Vụ kiện chấn động nước Mỹ phơi bày âm mưu dập tắt đối thủ của các tập đoàn đồ bếp lớn

Caraway, thương hiệu đồ bếp non trẻ nổi lên nhờ định vị nói không với hóa chất vĩnh cửu, vừa lên tiếng cáo buộc các ông lớn trong ngành đang dùng luật pháp để “bịt miệng” mình.

Để đáp trả vụ kiện hồi tháng hai từ hai gã khổng lồ sản xuất chảo, Caraway đã tung ra một chiến dịch truyền thông táo bạo. Hai ông lớn này cáo buộc Caraway đang hủy hoại danh tiếng của họ bằng cách quảng cáo sản phẩm không chứa chất độc hại, dù Caraway chưa từng chỉ đích danh bất kỳ đối thủ nào.

Vụ kiện được đệ trình lên Tòa án liên bang khu vực Manhattan bởi Groupe SEB USA và Meyer.

Hai tập đoàn này khẳng định chiến dịch marketing của Caraway đánh vào nỗi sợ hóa chất vĩnh cửu, thuật ngữ chỉ các chất alkyl hóa đa florua viết tắt là PFAS, đang bôi nhọ toàn bộ ngành công nghiệp đồ bếp.

Họ nhấn mạnh rằng các thông điệp của Caraway hoàn toàn vô căn cứ về mặt khoa học, gây tổn hại nghiêm trọng và lâu dài cho người tiêu dùng, cho nguyên đơn lẫn các doanh nghiệp đồ bếp khác trên thị trường.

Trả lời phỏng vấn của tòa soạn WIRED, luật sư Carmine Zarlenga thuộc văn phòng luật Mayer Brown, đại diện pháp lý cho Groupe SEB USA và Meyer, đã gửi kèm một thông cáo báo chí đanh thép.

Ông khẳng định việc tự nhận mình là doanh nghiệp nhỏ không phải là tấm lá chắn cho hành vi quảng cáo sai sự thật. Mọi công ty, dù lớn hay nhỏ, đều có quyền lợi và nghĩa vụ bình đẳng trước luật quảng cáo liên bang và tiểu bang.

Vụ kiện này là đòn tấn công mới nhất nhắm vào làn sóng tẩy chay PFAS, được dẫn dắt bởi hai thế lực “sừng sỏ” nhất ngành đồ gia dụng toàn cầu.

Chiêu bài quảng cáo mập mờ và cuộc chiến bảo vệ danh tiếng

Vào năm 2024, khi hơn hai mươi cơ quan lập pháp các bang tại Mỹ cân nhắc lệnh cấm các sản phẩm tiêu dùng chứa PFAS, Groupe SEB và Meyer đã bắt tay thành lập Liên minh Đồ bếp Bền vững (Cookware Sustainability Alliance) để vận động hành lang.

Tổ chức này đã tích cực phản đối các dự luật cấm bằng cách gửi thư kiến nghị và ra điều trần trước nghị viện các bang.

Mùa thu năm ngoái, trước thềm cuộc bỏ phiếu cho dự luật cấm sản phẩm tiêu dùng chứa PFAS tại bang California, hàng loạt đầu bếp ngôi sao như Rachael Ray, Marcus Samuelsson và David Chang đã đồng loạt gửi thư phản đối lên nghị viện.

Dự luật sau đó dù được thông qua tại nghị viện nhưng đã bị Thống đốc bang California Gavin Newsom phủ quyết.

Steve Burns, Chủ tịch Liên minh Đồ bếp Bền vững, chia sẻ qua email với WIRED rằng tổ chức này tập trung vào việc vận động hành lang cấp bang nhằm bảo vệ những sản phẩm đồ bếp hoàn toàn an toàn khỏi việc bị đánh đồng vào các lệnh cấm PFAS quá mơ hồ.

Ông cũng nhấn mạnh rằng liên minh không tham gia vào bất kỳ vụ kiện tụng nào ở thời điểm hiện tại.

Vào năm ngoái, chính Liên minh Đồ bếp Bền vững đã khiếu nại các tuyên bố quảng cáo của Caraway lên Bộ phận Quảng cáo Quốc gia (National Advertising Division, viết tắt là NAD), một tổ chức phi lợi nhuận độc lập thuộc Chương trình Quốc gia của Hiệp hội Doanh nghiệp Uy tín (Better Business Bureau National Programs) chuyên giám sát đạo đức quảng cáo.

