Tốt nghiệp Harvard với GPA 4.0, được mời ở lại Mỹ làm trợ giảng, cô gái Việt nói một câu về quyết định trở về

Nguyễn Đỗ Thu Phương, sinh năm 2001, quê ở Bảo Lộc, Lâm Đồng, hiện là nghiên cứu viên trong lĩnh vực Cung cấp Y tế Toàn cầu, đồng thời theo đuổi các dự án về sức khỏe tinh thần và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của những cộng đồng dễ bị tổn thương. Trước đó không lâu, Thu Phương vừa tốt nghiệp chương trình Thạc sĩ Khoa học Y tế về Cung cấp Y tế Toàn cầu của trường Y thuộc Đại học Harvard với GPA 4.0/4.0 và là sinh viên trẻ nhất trong khóa.

Trong thời gian tại Harvard, cô tham gia nghiên cứu về sức khỏe tinh thần của phụ nữ H’Mông tại Sa Pa, đồng thời có cơ hội làm việc với các giáo sư và nhóm nghiên cứu trong lĩnh vực y tế toàn cầu. Sau khi tốt nghiệp, Thu Phương từng được đề nghị ở lại Harvard làm trợ giảng, nhưng cuối cùng, cô lại quyết định trở về Việt Nam.

Với Thu Phương, GPA 4.0 hay tấm bằng Harvard chưa phải điều lớn nhất cô nhận được. Quan trọng hơn, cô dần hiểu mình muốn làm gì, vì sao mình muốn làm điều đó và học tập rốt cuộc có ý nghĩa gì với những cộng đồng đang cần được lắng nghe.

Thu Phương trong bài phát biểu tốt nghiệp thạc sĩ ở trường Y Harvard

Những năm tháng loay hoay

Trước khi trở thành học viên trẻ nhất chương trình Cung cấp Y tế Toàn cầu tại Harvard, Thu Phương từng có những năm tháng khác so với hình dung của đa số mọi người về một hồ sơ “đẹp”. Năm 2020, cô bắt đầu theo học ngành Điều dưỡng tại VinUniversity bằng học bổng 100%, rồi đăng ký học thêm Kinh tế đối ngoại tại Đại học Ngoại thương. Có thời điểm, mỗi ngày cô phải di chuyển khoảng 50km giữa hai trường, trong khi cả hai chương trình đều có khối lượng học tập lớn.

Hành trình ấy cũng từng có quãng chững lại khi trong khoảng 2 năm đại học, kết quả học tập của Phương tụt xuống cuối lớp, cô thường xuyên nghỉ học và không biết sau khi tốt nghiệp mình sẽ đi đâu. Sau đó, một email tìm kiếm sự giúp đỡ và những trải nghiệm thực tế tại Sa Pa đã khiến cô nhìn lại con đường mình đang đi. Từ một người từng không biết mình muốn trở thành ai, Phương bắt đầu đặt câu hỏi về việc mình muốn học gì và những kiến thức ấy có thể tạo ra thay đổi nào cho những cộng đồng đang có ít cơ hội hơn.

Năm 2024, Thu Phương được nhận vào chương trình Thạc sĩ Cung cấp Y tế Toàn cầu tại Trường Y Harvard. Điều đặc biệt là chương trình vốn yêu cầu ứng viên có ít nhất 2 năm kinh nghiệm làm việc toàn thời gian, trong khi cô vừa tốt nghiệp đại học. Hồ sơ của Phương được xây dựng từ trải nghiệm tình nguyện và nghiên cứu về cộng đồng H’Mông tại Sa Pa, qua đó thuyết phục hội đồng tuyển sinh về hướng đi cô muốn theo đuổi.

Trong hành trình từ cô học sinh ở Lâm Đồng đến khi tốt nghiệp 4.0 tại Trường Y Harvard, nếu phải chọn một quyết định mang tính bước ngoặt nhất, Thu Phương nghĩ đó là quyết định nào? Vì sao?

