Trung Quốc chống sa mạc hoá bằng công nghệ từng đưa lên Mặt trăng

Tháng trước, hàng loạt dự án liên quan đến kiểm soát cát, ngăn chặn sa mạc hóa, cũng như quản lý xói mòn do gió và nhiễm mặn đã được Viện Sinh thái và địa lý Tân Cương (XIEG), thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, khởi động.

Theo bài viết đăng trên báo Khoa học và Công nghệ – cơ quan ngôn luận chính thức của Bộ Khoa học và Công nghệ Trung Quốc, những dự án này sẽ giúp xây dựng “lá chắn sinh thái” để bảo vệ đất canh tác khỏi xói mòn và sa mạc hóa.

Tân Cương là một trong những địa bàn trọng điểm của “Vạn lý trường thành xanh” của Trung Quốc - chương trình nhằm ngăn chặn tình trạng sa mạc hóa, tức quá trình đất đai màu mỡ bị suy thoái thành vùng khô cằn giống sa mạc do biến đổi khí hậu và hoạt động của con người.

Dự án sẽ tạo nên một vành đai xanh bao quanh sa mạc Taklamakan – sa mạc lớn nhất Trung Quốc và là sa mạc cát dịch chuyển lớn thứ hai thế giới, với các loài thực vật chịu hạn và những công nghệ cố định cát như lưới rơm.

Trong số những công nghệ mới được triển khai để chống sa mạc hóa ở rìa sa mạc Taklamakan có 6 loại vật liệu thân thiện môi trường dùng để kiểm soát cát.

Theo báo Khoa học và Công nghệ, những vật liệu này bao gồm nền sợi bazan – loại vật liệu gia cường hiệu suất cao được tạo ra từ đá núi lửa nung chảy.

Năm 2024, sứ mệnh thám hiểm Mặt trăng Thường Nga-6 của Trung Quốc lần đầu tiên đưa thành công mẫu vật từ nửa tối của Mặt trăng trở về Trái đất.

Trong sứ mệnh đó, lá cờ Trung Quốc làm từ sợi bazan trở thành quốc kỳ đầu tiên được cắm trên nửa tối Mặt trăng.

Sợi bazan giúp lá cờ chịu được nhiệt độ khắc nghiệt và bức xạ tia cực tím mạnh, đảm bảo màu sắc không bị phai.

Sợi này được tạo ra bằng cách nung đá bazan ở nhiệt độ cực cao, sau đó ép dòng đá nóng chảy qua các vòi phun siêu nhỏ. Loại sợi này rẻ hơn sợi carbon và có thể kết hợp với các vật liệu khác để dệt thành vải.

Vật liệu nền sợi bazan cũng đang được nghiên cứu cho khả năng ứng dụng trong xây dựng căn cứ trên Mặt trăng, bởi vệ tinh này chứa lượng lớn đá bazan. Trung Quốc và Nga đặt mục tiêu xây dựng một căn cứ dài hạn mang tên Trạm Nghiên cứu Mặt trăng quốc tế, tại khu vực cực nam Mặt trăng vào năm 2035.

Những vật liệu khác được triển khai tại Tân Cương còn bao gồm tro bay – chất thải rắn sinh ra từ các nhà máy nhiệt điện than, có thể được xử lý để sản xuất những vật liệu như gạch xây dựng.

Nhóm phụ trách dự án kiểm soát sa mạc hóa cho biết, dự án được kỳ vọng sẽ giúp nâng hiệu quả xây dựng các công trình chống sa mạc hóa thêm 50% và giảm chi phí khoảng 30%.

Tân Cương là một trong những vùng nông nghiệp năng suất cao nhất Trung Quốc, nơi những khu vực rộng lớn từng là sa mạc và đất nhiễm mặn đang được cải tạo để phục vụ sản xuất nông nghiệp trong chiến lược bảo đảm an ninh lương thực quốc gia.