Thủ tướng chỉ đạo "nóng" về dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam sau khi Vingroup xin rút lui

Tại phiên họp thứ sáu của Ban Chỉ đạo các công trình, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt do Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì, người đứng đầu Chính phủ đã đưa ra hàng loạt chỉ đạo quan trọng nhằm đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm.

Với dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam, Thủ tướng yêu cầu áp dụng tối đa các cơ chế, quy định cho phép để triển khai nhanh, trong đó phải hoàn thành Báo cáo nghiên cứu khả thi chậm nhất trong quý IV/2026, đồng thời triển khai song song các công việc liên quan. 

Thủ tướng chỉ đạo khẩn trương đề xuất phương án lựa chọn công nghệ và hình thức đầu tư theo nhiều kịch bản, lựa chọn phương án tối ưu; khuyến khích đầu tư tư nhân, bảo đảm khoa học, minh bạch, lợi ích quốc gia và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Về nguồn vốn, tiếp tục nghiên cứu theo hướng đa dạng hóa, gồm vốn nhà nước, vốn vay, tiết kiệm chi, tăng thu và phát hành trái phiếu.

Đối với các tuyến Hà Nội – Lạng Sơn và Hải Phòng – Móng Cái, Thủ tướng yêu cầu khẩn trương hoàn thành công tác lập quy hoạch với tầm nhìn trăm năm, xác định hướng tuyến theo tinh thần thẳng nhất. Các bộ, ngành được giao sớm hoàn tất thủ tục để giao UBND tỉnh Quảng Ninh làm chủ đầu tư dự án Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái theo đúng quy định pháp luật.

Liên quan đến tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, Thủ tướng chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tập trung đẩy nhanh tiến độ, trong đó tiết kiệm 5% chi thường xuyên để bố trí vốn cho dự án. Bộ Xây dựng được giao khẩn trương hoàn thành Báo cáo nghiên cứu khả thi đối với dự án thành phần 2.

Về các dự án đường sắt đô thị, Thủ tướng yêu cầu Hà Nội và TP.HCM chủ động triển khai các tuyến theo thẩm quyền, bảo đảm tiến độ và chất lượng. Bộ Xây dựng phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ cùng hai địa phương sớm nghiên cứu, ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường sắt đô thị; đồng thời tiếp tục rà soát quy hoạch và triển khai các dự án tàu điện ngầm.

Nhấn mạnh vai trò chiến lược của hạ tầng đường sắt, Thủ tướng cho rằng việc phát triển đồng bộ đường sắt quốc gia, đường sắt đô thị và các tuyến kết nối với Trung Quốc sẽ tạo "đà, lực, thế" mới cho phát triển kinh tế – xã hội; góp phần thúc đẩy tăng trưởng GDP từ năm 2026 và các năm tiếp theo đạt 10% trở lên; kéo giảm chi phí logistics, nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa; giảm ùn tắc giao thông đô thị; đồng thời mở ra không gian phát triển mới cho đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế và hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp đường sắt.

Về tổ chức và tài chính, Thủ tướng giao Bộ Tài chính hoàn thiện Đề án tái cơ cấu Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 2; đồng thời khẩn trương nghiên cứu đề xuất giao Tổng công ty Đường sắt Việt Nam làm cơ quan chủ quản triển khai xây dựng tổ hợp công nghiệp đường sắt.

Về nguồn nhân lực, Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước xác định rõ nhu cầu đào tạo, từ đó đề xuất cụ thể về kinh phí và lộ trình đào tạo.

Thủ tướng giao các Phó Thủ tướng theo phân công tiếp tục sát sao chỉ đạo, đôn đốc các bộ, ngành, địa phương triển khai quyết liệt, hiệu quả các nhiệm vụ được giao; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Trước đặc thù các dự án đường sắt mới có quy mô lớn, tổng mức đầu tư cao, yêu cầu kỹ thuật phức tạp trong khi năng lực quản lý và nguồn lực trong nước còn hạn chế, khâu tổ chức thực hiện vẫn là "điểm nghẽn", Thủ tướng quán triệt tinh thần "4 không": Không lãng phí một ngày; Không chậm trễ một tuần; Không bỏ lỡ cơ hội trong một tháng; Không để bị động trong một năm.

Đối với công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời hạ tầng kỹ thuật điện, Thủ tướng yêu cầu các địa phương và EVN tiếp tục triển khai khẩn trương, chủ động, hiệu quả, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, với mục tiêu nơi ở mới phải tốt hơn nơi ở cũ. Bộ Tài chính cùng các địa phương được giao rà soát, hoàn thiện các quy định để bố trí vốn cho giải phóng mặt bằng, đồng thời ngăn chặn tiêu cực, tham nhũng, lãng phí trong công tác tái định cư, bảo đảm công bằng, thỏa đáng và hiệu quả.