Nếu phải chọn một quyết định bước ngoặt, mình nghĩ đó là quyết định học song song hai chương trình đại học: Điều dưỡng và Kinh tế đối ngoại. Lúc đó, nhiều người có thể nhìn vào và nghĩ đó là một lựa chọn quá sức. Thực ra đúng là rất bận. Có những giai đoạn mình phải chạy giữa hai trường, hai hệ thống bài vở, hai cách tư duy rất khác nhau. Nhưng nhìn lại, mình thấy đó là một trong những quyết định quan trọng nhất, vì nó cho mình một nền tảng rất rộng.

Điều dưỡng giúp mình hiểu con người ở tầng rất gần: nỗi đau, bệnh tật, sự mong manh của bệnh nhân và gia đình họ. Kinh tế giúp mình hiểu hệ thống, nguồn lực, chính sách và những ràng buộc lớn hơn phía sau mỗi quyết định. Sau này khi học Global Health Delivery, mình nhận ra hai nền tảng đó không hề tách biệt, mà bổ trợ rất mạnh cho nhau.

Điều đặc biệt là dù bận rộn, mình không cảm thấy tuổi trẻ của mình bị “đánh đổi” hoàn toàn. Mình vẫn có một chất lượng cuộc sống rất tốt theo cách của mình. Mình có bạn bè, có những trải nghiệm sinh viên, có những ngày rất vui, có những lúc được sống hết mình. Mình nghĩ điều đó quan trọng, vì thành tích sẽ không còn nhiều ý nghĩa nếu mình đánh mất hoàn toàn đời sống bên trong của mình.

Trước đây Phương từng chia sẻ đã nhiều lần phải đi ngược với lựa chọn "an toàn", từ việc ra Hà Nội học, theo đuổi song ngành đến quyết định sang Harvard. Có khi nào Phương cũng từng hoài nghi chính lựa chọn của mình hay muốn bỏ cuộc giữa chừng?

Mình chưa bao giờ thật sự muốn bỏ cuộc giữa chừng. Nhưng hoài nghi thì có, và có rất nhiều. Có những giai đoạn mình không chắc mình đang đi đúng hướng hay không. Mình không biết mình thật sự là ai, mình thích điều gì, mình muốn trở thành một người như thế nào, mình từng cảm thấy mình bị chậm hơn trong việc hiểu chính mình.

Nhưng mình nghĩ hoài nghi không phải lúc nào cũng xấu. Với mình, hoài nghi buộc mình phải dừng lại và hỏi những câu rất thật: Mình đang làm điều này vì mình thật sự tin vào nó, hay vì mình muốn chứng minh điều gì đó? Mình có đang theo đuổi một mục tiêu có ý nghĩa với mình không? Mình có sẵn sàng sống với lựa chọn này trong nhiều năm tới không?

Có lẽ điều giúp mình không bỏ cuộc là mình luôn cảm thấy, dù chưa nhìn thấy hết con đường, mình vẫn đang tiến gần hơn đến một phiên bản thật hơn của chính mình.

Harvard không lạnh lùng như tưởng tượng

Tháng 8/2024, Thu Phương chính thức bắt đầu hai năm học tại Harvard. Chuyến đi gần 30 tiếng sang Mỹ cũng là lần đầu cô ra nước ngoài. Từ những ngày đầu không thể theo kịp các cuộc thảo luận vì chưa quen với nhiều giọng tiếng Anh khác nhau, Phương dần thích nghi bằng cách ghi âm bài giảng, dùng AI chuyển thành văn bản rồi đọc lại và tự nghiên cứu thêm. Sau học kỳ đầu tiên, cô đặt cho mình một mục tiêu mới: tốt nghiệp với GPA 4.0/4.0.

