỹ thuật sang hoạt động thương mại quy mô lớn”.

Trung Quốc thử nghiệm trung tâm dữ liệu dưới nước để giải quyết vấn đề năng lượng

Ngoài thị trường nội địa, CATL cũng đang xuất khẩu các giải pháp tàu điện của mình. CATL đã hợp tác với tập đoàn vận tải biển khổng lồ CMA CGM của Pháp để cùng phát triển một sà lan điện 182 TEU vận chuyển hàng hóa trên quãng đường 180 km (112 dặm) giữa tỉnh Bình Dương của Việt Nam và cảng biển nước sâu ở Cái Mép.

CATL cho biết việc xây dựng sà lan điện đã bắt đầu vào tháng 6 và dự kiến đi vào hoạt động vào cuối năm nay.

Được thúc đẩy bởi các mục tiêu “giảm phát thải carbon kép” của Trung Quốc và chính sách hỗ trợ, các xưởng đóng tàu Trung Quốc đang ngày càng tự tin hơn vào tàu điện, công ty cho biết. Cuối năm ngoái, công ty đã thông báo rằng tàu điện thuần túy do chính họ phát triển sẽ ra khơi trong vòng ba năm tới, khi giới hạn tầm hoạt động được mở rộng.

Sự hỗ trợ chính sách mà CATL viện dẫn bao gồm chỉ thị tháng 6 về vận tải đường thủy nội địa do sáu cơ quan chính phủ ban hành, trong đó có Bộ Giao thông vận tải. Chỉ thị này yêu cầu thúc đẩy phát triển tàu thuyền thân thiện với môi trường, ưu tiên công nghệ pin cho các tuyến vận tải ngắn và kêu gọi mở rộng cơ sở hạ tầng sạc và thay pin.

Các tỉnh có nhu cầu vận tải đường thủy nội địa hoặc ven biển đã đi tiên phong. Tỉnh Phúc Kiến ở phía đông nam, nơi đặt trụ sở của CATL, chiếm 34,5% tổng số tàu điện của cả nước tính đến tháng 6, với thiết bị cốt lõi chiếm hơn 40% thị trường nội địa.

Do những hạn chế về tầm hoạt động và khả năng chở hàng, tàu điện phù hợp nhất cho các hoạt động vận tải ngắn, tuyến cố định với các chuyến ghé cảng thường xuyên, chẳng hạn như đường thủy nội địa và vận tải ven biển, Tập đoàn Công nghiệp Đóng tàu Phúc Kiến cho biết trong một phản hồi qua email.

Theo nhóm nghiên cứu, tàu điện không phát thải và chi phí vận hành thấp hơn, nhưng tổng chi phí ban đầu vẫn cao hơn đáng kể do giá thành pin và hệ thống động cơ điện đắt đỏ.

CATL cũng bày tỏ lo ngại về chi phí, cho rằng giá ban đầu của một tàu điện có thể cao hơn gấp đôi so với tàu chạy bằng diesel cùng kích cỡ.

Tuy nhiên, công ty lưu ý rằng những thách thức về chi phí có thể được giảm thiểu thông qua mô hình “tách biệt tàu và pin”, cho phép chủ tàu thuê pin thay vì mua hẳn.

Mặc dù Trung Quốc thống trị lĩnh vực xe điện, nhưng việc chuyển đổi thành công đó sang lĩnh vực vận tải đường thủy không chỉ đơn thuần là vấn đề chi phí – mà còn đi kèm với những thách thức kỹ thuật riêng biệt.

CATL cho biết, pin phải hoạt động trong môi trường biển khắc nghiệt đặc trưng bởi độ ẩm cao, hơi muối và rung động liên tục, đồng thời nhấn mạnh việc đảm bảo độ tin cậy tuyệt đối trong suốt vòng đời 20 năm, cùng với việc xây dựng mạng lưới sạc mạnh mẽ, vẫn là yếu tố then chốt cho sự phát triển của ngành.

“Tương lai của vận tải biển điện nằm ở sự phối hợp giữa các lĩnh vực”, công ty cho biết, giải thích rằng thành công sẽ đòi hỏi sự hợp tác giữa các nhà đóng tàu, cảng biển và các công ty điện lực.