Liên minh đã thách thức các thông điệp truyền thông của Caraway xoay quanh chất PFAS.

Cơ quan NAD sau đó phán quyết rằng Caraway có thể tiếp tục quảng cáo sản phẩm của mình là không độc hại và không chứa PFAS. Tuy nhiên, tổ chức này yêu cầu Caraway phải gỡ bỏ các tuyên bố cụ thể ám chỉ chảo chống dính của các thương hiệu khác có thể giải phóng độc chất vào thức ăn và nhà ở của người tiêu dùng trong điều kiện sử dụng thông thường theo khuyến cáo của nhà sản xuất.

Đơn kiện tháng hai cáo buộc Caraway vẫn phớt lờ phán quyết của NAD và tiếp tục duy trì các thông điệp cũ. Phía Caraway phản pháo rằng hầu hết các quảng cáo bị nêu tên trong đơn kiện chỉ đơn giản khẳng định sản phẩm của họ không độc hại và họ hoàn toàn tuân thủ các khuyến nghị của NAD.

Tuy nhiên, đơn kiện khẳng định Caraway vẫn chưa gỡ bỏ nhiều quảng cáo vi phạm. Trong bản giải trình yêu cầu bác bỏ đơn kiện, Caraway lập luận rằng NAD chưa từng đưa ra bất kỳ bằng chứng thực tế nào cho thấy có sự lừa dối người tiêu dùng.

Trớ trêu thay, một số dòng sản phẩm của cả Groupe SEB và Meyer cũng được quảng cáo là không chứa PFAS hoặc không chứa độc tố. Khi được hỏi về sự mâu thuẫn này, luật sư Zarlenga đã đưa ra một mẫu quảng cáo của Caraway làm bằng chứng trong vụ kiện.

Trong ảnh, Caraway gắn nhãn một chiếc chảo chống dính thông thường là đồ bếp độc hại, một ngôn từ bị cáo buộc là vi phạm phán quyết của NAD.

Luật sư Zarlenga nhận định mẫu quảng cáo này và những nội dung tương tự đi quá xa so với việc chỉ đơn thuần tuyên bố sản phẩm của mình không chứa độc tố.

Trong bối cảnh này, việc các nhà sản xuất chảo chống dính truyền thống tìm cách đính chính các thông tin sai lệch tại tòa án và nghị viện các bang là điều hoàn toàn dễ hiểu.

Jordan Nathan, người sáng lập Caraway, giải thích rằng một số quảng cáo cũ sử dụng thông điệp lỗi thời xuất hiện trong đơn kiện là do lỗi kỹ thuật của hệ thống hiển thị và chúng đã bị gỡ bỏ khỏi kho tư liệu của công ty.

Ông Nathan khẳng định nhiều ví dụ được đưa ra trong đơn kiện thực chất hoàn toàn tuân thủ phán quyết của NAD.

Vấn đề ở chỗ Caraway hoàn toàn có quyền tuyên bố sản phẩm của mình không độc hại vì họ không dùng PFAS, và hầu hết các quảng cáo hiện nay của họ chỉ tập trung nói về chính Caraway thay vì mang ra so sánh trực tiếp với bên khác.

Theo nhận định của Michael Goodyear, trợ lý giáo sư tại Trường Luật New York, luật quảng cáo thường cho phép các ý kiến mang tính cường điệu hóa nhằm tâng bốc sản phẩm, kiểu như sản phẩm của tôi là tốt nhất hoặc được yêu thích nhất.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh luật pháp cũng bảo vệ người tiêu dùng nghiêm ngặt trước những tuyên bố được đưa ra dưới danh nghĩa sự thật khách quan, đặc biệt là khi chúng sai lệch hoặc gây hiểu lầm.

Vụ việc đang được chuẩn bị để đưa ra xét xử trước bồi thẩm đoàn. Nếu điều đó xảy ra, giáo sư Goodyear dự báo các cuộc tranh luận khoa học về bản chất của chất chống dính sẽ trở thành tâm điểm của phiên tòa.

