215.000 cửa hàng đồ ăn nhanh tại Mỹ gặp khó vì một chiếc burger, nhiều thương hiệu phải đóng cửa hàng trăm chi nhánh, cân nhắc bán mình

Hãng tin CNN cho hay Wendy's đang trong quá trình đóng cửa hàng trăm cửa hàng sau ba quý liên tiếp sụt giảm doanh thu so với cùng kỳ năm trước.

Không riêng gì chuỗi này, Pizza Hut cũng đã ghi nhận mức giảm 3% doanh số tại Mỹ trong quý gần nhất vào thứ Tư, đánh dấu quý giảm thứ chín liên tiếp. Chủ sở hữu Yum! Brands sắp đóng cửa hàng trăm cửa hàng và đang cân nhắc việc bán lại chuỗi này.

Vậy chuyện gì đang diễn ra với ngành đồ ăn nhanh tại Mỹ?

Khủng hoảng của mô hình "Giá rẻ - Số lượng lớn"

William Lee, một nhân viên bệnh viện 52 tuổi, bước ra khỏi chi nhánh Wendy's tại New York với hai chiếc burger và khoai tây chiên trên tay. Hóa đơn hết 14 USD, con số mà ông mô tả là "nực cười".

"Tôi thường nấu ăn ở nhà, nhưng hôm nay thì không, và thế là tôi phải gánh chịu hậu quả này," Lee chia sẻ.

Giờ đây, ông ưu tiên mang cơm đi làm và chỉ dành tiền cho những bữa ăn "ra trò" hơn tại các nhà hàng Italy sang trọng.

Câu chuyện của Lee không phải cá biệt. Nó đại diện cho làn sóng người tiêu dùng Mỹ đang thay đổi thói quen ăn uống để đối phó với chi phí sinh hoạt đắt đỏ, trực tiếp thách thức mô hình kinh tế của 215.000 cửa hàng đồ ăn nhanh trên khắp xứ sở cờ hoa.

Theo dữ liệu từ công ty nghiên cứu thị trường Black Box Intelligence, chỉ có 9% các thương hiệu dịch vụ nhanh ghi nhận mức tăng trưởng lượt khách tích cực so với cùng kỳ năm trước. Con số này thấp hơn hẳn mức 27% của toàn ngành nhà hàng nói chung. Đáng chú ý, phân khúc đồ ăn nhanh đang có kết quả kinh doanh tệ nhất so với các loại hình khác, bao gồm cả nhà hàng cao cấp (fine dining) và bình dân (casual dining).

Mô hình kinh doanh truyền thống của các "ông lớn" như McDonald's hay Wendy's dựa trên sự kết hợp giữa chi phí vận hành thấp và khối lượng bán ra lớn với giá thành rẻ. Tuy nhiên, cấu trúc này đang rạn nứt ngay tại thị trường quê nhà. Giá thực phẩm, năng lượng và nhân công đều tăng vọt, trong khi người tiêu dùng bắt đầu cắt giảm chi tiêu tùy hứng và ưu tiên tính tiết kiệm.

Số liệu của hãng tư vấn Conference Board cho thấy vào tháng 1, chỉ số niềm tin của người tiêu dùng Mỹ đã ở mức thấp nhất trong vòng 12 năm qua.

Thương hiệu Wendy's, từng khai sinh ra mô hình Drive-through hiện đại vào năm 1970, đang phải đối mặt với thực tế nghiệt ngã khi giá cổ phiếu đã bốc hơi 48% trong năm qua. Quyền Giám đốc điều hành Ken Cook thừa nhận doanh số đang "chịu áp lực nặng nề" và công ty đang phải hành động khẩn cấp để phục hồi tăng trưởng.

Các lãnh đạo công ty như Chris Kempczinski của McDonald's và Cook của Wendy's cho biết những thực khách có ngân sách eo hẹp đang chuyển sang các chương trình khuyến mãi rẻ hơn hoặc chuyển chi tiêu thực phẩm của họ sang các cửa hàng tạp hóa (siêu thị). Giá cổ phiếu trong ngành này đã tụt hậu so với hiệu suất của chỉ số S&P 500 vào năm 2025.