Nếu chỉ nhìn vào điểm số, thật khó hình dung hai năm ấy thực sự diễn ra như thế nào. Harvard khác với những gì Phương từng tưởng tượng, môi trường học tập vẫn khó và áp lực, nhưng không lạnh lùng hay cạnh tranh đến mức mỗi người chỉ lo cho mình. Bạn bè đến từ nhiều quốc gia và hệ thống y tế khác nhau, còn giảng viên gần với những vấn đề thực tế của ngành. Những ngày ở Harvard vì thế vừa bận rộn, vừa mở ra cho Phương một cách nhìn rộng hơn về y tế, con người và cả chính mình.

Điều gì ở Harvard khiến Phương bất ngờ nhất sau khi thực sự bước vào môi trường này? Có điều gì hoàn toàn khác với những gì mình từng tưởng tượng trước đó?

Có. Điều khiến mình bất ngờ nhất là Harvard ấm áp hơn rất nhiều so với tưởng tượng của mình.

Trước khi đến Harvard, mình nghĩ đây sẽ là một môi trường rất cạnh tranh, rất áp lực, nơi ai cũng quá giỏi và mọi thứ có thể hơi lạnh lùng. Nhưng trải nghiệm thực tế của mình lại khác. Mình thấy chương trình được xây dựng rất tốt, bài giảng có chiều sâu và rất thực tế. Thầy cô không chỉ giỏi về học thuật mà còn rất gần với những vấn đề thật ngoài đời.

Bạn bè của mình cũng vậy. Mọi người đến từ nhiều quốc gia, nhiều hệ thống y tế, nhiều câu chuyện khác nhau, nhưng lại rất hỗ trợ nhau. Mình cảm thấy ở đó có một sự tử tế và nâng đỡ hiếm thấy. Harvard vẫn rất khó, vẫn rất nhiều áp lực, nhưng đó không phải là kiểu áp lực khiến mình cảm thấy cô đơn. Ngược lại, mình cảm thấy mình được đặt trong một cộng đồng giúp mình lớn lên.

GPA 4.0 là kết quả rất ấn tượng, nhưng trong 2 năm học vừa qua, đâu là học phần, dự án hay bài nghiên cứu khiến Phương phải vật lộn nhiều nhất?

Thật ra mình không nghĩ có một học phần duy nhất “khó nhất”, vì mỗi phần đều có cái khó riêng và mình đều phải vật lộn theo những cách khác nhau. Có những môn khó vì lượng đọc rất nhiều. Có những môn khó vì yêu cầu mình phải tư duy rất chặt chẽ về phương pháp nghiên cứu. Có những dự án khó vì mình phải đối diện với các câu hỏi đạo đức rất phức tạp: Làm nghiên cứu với cộng đồng yếu thế thì thế nào là đủ tôn trọng? Làm sao để tiếng nói của người tham gia không bị biến thành dữ liệu một cách lạnh lùng? Làm sao để nghiên cứu không chỉ phục vụ cho CV của người nghiên cứu, mà thật sự có ý nghĩa với cộng đồng?

Mình nghĩ phần “vật lộn” lớn nhất không chỉ nằm ở kiến thức, mà nằm ở việc phải liên tục trưởng thành trong cách nghĩ. Harvard không chỉ hỏi mình biết gì, mà còn buộc mình hỏi: mình biết điều đó để làm gì, và mình sẽ sử dụng tri thức ấy với trách nhiệm như thế nào.

Ngoài thành tích tốt nghiệp với điểm trung bình tuyệt đối 4.0, Phương nghĩ điều lớn nhất mình nhận được sau 2 năm ở Harvard là gì?

Điều lớn nhất mình nhận được là hiểu mình hơn. Trước Harvard, mình có rất nhiều năng lượng và khát vọng, nhưng đôi khi mình chưa thật sự hiểu rõ ý nghĩa sâu xa của công việc mình muốn làm. Sau hai năm, mình hiểu hơn vì sao mình chọn global health, vì sao mình quan tâm đến sức khỏe tâm thần, phụ nữ và các cộng đồng yếu thế.