Mấu chốt thực sự của vụ kiện này nằm ở câu hỏi liệu chất PTFE có thực sự gây ra bất kỳ vấn đề sức khỏe nào khi được sử dụng làm lớp phủ đồ bếp hay không, và rõ ràng đang có một sự bất đồng lớn ở đây.

Sự thật về hóa chất vĩnh cửu

PFAS là một nhóm gồm hàng ngàn hóa chất nhân tạo khác nhau được sử dụng rộng rãi từ thập niên 1940. Cấu trúc hóa học của chúng cực kỳ bền vững, phân hủy rất chậm theo thời gian và có xu hướng tích tụ trong môi trường lẫn cơ thể người.

Một số loại hóa chất vĩnh cửu phổ biến nhất đã được chứng minh là có liên quan đến hàng loạt hệ lụy sức khỏe nguy hiểm, từ các bệnh ung thư, vô sinh cho đến suy giảm hệ miễn dịch.

Các nghiên cứu chỉ ra rằng khoảng một phần ba người Mỹ đang tiếp xúc với hóa chất vĩnh cửu qua nước uống, trong khi hầu hết người dân nước này đều có dấu vết của PFAS trong máu.

Sau khi các tác hại sức khỏe của nhóm hóa chất này bị phơi bày vào cuối thập niên 1990 và đầu những năm 2000, ngành công nghiệp đồ bếp đã loại bỏ hai loại PFAS độc hại nhất, vốn là nguyên liệu chính để sản xuất chảo chống dính.

Hiện nay, chảo chống dính chủ yếu được làm bằng PTFE, thường được biết đến dưới tên thương hiệu Teflon, một biến thể khác thuộc họ PFAS. Groupe SEB và Meyer sử dụng chất này và khẳng định trong đơn kiện rằng PTFE về cơ bản là một hóa chất an toàn.

Trước khi có phán quyết của NAD, phần lớn các chiến dịch truyền thông của Caraway đều xoáy sâu vào câu chuyện khởi nghiệp của nhà sáng lập Jordan Nathan.

Ông quyết định thành lập công ty sau khi bị ngộ độc cúm Teflon, thuật ngữ y khoa chỉ tình trạng sốt do hít phải khói độc phát ra từ các hóa chất vĩnh cửu bị nung nóng.

Hệ thống Kiểm soát Chất độc Mỹ ghi nhận có hơn 250 trường hợp nghi nhiễm cúm Teflon ở người tiêu dùng chỉ riêng trong năm 2023.

Không có quy định nào về việc cấm các hoá chất vĩnh cửu trong đồ gia dụng

Đơn kiện của các ông lớn lập luận rằng trong điều kiện sử dụng bình thường, đồ bếp làm bằng PTFE chưa bao giờ bị chứng minh là gây ra bất kỳ rủi ro sức khỏe nào hoặc có nguy cơ làm nhiễm độc thực phẩm, nhà cửa hay cơ thể của người tiêu dùng.

Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (Food and Drug Administration, viết tắt là FDA) cho phép sử dụng một số chất PFAS làm lớp phủ chống dính, nhưng như phán quyết của NAD đã lưu ý, lập luận của cơ quan này chỉ tập trung vào việc PFAS có bị thôi nhiễm vào thức ăn hay không chứ chưa hề đánh giá độc tính tiềm tàng từ khói độc phát ra khi chảo bị quá nhiệt.

Ngay cả Groupe SEB và Meyer cũng thừa nhận trong đơn kiện rằng các loại PFAS khác nhau vẫn được sử dụng trong quá trình tổng hợp ra PTFE.

Courtney Carignan, nhà khoa học chuyên nghiên cứu về phơi nhiễm độc chất và dịch tễ học môi trường tại Đại học Michigan, cho biết điều này làm gia tăng nguy cơ phơi nhiễm cho công nhân nhà máy và khiến hóa chất dễ rò rỉ vào không khí, nguồn nước.

Dù vậy, đối với người tiêu dùng phổ thông, bà Carignan thừa nhận thật đáng ngạc nhiên là có rất ít nghiên cứu sâu về lượng khí thải PFAS từ đồ bếp, khả năng thôi nhiễm vào thực phẩm cũng như mức độ phơi nhiễm thực tế của người dùng.

Nguồn: Wired