Vì sao đã chuẩn hóa SIM chính chủ, xử lý SIM rác nhưng cuộc gọi lừa đảo vẫn xuất hiện nhiều?

Theo Cổng thông tin điện tử Chính phủ, trong những năm gần đây, các loại tội phạm sử dụng công nghệ cao, lợi dụng không gian mạng để hoạt động diễn biến phức tạp. Các đối tượng triệt để sử dụng các ứng dụng, công nghệ, phương tiện hiện đại để thực hiện hành vi phạm tội, hoạt động ẩn danh, khó truy vết; phần lớn hoạt động có tổ chức, nhưng chỉ liên lạc, móc nối qua không gian mạng, không tiếp xúc, trao đổi ngoài đời thực.

Đặc biệt là tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản với hình thức nhắn tin, gọi điện qua điện thoại, qua mạng xã hội diễn ra rất phức tạp, với nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi, đồng thời thường xuyên thay đổi để đối phó với cơ quan chức năng.

Điển hình là khi chúng ta thực hiện chủ trương chuẩn hóa thông tin thuê bao di động, làm sạch "Sim rác" để hạn chế tội phạm lừa đảo, thì các đối tượng lại lợi dụng chính chủ trương này để mạo danh cơ quan quản lý nhà nước, nhân viên các nhà mạng, ngân hàng gọi điện để yêu cầu người dân cung cấp thông tin cá nhân để chiếm đoạt "Sim" điện thoại của nạn nhân, tài khoản ngân hàng, ví điện tử, mạng xã hội... để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản và như cử tri phản ánh. Điều này cho thấy tính chất phức tạp của loại tội phạm này, việc phát hiện, xử lý là rất khó khăn.

Từ năm 2023 Bộ Khoa học và Công nghệ đã chỉ đạo, hướng dẫn các nhà mạng triển khai nhiều biện pháp yêu cầu xác thực chính chủ đăng ký nhưng đối soát Cơ sở dữ liệu dân cư, video call,... Theo đó, các doanh nghiệp đã xác thực hơn 125 triệu thông tin thuê bao với CSDL dân cư từ đó xử lý hơn 17 triệu thông tin thuê bao có thông tin chưa trùng khớp, chuẩn hoá 11 triệu, chặn 06 triệu.

Đồng thời, Bộ đã hoàn thành rà soát, chuẩn hóa hơn 06 triệu thuê bao thuộc tập sở hữu từ 04 SIM/giấy tờ trở lên. Trong thời gian qua, Bộ đã ban hành thông tư để thực hiện xác thực SIM chính chủ. Cụ thể, theo thông tư 08/2026/TT-BKHCN có hiệu lực từ 15/4/2026, xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất (số thuê bao di động) quy định 4 phương thức xác thực thông tin thuê bao.

Cụ thể, việc xác thực thông tin thuê bao đối với số thuê bao di động (bao gồm xác thực 04 trường thông tin: sổ định danh cá nhân; họ, chữ đệm và tên; ngày, tháng, năm sinh; thông tin sinh trắc học ảnh khuôn mặt).

Tuy nhiên, bằng việc sử dụng các công nghệ cao, các hacker vẫn thực hiện được các cuộc gọi lừa đảo. Cụ thể, công an tỉnh Gia Lai cho biết, các đối tượng sử dụng thủ đoạn gọi điện/video call tự xưng Công an, Viện kiểm sát, Tòa án… thông báo nạn nhân liên quan vụ án, rửa tiền, SIM chính chủ, phạt nguội… rồi yêu cầu chuyển tiền “xác minh”. Dấu hiệu nhận biết: Gọi bằng số lạ, tạo áp lực tâm lý; Yêu cầu giữ bí mật, không nói với ai; Bắt cài app lạ hoặc chuyển tiền gấp.

Theo đó, cách phòng tránh: Cơ quan nhà nước KHÔNG làm việc qua điện thoại để yêu cầu chuyển tiền; Không cung cấp OTP, mật khẩu, CCCD; Bình tĩnh kiểm tra lại thông tin qua kênh chính thức.

Trước tình trạng tin nhắn rác, cuộc gọi rác và tin nhắn lừa đảo ngày càng gia tăng, cơ quan chức năng đã triển khai các kênh tiếp nhận phản ánh chính thức, giúp người dân chủ động gửi thông tin vi phạm để xử lý. Việc phản ánh đúng cách sẽ góp phần bảo vệ người dân và xây dựng môi trường thông tin số an toàn, lành mạnh. Công an tỉnh Khánh Hòa hướng dẫn người dân phản ánh tin nhắn rác, cuộc gọi rác, lừa đảo theo 2 cách sau:

1. Phản ánh qua tin nhắn đến đầu số 5656 (miễn phí)

Người dân có thể gửi phản ánh nhanh qua tin nhắn SMS với cú pháp sau:

- Cú pháp phản ánh cuộc gọi rác:

V [nguồn phát tán][nội dung cuộc gọi rác] gửi 5656

Hoặc V (nguồn phát tán)(nội dung cuộc gọi rác) gửi 5656

Ví dụ: V(0985931054)(Cuộc gọi quảng cáo giới thiệu sản phẩm dịch vụ bất động sản của công ty A) gửi 5656

- Cú pháp phản ánh tin nhắn rác:

S [nguồn phát tán][nội dung sms rác] gửi 5656

Hoặc S (nguồn phát tán)(nội dung sms rác) gửi 5656

Trong đó:

Nguồn phát tán: Số điện thoại/tên định danh/đầu số gửi tin nhắn hoặc thực hiện cuộc gọi.

Nội dung: Là nội dung tin nhắn hoặc mục đích/cuộc gọi rác, sản phẩm/dịch vụ được quảng cáo.

2. Các kênh hỗ trợ khác

Gọi 156 (miễn phí) để phản ánh, tư vấn, hỗ trợ trực tiếp.

Nguyên tắc phản ánh hợp lệ

Thuê bao gửi phản ánh phải là số điện thoại nhận được tin/cuộc gọi rác.

Không phản ánh trùng lặp – mỗi nội dung chỉ phản ánh 01 lần.

Không phản ánh tin nhắn/cuộc gọi mang tính cá nhân.

Mỗi phản ánh chính xác của người dân là một hành động thiết thực nhằm hỗ trợ cơ quan chức năng xử lý nghiêm các vi phạm, giảm thiểu rác viễn thông và bảo vệ cộng đồng khỏi các thủ đoạn lừa đảo qua tin nhắn, cuộc gọi.