Harvard cũng khiến mình trở nên khiêm tốn hơn. Khi học cùng những người rất giỏi, đến từ những bối cảnh rất khác nhau, mình nhận ra kiến thức của mình luôn có giới hạn. Có những vấn đề mình từng nghĩ là đơn giản, nhưng khi đi sâu vào mới thấy phức tạp hơn rất nhiều.

Mình cũng học được cách cư xử chuẩn mực hơn, trong học thuật và trong đời sống. Cách lắng nghe, cách bất đồng, cách đặt câu hỏi, cách tôn trọng người khác ngay cả khi mình không đồng ý. Với mình, đó là những điều rất quý, vì sau cùng, việc mình trở thành người như thế nào cũng quan trọng không kém việc mình đạt được điều gì.

Một ngày học tập bình thường của Phương ở Harvard diễn ra như thế nào? Thời gian được phân bổ giữa việc học, nghiên cứu, đọc tài liệu và nghỉ ngơi ra sao?

Một ngày bình thường của mình thường bắt đầu bằng việc đến lớp, học buổi sáng, ăn trưa cùng bạn bè, rồi tiếp tục học hoặc họp nhóm vào buổi chiều. Sau đó mình có thể ở lại thư viện để đọc tài liệu, làm bài, xử lý công việc nghiên cứu, hoặc về nhà tiếp tục làm việc.

Nghe thì có vẻ rất đều đặn, nhưng thực tế là hầu như ngày nào cũng có task cần hoàn thành. Có hôm là bài đọc, có hôm là bài viết, có hôm là meeting, có hôm là deadline cho nghiên cứu hoặc công việc. Vì vậy, dù mình vẫn có thời gian ăn uống, gặp bạn bè, đi bộ, nhắn tin với người thân, nhưng đầu óc thì hiếm khi hoàn toàn được nghỉ.

Mình nghĩ đó là một nhịp sống rất đặc trưng của Harvard: mình luôn được kích thích để học, để nghĩ, để làm. Điều đó rất mệt, nhưng cũng rất đã. Vì mỗi ngày mình đều có cảm giác mình đang lớn lên thêm một chút.

Học Y ở Harvard

Nếu Điều dưỡng đưa Thu Phương đến gần người bệnh và những nhu cầu rất cụ thể của từng cá nhân thì ngành Cung cấp Y tế Toàn cầu lại mở rộng câu hỏi ấy ra ở cấp độ hệ thống: Vì sao một dịch vụ y tế tốt đã tồn tại nhưng vẫn không đến được với những người cần nó nhất?

Đây cũng là phần học thuật giúp Phương kết nối hai nền tảng tưởng như rất khác nhau mà cô từng theo đuổi ở Việt Nam là y tế và kinh tế. Thay vì chỉ tập trung vào chẩn đoán hay điều trị, lĩnh vực này đặt ra những câu hỏi về nghiên cứu, chính sách, thiết kế chương trình, đánh giá hệ thống và khả năng tiếp cận dịch vụ của người nghèo, phụ nữ, trẻ em, các nhóm dân tộc thiểu số hay những cộng đồng ở vùng xa.

Trong hai năm tại Harvard, Phương dần nhận ra điều khó nhất không chỉ là lượng kiến thức phải học, mà còn là cách sử dụng kiến thức ấy một cách có trách nhiệm. Đặc biệt khi nghiên cứu những cộng đồng dễ bị tổn thương, nhà nghiên cứu không thể chỉ biến câu chuyện của họ thành những con số hay dữ liệu phục vụ một bài báo, mà phải hiểu đời sống, niềm tin, nỗi sợ và những điều cộng đồng thực sự cần.

Chương trình Global Health Delivery vẫn còn khá mới với nhiều người Việt. Theo Phương, ngành học này khác gì so với việc đào tạo một bác sĩ hay điều dưỡng theo hướng lâm sàng?

