Triệt phá ‘xưởng’ dùng hoá chất ngâm 3 tấn thịt ốc bán ra thị trường: Natri silicate độc hại thế nào?

Theo đó, Phòng Cảnh sát kinh tế - Công an TPHCM đã tiến hành kiểm tra một cơ sở sơ chế thực phẩm không biển hiệu tại số 60 Rạch Cát Bến Lức, phường Bình Đông. Tại thời điểm kiểm tra, Công an phát hiện và tạm giữ hơn 3 tấn thịt ốc bươu đã qua sơ chế, toàn bộ được ngâm trong dung dịch hóa chất natri silicate (thường gọi là “thủy tinh lỏng”). Mở rộng kiểm tra, lực lượng chức năng tiếp tục phát hiện, thu giữ thêm 1.575 kg hóa chất Natri Silicate được cất giấu để phục vụ việc ngâm ốc.

Kết luận giám định của Phân viện Khoa học hình sự tại TP.HCM xác định tất cả các mẫu thịt ốc đều chứa natri silicate - hóa chất công nghiệp dùng trong xây dựng, sản xuất gạch, xi măng, tuyệt đối không được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm. Đây là chất có tính kiềm mạnh, có thể gây tổn thương hệ tiêu hóa, kích ứng da, mắt và tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe người tiêu dùng.

Vậy natri silicate thực chất là gì và độc như thế nào?

Dung dịch hóa chất natri silicate, trong dân gian thường gọi là “thủy tinh lỏng”, là một hợp chất vô cơ được tạo thành từ natri oxit và silic dioxit. Ở điều kiện bình thường, natri silicate tồn tại dưới dạng dung dịch sánh, trong suốt hoặc hơi đục, có tính kiềm mạnh. Chất này được sử dụng khá phổ biến trong công nghiệp, như sản xuất chất kết dính, xi măng, vật liệu chịu lửa, chất tẩy rửa công nghiệp, xử lý bề mặt kim loại và bảo quản gỗ. Tuy nhiên, natri silicate không phải là phụ gia thực phẩm được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm tại Việt Nam cũng như nhiều quốc gia khác.

Về mặt sức khỏe, natri silicate tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu xâm nhập vào cơ thể qua đường ăn uống. Do có tính kiềm mạnh, chất này có thể gây kích ứng và ăn mòn niêm mạc miệng, thực quản và dạ dày, đặc biệt khi sử dụng thường xuyên hoặc với nồng độ cao. Khi vào đường tiêu hóa, natri silicate có thể làm rối loạn cân bằng axit - kiềm, gây đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy, thậm chí dẫn tới viêm dạ dày - ruột. Một số nghiên cứu độc chất học còn cho thấy việc phơi nhiễm lâu dài với các hợp chất silicate ở liều không an toàn có thể ảnh hưởng đến gan, thận và làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa khoáng chất trong cơ thể.

Dù tiềm ẩn nguy cơ sức khỏe, natri silicate vẫn bị một số gian thương lợi dụng để ngâm thịt ốc đã qua sơ chế. Nguyên nhân xuất phát từ đặc tính hóa học của chất này. Natri silicate có khả năng làm bề mặt thực phẩm trở nên săn chắc, trắng và bóng hơn, giúp thịt ốc trông tươi ngon, giòn dai dù đã để lâu hoặc không còn tươi. Ngoài ra, môi trường kiềm mạnh của dung dịch này còn ức chế sự phát triển của vi khuẩn trong thời gian ngắn, khiến ốc ít có mùi hôi, kéo dài “tuổi thọ” khi bày bán. Với chi phí rẻ, dễ mua và hiệu quả “đánh lừa” cảm quan người tiêu dùng, natri silicate trở thành lựa chọn của một số người kinh doanh thiếu đạo đức nhằm tăng lợi nhuận.

Để hạn chế rủi ro, người tiêu dùng nên mua ốc tại các cơ sở uy tín, có nguồn gốc rõ ràng, hạn chế mua ốc đã được sơ chế sẵn nếu không biết rõ quy trình. Trước khi chế biến, nên rửa ốc nhiều lần dưới vòi nước chảy, có thể ngâm nước vo gạo hoặc nước muối loãng để loại bỏ phần nào tạp chất bám ngoài.

Quan trọng hơn cả, việc nâng cao cảnh giác và không bị đánh lừa bởi vẻ ngoài “trắng, giòn, đẹp bất thường” chính là cách tự bảo vệ sức khỏe trước những nguy cơ tiềm ẩn từ hóa chất độc hại trong thực phẩm.