Viễn cảnh đồng nghiệp toàn robot AI đã ở rất gần

Ông Rob Garlick, cựu Giám đốc phụ trách đổi mới, công nghệ và tương lai việc làm của Citi Global Insights, đưa ra nhận định này trong cuộc trao đổi với chương trình “Squawk Box Europe” của CNBC. Theo ông, mô hình quản trị hiện nay trong kinh tế và kinh doanh đặt lợi nhuận lên hàng đầu và khi kết hợp với tiến bộ công nghệ, điều đó có thể dẫn đến một sự thay đổi lớn chưa từng có trên thị trường lao động.

“Trí tuệ nhân tạo sẽ làm được ngày càng nhiều việc, tốt hơn và rẻ hơn và vì thế có thể thay thế con người”, Garlick nói.

Trong cuốn sách mới xuất bản “AI – Anarchy or Abundance? Why the Future of Work Needs Pro-Human Leaders” (tạm dịch: Trí tuệ nhân tạo – Hỗn loạn hay Thịnh vượng? Tại sao tương lai của công việc cần những nhà lãnh đạo ủng hộ con người?), Garlick cho biết các nghiên cứu trước đây tại Citi cho thấy số lượng robot AI sẽ tăng mạnh trong những thập kỷ tới.

Theo báo cáo năm 2024 của Citi, số robot AI – từ robot hình người, robot dọn dẹp gia đình đến xe tự hành – có thể đạt khoảng 1,3 tỷ vào năm 2035. Con số này được dự báo sẽ vượt 4 tỷ vào năm 2050, cao hơn đáng kể so với số người trong lực lượng lao động ở nhiều khu vực.

Báo cáo cũng phân tích hiệu quả kinh tế của robot khi thay thế lao động con người. Một robot giá khoảng 15.000 USD có thể hoàn vốn chỉ sau 3,8 tuần nếu thay thế một công việc trả 41 USD mỗi giờ, hoặc 21,6 tuần nếu thay thế công việc có mức lương 7,25 USD mỗi giờ. Trong khi đó, robot trị giá 35.000 USD có thể hoàn vốn sau khoảng 8,9 tuần với công việc mức lương 41 USD/giờ.

Theo Garlick, hiện nay đã có thể mua robot hình người với thời gian hoàn vốn dưới 10 tuần so với chi phí thuê lao động. “Con người rất khó cạnh tranh nếu chỉ xét trên khía cạnh chi phí,” ông nói.

Bên cạnh robot vật lý, các “tác nhân AI” – phần mềm có thể tự đưa ra quyết định và hoàn thành nhiệm vụ – cũng đang phát triển nhanh chóng.

Báo cáo Work Trend Index của Microsoft cho thấy 80% lãnh đạo doanh nghiệp dự kiến sẽ tích hợp mạnh các tác nhân AI vào chiến lược công nghệ của họ trong vòng 12–18 tháng tới.

Tại McKinsey & Company, đối tác quản lý toàn cầu Bob Sternfels cho biết công ty hiện sử dụng khoảng 20.000 tác nhân AI cùng 40.000 nhân viên. Chỉ một năm trước, con số này mới khoảng 3.000 tác nhân. Ông dự đoán trong vòng 18 tháng tới, số lượng tác nhân và nhân viên có thể ngang nhau.

Quan điểm tương tự cũng được Giám đốc điều hành Tesla Elon Musk đưa ra tại hội nghị thường niên của World Economic Forum ở Davos. Musk cho rằng AI có thể vượt trí thông minh của con người trong tương lai gần, và thế giới có thể xuất hiện nhiều robot hơn người.

Sự phát triển nhanh của AI cũng làm dấy lên lo ngại về việc làm. Nhiều tập đoàn lớn như Amazon, Salesforce, Accenture, Heineken và Lufthansa đã viện dẫn công nghệ AI như một phần lý do để cắt giảm hàng nghìn vị trí.

Bà Kristalina Georgieva, Tổng giám đốc International Monetary Fund, cảnh báo AI đang “đánh vào thị trường lao động như một cơn sóng thần”, trong khi nhiều quốc gia và doanh nghiệp chưa sẵn sàng.

Tại Mỹ, dữ liệu từ công ty tư vấn Challenger, Gray & Christmas cho thấy AI liên quan đến gần 55.000 vụ sa thải trong năm 2025.

Dù vậy, không phải lãnh đạo nào cũng bi quan. Giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang cho rằng “làn sóng AI” sẽ tạo ra nhiều việc làm lương cao, đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng AI và nhà máy sản xuất chip. Theo ông, công nghệ này cũng có thể thúc đẩy nhu cầu đối với các ngành nghề kỹ thuật như thợ điện, thợ ống nước, xây dựng và công nhân thép.

Tham khảo: CNBC