Bác sĩ và điều dưỡng thường được đào tạo nhiều theo hướng lâm sàng, tức là trực tiếp chăm sóc, chẩn đoán, điều trị hoặc hỗ trợ người bệnh. Đó là những vai trò cực kỳ quan trọng trong hệ thống y tế. Nhưng y tế là một lĩnh vực rất rộng, gồm nhiều mắt xích khác nhau. Ngoài người trực tiếp khám chữa bệnh, còn có những người làm nghiên cứu, người phân tích chính sách, người thiết kế chương trình can thiệp, người đánh giá hệ thống, người tìm ra vì sao một dịch vụ y tế tồn tại nhưng người dân vẫn không tiếp cận được.

Global Health Delivery nằm ở mắt xích đó. Ngành này quan tâm đến câu hỏi: Làm thế nào để những giải pháp y tế tốt thực sự đến được với người cần chúng nhất? Vì sao có thuốc, có phác đồ, có bệnh viện, nhưng người nghèo, người dân tộc thiểu số, phụ nữ, trẻ em, người ở vùng sâu vùng xa vẫn bị bỏ lại phía sau?

Với mình, mỗi vai trò trong hệ thống đều quan trọng. Không phải ai cũng cần trở thành bác sĩ, điều dưỡng, nhà nghiên cứu hay người làm chính sách. Điều quan trọng là mình hiểu vai trò của mình, làm nó một cách nghiêm túc, và thật sự yêu công việc đó.

Trong quá trình học và làm việc cùng bạn bè đến từ nhiều quốc gia, có góc nhìn hay câu chuyện nào khiến Phương thay đổi cách nhìn về hệ thống y tế hoặc về chính Việt Nam?

Có một cuộc trò chuyện khiến mình nhớ mãi. Trong một lần thảo luận, mình có nói rằng tiền là một yếu tố rất quan trọng. Một người bạn của mình đã nói đại ý rằng tiền là phương tiện để một người làm những điều họ thật sự muốn, chứ không nên là đích đến cuối cùng.

Câu nói đó làm mình như thức tỉnh. Mình lớn lên trong một bối cảnh mà việc cố gắng học giỏi, có học bổng, có công việc tốt, có sự ổn định tài chính là điều rất quan trọng. Và mình vẫn nghĩ điều đó quan trọng. Nhưng cuộc trò chuyện đó khiến mình tự hỏi, rằng sau khi có những điều đó rồi thì sao? Mình muốn dùng nguồn lực, tri thức và cơ hội của mình để làm gì?

Nó cũng khiến mình nhìn Việt Nam bằng một cảm giác vừa thương, vừa có trách nhiệm hơn. Ở Việt Nam, rất nhiều người trẻ nỗ lực để thoát khỏi thiếu thốn, để có một đời sống tốt hơn. Điều đó hoàn toàn chính đáng. Nhưng mình cũng hy vọng khi có nhiều cơ hội hơn, mình và các bạn trẻ khác có thể nghĩ tiếp về việc mình có thể dùng cơ hội đó để đóng góp cho ai, cho điều gì.

Được biết, luận văn của Phương nghiên cứu về sức khỏe tâm thần của phụ nữ H'Mông. Sau hàng chục cuộc phỏng vấn thực địa, điều gì khiến Phương day dứt hoặc ám ảnh nhất, nhưng chưa có dịp chia sẻ?

Điều khiến mình day dứt nhất không phải là một câu chuyện quá kịch tính mà là sự bình thường hóa của những thiệt thòi. Có những điều, nếu nhìn từ bên ngoài, mình sẽ thấy rất đau lòng: một bé gái phải nghỉ học sớm, một bạn trẻ kết hôn khi còn quá nhỏ, một người phụ nữ quen với việc đặt ước mơ của mình sau gia đình, sau chồng con, sau những kỳ vọng của cộng đồng. Nhưng khi trò chuyện, mình nhận ra với nhiều người, những điều đó không được gọi tên là bất công. Nó đơn giản là “cuộc sống là như vậy”.

