Tiền thuê đất tăng gấp 35 lần, doanh nghiệp đề nghị tránh điều chỉnh đột biến

Thực trạng trên được ông Đặng Hồng Anh, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam đưa ra khi phát biểu tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp với chủ đề “Tháo gỡ điểm nghẽn - Khơi thông nguồn lực - Thúc đẩy tăng trưởng”, ngày 18/7.

Ông Đặng Hồng Anh cho biết cộng đồng doanh nhân trẻ đề xuất thiết lập cơ chế theo dõi, đôn đốc việc xử lý kiến nghị của doanh nghiệp. Cần có một đầu mối và hệ thống điện tử thống nhất, công khai tiến độ và xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm và thời gian xử lý.

Bên cạnh đó, Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam đề nghị tổ chức xử lý theo chuyên đề đối với các điểm nghẽn phổ biến về đất đai, về đầu tư xây dựng, về phòng cháy chữa cháy, về môi trường, tín dụng và hành chính thuế. Những vấn đề liên ngành cần có tổ công tác, thời gian giải quyết và quy trình liên thông, không để doanh nghiệp phải tự đi xin ý kiến của nhiều cơ quan.

Về tiếp cận nguồn vốn, ông Đặng Hồng Anh kiến nghị mở rộng khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa và khởi nghiệp thông qua cho vay dựa trên dòng tiền, hợp đồng, đơn hàng và dữ liệu kinh doanh; đồng thời có gói vốn phù hợp, có thể tỷ lệ là 1-2% tổng dư nợ của các tổ chức tín dụng.

Đối với chính sách tiền thuê đất, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam cho rằng cần rà soát chính sách tiền thuê đất theo hướng ổn định, phù hợp với đặc thù từng ngành.

“ Đơn cử rất nhiều hội viên của chúng tôi tại các tỉnh thành, đặc biệt là Khánh Hòa và Ninh Thuận cũ, tiền thuê đất tăng từ 600 triệu đồng giai đoạn 2016-2020 lên 4,3 tỷ trong giai đoạn 2021-2025 và 20,8 tỷ giai đoạn 2026-2030 (tức là gấp 35 lần so với thời gian đầu khi ký thuê đất với tỉnh). Tiền thuê đất đã chiếm 50% doanh thu thuần của doanh nghiệp trong năm 2025 ”, ông Đặng Hồng Anh nêu thực tế.

Vì vậy, Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam đề nghị Thủ tướng chỉ đạo rà soát phương pháp, tỷ lệ và chu kỳ xác định đơn giá thuê đất, tránh việc điều chỉnh đột biến, vượt khả năng duy trì hoạt động của doanh nghiệp, nhất là trong lĩnh vực du lịch và nghỉ dưỡng.

Cuối cùng, ông Hồng Anh đề xuất đẩy nhanh thoái vốn Nhà nước tại những doanh nghiệp đã cổ phần hóa mà Nhà nước không nắm quyền chi phối. Trong đó, cần có lộ trình cụ thể, công khai, qua đó giải phóng được nguồn lực, tăng tính chủ động trong việc đầu tư phát triển kinh doanh của doanh nghiệp.

Trả lời kiến nghị của doanh nghiệp, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, với đề xuất giao đất, Nhà nước chưa tính giá đất nhưng doanh nghiệp vẫn phải đóng 3,6% bổ sung mỗi năm. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp, đơn vị trực tiếp thực hiện là Bộ Tài chính và tới đây sẽ định hướng và sửa đổi đồng bộ với Luật Đất đai.

“ Việc xác định giá đất cũng đã định hướng trong luật. Các phương pháp xác định giá đất cơ bản là xây dựng bảng giá đất và nhân hệ số. Bốn phương pháp tính giá hiện tại đã cắt giảm gần hết, như là thặng dư, so sánh… ”, Bộ trưởng nêu rõ.

Tuân thủ cái cũ thì vướng, không tuân thủ là vi phạm

Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng khái quát một số vấn đề mà các doanh nghiệp đang rất băn khoăn.

Ông Hồ Sỹ Hùng cho rằng sự bất định của thể chế đang trở thành một loại chi phí vô hình nhưng rất lớn. Điểm nghẽn được phản ánh nhiều nhất là khoảng trống pháp lý khi văn bản cũ đã bị bãi bỏ trước khi văn bản thay thế có hiệu lực, đồng thời pháp luật thay đổi với tần suất cao nhưng thiếu độ mượt của quá trình chuyển tiếp.

“ Tức là doanh nghiệp rơi vào tình thế nếu tuân thủ cái cũ thì vướng, mà không tuân thủ thì coi là vi phạm, vô tình rơi vào rủi ro pháp lý rất lớn ”, Chủ tịch VCCI nói.