Điều ám ảnh mình là có những giới hạn đã tồn tại lâu đến mức người ta không còn nghĩ mình có quyền mong một cuộc đời khác. Nhưng đồng thời, mình cũng không muốn kể câu chuyện về phụ nữ H’Mông chỉ bằng sự thương hại. Mình gặp rất nhiều sự thông minh, bền bỉ, hài hước và tình yêu thương trong cộng đồng. Điều day dứt nhất với mình là làm thế nào để những phẩm chất ấy có thêm không gian để nở ra, thay vì bị giữ lại bởi nghèo đói, định kiến giới và thiếu cơ hội.

“Harvard chưa bao giờ là đích đến”

Hai năm ở Harvard của Thu Phương khép lại với GPA 4.0/4.0, nhưng với cô gái này, đóc chưa phải là điểm kết thúc của hành trình học tập. Sau khi tốt nghiệp, cô đứng trước lựa chọn ở lại Mỹ để tiếp tục công việc học thuật hay trở về Việt Nam, nơi những vấn đề về sức khỏe, phụ nữ và các cộng đồng dễ bị tổn thương vẫn là những điều cô muốn theo đuổi lâu dài. Cuối cùng, Phương chọn trở về, tiếp tục nghiên cứu và làm việc, đồng thời giữ cho mình một cách sống không chỉ xoay quanh thành tích: biết nghỉ ngơi, trân trọng bạn bè, tiếp tục học hỏi và hướng tới những thay đổi có thể bắt đầu từ những điều rất nhỏ.

Nhiều người nhìn vào thành tích sẽ nghĩ Phương là một người luôn kỷ luật và “không được phép sai“. Nhưng ngoài đời, có khi nào Phương cho phép mình lười biếng, nghỉ ngơi hay thậm chí thất bại?

Có chứ. Mình cũng có những ngày rất lười, rất mệt, không muốn làm gì cả. Mình nghĩ nếu nói mình lúc nào cũng kỷ luật tuyệt đối thì không thật. Nhưng có lẽ điểm khác là mình cho phép bản thân nghỉ ngơi trong một khuôn khổ mà mình cố gắng kiểm soát rủi ro. Tức là mình có thể nghỉ, có thể chậm lại, có thể lười một chút, miễn là điều đó không làm ảnh hưởng đến đầu ra của công việc hoặc trách nhiệm mình đã cam kết. Còn nếu sự trì hoãn của mình làm ảnh hưởng đến người khác, hoặc khiến một việc quan trọng không đạt được chất lượng mình mong muốn, mình sẽ rất dằn vặt. Mình đang học cách tử tế hơn với bản thân, nhưng đồng thời mình cũng biết mình là người rất coi trọng trách nhiệm.

Trong những lúc áp lực nhất, điều gì giúp Phương lấy lại cân bằng? Có thói quen hay sở thích nào đã đồng hành với Phương suốt nhiều năm học tập?

Điều giúp mình cân bằng nhất là nhắn tin với bạn bè. Mình rất may mắn vì có những người bạn luôn quan tâm mình, thậm chí nhiều hơn mức cần thiết. Có những lúc mình chỉ cần nhắn vài câu rất ngắn, hoặc gửi một chuyện rất nhỏ trong ngày, là đã thấy nhẹ hơn rất nhiều. Bạn bè giúp mình nhớ rằng mình không chỉ là một người đang học, đang làm, đang cố gắng đạt mục tiêu nào đó. Mình còn là một con người bình thường, được yêu thương và được phép yếu đuối.

Ngoài ra, mình thích những khoảnh khắc rất đời thường như ăn một bữa ngon, tô màu tranh, nghe nhạc... Những điều đó không lớn lao, nhưng giúp mình không bị cuốn hoàn toàn vào guồng học tập và công việc.

Sau rất nhiều năm liên tục học tập ở cường độ cao, đã bao giờ Phương nghĩ đến việc dành một khoảng thời gian chỉ để... không học nữa chưa?

Thật ra là chưa.

Mình càng học càng thấy mình tốt lên nhờ việc học, nên mình lại càng thích học. Với mình, học không chỉ là ngồi trong lớp hay lấy thêm một tấm bằng. Có thể một ngày nào đó mình sẽ dừng việc học ở trường, nhưng mình không nghĩ mình sẽ dừng học trong công việc, trong cuộc sống, trong các dự án của bản thân và từ những người xung quanh. Mình nghĩ cảm giác được học khiến mình thấy mình còn đang phát triển. Nó nhắc mình rằng mình chưa biết hết, chưa hoàn thiện, và vẫn còn rất nhiều điều đáng để tò mò. Có lẽ đó là lý do mình chưa bao giờ thật sự muốn dừng lại.

Nhiều người trẻ hiện nay cũng đặt mục tiêu du học tại các trường hàng đầu thế giới. Theo Phương, điều quan trọng nhất không nằm trong bảng điểm hay hồ sơ mà các bạn thường bỏ quên là gì?

Mình nghĩ điều quan trọng nhất là phải hiểu rõ mục đích của mình. Bảng điểm, CV, bài luận, thư giới thiệu đều quan trọng. Nhưng nếu bên dưới tất cả những thứ đó không có một mục đích đủ thật, thì rất khó để đi đường dài. Mình nghĩ các bạn nên tự hỏi: Mình muốn học để làm gì? Mình có thật sự yêu mục đích đó không? Mình có sẵn sàng cam kết với nó trong nhiều năm, kể cả khi không ai nhìn thấy, không ai khen, và kết quả chưa đến ngay không?

Các trường hàng đầu không chỉ tìm người giỏi. Họ tìm những người biết mình đang theo đuổi điều gì và vì sao điều đó có ý nghĩa. Một hồ sơ mạnh không chỉ là hồ sơ có nhiều thành tích, mà là hồ sơ khiến người đọc cảm thấy con người này có một hướng đi rất rõ, rất thật và rất bền.

Sau Harvard, Phương nói muốn trở về Việt Nam để đồng hành cùng các cộng đồng yếu thế. Nếu nhìn xa hơn 10 năm nữa, Phương mong mọi người sẽ nhớ đến mình với vai trò như thế nào: một nhà nghiên cứu, một người làm chính sách, hay đơn giản là một người đã tạo ra thay đổi cho cộng đồng?

Mình hy vọng là cả ba trong một. Mình muốn là một nhà nghiên cứu đủ nghiêm túc để tạo ra tri thức có giá trị, không hời hợt và không xa rời thực tế. Mình cũng muốn là một người có thể đóng góp vào chính sách, để những phát hiện từ nghiên cứu không chỉ nằm trong bài báo hay hội thảo, mà có thể ảnh hưởng đến cách hệ thống vận hành.

Nhưng sau cùng, nếu phải chọn điều mình mong được nhớ đến nhất, mình mong mọi người nhớ mình là một người đã thật sự tạo ra thay đổi cho cộng đồng, dù thay đổi đó có thể bắt đầu rất nhỏ. Mình không nghĩ ai cũng cần làm điều gì thật vĩ đại ngay lập tức, mà thật ra khái niệm về sự vĩ đại cũng rất mơ hồ, mình thấy chỉ cần là một người tốt và sống thật ấm áp là đã vị đại rồi. Mình tin nếu mình đủ bền bỉ, đủ tử tế và đủ trách nhiệm với con đường mình chọn, thì những việc nhỏ có thể tích lũy thành một điều có ý nghĩa. Với mình, Harvard chưa bao giờ là đích đến. Nó là một nền tảng để mình quay về và làm việc nghiêm túc hơn cho Việt Nam và hơn cả thế.

Ảnh, Clip: NVCC