Vấn đề tiếp theo được ông Hồ Sỹ Hùng đưa ra là dòng tiền đang bị ách tắc ở nhiều khâu, đặc biệt là chuyện hoàn thuế. Báo cáo của Bộ Tài chính nêu là đã xử lý, tuy nhiên ông Hùng nhấn mạnh rằng số ít doanh nghiệp vẫn rất khó khăn khi bị “giam” khoản thuế này, đặc biệt là thuế giá trị gia tăng đầu vào.

Nhiều doanh nghiệp đang là nạn nhân của đối tác bỏ trốn nhưng lại bị tạm dừng quyền hoàn thuế dù giao dịch là có thật; vì không có hóa đơn đầu vào nên hiện nay bị treo.

Sự thiếu lưu thông và chồng chéo trong pháp luật, theo đại diện VCCI, tạo ra những vòng lặp vô tận.

“ Một dự án cụ thể phải trình song song cả chủ trương đầu tư, quy hoạch, đất đai, xây dựng, môi trường mà không có một đầu mối. Quá trình chuyển đổi số có nơi vẫn chưa đạt được kết quả cuối cùng, tức là vẫn bắt chạy song song cả hồ sơ giấy kèm theo ”, ông Hồ Sỹ Hùng nêu thực tế.

Nhấn mạnh rằng tín dụng vẫn dựa vào bất động sản thế chấp, lãnh đạo VCCI mong muốn ngân hàng đồng hành với hoạt động kinh doanh và đầu tư của doanh nghiệp.

Ông Hồ Sỹ Hùng cho biết, chủ yếu các phản hồi vẫn nêu về điều luật và quy định, trong khi tỉ lệ đáng kể phản hồi trong số 900 vấn đề cụ thể đó chỉ ra rằng vướng mắc không nằm ở chính sách mà nằm ở khâu thực thi.

Điển hình như tình trạng nộp hồ sơ giấy song song mà trong báo cáo Bộ Tài chính cũng đã thẳng thắn khẳng định pháp luật không yêu cầu, nguyên nhân xuất phát là từ khâu thực thi công vụ tại một số cơ quan tiếp nhận.

“ Đây là một thực tế đặt ra câu hỏi lớn mong các cấp, bộ ngành và các địa phương quan tâm hơn. Nếu chính sách đã đúng mà doanh nghiệp vẫn khổ, vẫn khó, ảnh hưởng khâu thực thi, chúng ta không nên ban hành quá nhiều văn bản vào đặc điểm này ”, Chủ tịch VCCI nêu rõ.

Ông Hồ Sỹ Hùng cho rằng vẫn còn 17 kiến nghị mới dừng ở mức ghi nhận, nghiên cứu, tiếp thu. Với doanh nghiệp, ghi nhận là cần thiết nhưng vẫn chưa phải là kết quả cuối cùng. Nhiều doanh nghiệp mong muốn có cam kết về lộ trình và thời gian.

Với các vấn đề liên ngành, mỗi bộ chỉ trả lời phần thuộc thẩm quyền riêng của mình. Doanh nghiệp phải tự loay hoay chắp nối “các mảnh” giữa các bộ với nhau và kẹt ở giữa.

Vì thế, VCCI đề xuất các bộ, địa phương nên có cơ chế đo lường thực thi tại chính quyền ở cấp tiếp nhận, gồm chỉ số hài lòng của doanh nghiệp, đường dây phản hồi trực tiếp và chế tài đối với những người thực thi.

Cơ quan này cũng kiến nghị giải quyết đồng bộ các vướng mắc liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực. Đây là nhóm khó nhất, liên quan đến cả luật đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng, môi trường… hay là chồng chéo giữa các bộ.

Lãnh đạo VCCI mong muốn mỗi vấn đề sẽ có một cơ quan chủ trì duy nhất và xuyên suốt đến kết quả cuối cùng theo nguyên tắc “một đầu mối, một quy trình và một kết quả” cho doanh nghiệp.

VCCI cũng đề xuất 2 nhóm liên quan đến tăng trưởng. Trong đó, cần có các hoạt động tạo cầu cho doanh nghiệp, nhất là trong thời điểm hiện nay như tháo gỡ các thủ tục xuất khẩu, mở rộng thị trường thông qua các hiệp định thương mại tự do để hỗ trợ xuất khẩu; đồng thời có cơ chế tạo sự liên kết thực sự. Hiện nay, cơ chế liên kết có, chính sách không sai nhưng chưa hỗ trợ cho sự liên kết này.