Sự chật vật của các nhà hàng dịch vụ nhanh cũng nói lên sự phân hóa ngày càng tăng trong nền kinh tế Mỹ, nơi các nhà hàng và doanh nghiệp phục vụ người Mỹ thu nhập thấp đang bị giảm doanh số do khách hàng của họ ngày càng khó khăn để trang trải cuộc sống, trong khi các doanh nghiệp phục vụ người tiêu dùng giàu có lại tận hưởng mức chi tiêu bền vững được củng cố bởi thị trường chứng khoán bùng nổ.

Black Box Intelligence chỉ ra rằng nhà hàng cao cấp là phân khúc hoạt động tốt nhất trong tháng 12 vừa qua khi các hộ gia đình giàu có vẫn sẵn sàng chi mạnh tay nhờ thị trường chứng khoán khởi sắc.

Tom Barkin, Chủ tịch Ngân hàng Dự trữ Liên bang Richmond, nhận định: "Nếu bạn xây dựng trung tâm dữ liệu, cung cấp năng lượng, bán hàng cho khách hàng thu nhập cao hoặc giao dịch trên Wall Street, thì bạn đang kinh doanh rất tốt. Nhưng nếu bạn là một nông dân, một người môi giới bất động sản hay phụ thuộc vào người tiêu dùng thu nhập thấp, thì bạn đang thực sự chật vật."

Kể từ khi anh em nhà McDonald biến cửa hàng Drive-in của họ thành mô hình dịch vụ nhanh đầu tiên vào năm 1948, đối tượng khách hàng cốt lõi luôn là các gia đình thuộc tầng lớp lao động. Thời điểm đó, một chiếc hamburger chỉ có giá 15 cent.

Thế nhưng trong một thập kỷ qua, sức hút cơ bản đó đã thay đổi. Chi phí ăn uống ngoài hàng đã tăng 52% kể từ năm 2015, so với mức tăng 30% khi ăn tại nhà. Riêng năm vừa qua, giá thực đơn đã tăng 4,1%, vượt xa mức lạm phát thực phẩm tại các cửa hàng tạp hóa (2,4%).

Victor Fernandez, giám đốc chuyên trách về thông tin chuyên sâu của Black Box Intelligence, cho biết: "Sự chênh lệch giá ngày càng tăng này đang làm trầm trọng thêm tình trạng 'sốc giá' (sticker shock) của người tiêu dùng và gây áp lực lên ngân sách dành cho việc đi ăn nhà hàng."

"Cuộc chiến giá trị" và rào cản từ chi phí đầu vào

Sự phẫn nộ của người tiêu dùng lên đến đỉnh điểm vào năm 2024 khi hình ảnh một suất Big Mac tại Connecticut có giá tới 18 USD lan truyền mạnh mẽ trên mạng xã hội. Dù McDonald's đã cố gắng xoa dịu bằng các chương trình giảm giá và thư ngỏ, lượt khách thu nhập thấp vẫn giảm ở mức gần hai chữ số.

CEO Chris Kempczinski cho biết: "Có một mức lạm phát đáng kể mà người tiêu dùng thu nhập thấp đang phải hấp thụ, và điều đó ảnh hưởng đến tâm lý chi tiêu của họ."

Nguyên nhân sâu xa nằm ở hai yếu tố: nhân công và nguyên liệu.

Ngành công nghiệp thức ăn nhanh là một trong những nơi sử dụng nhiều lao động thu nhập thấp nhất tại Mỹ. Cục Thống kê Lao động ước tính rằng một công nhân thức ăn nhanh có thu nhập trung bình là 14,65 USD mỗi giờ, so với mức trung bình 23,80 USD trên tất cả các ngành nghề.

Thế nhưng chi phí lao động ngành này lại đang được tăng lên. Tại California, luật mới đã nâng mức lương tối thiểu cho công nhân đồ ăn nhanh từ 16,9 USD lên 20 USD/giờ.

Trong khi đó, giá thịt bò xay, nguyên liệu nền tảng của ngành, đã chạm mức cao kỷ lục vào tháng 12 do hạn hán kéo dài ở miền Tây nước Mỹ khiến đàn gia súc suy giảm. Bộ Nông nghiệp Mỹ dự báo giá thịt bò và thịt bê sẽ tiếp tục tăng 9,6% trong năm 2026, sau khi đã tăng 16% vào năm ngoái.

Dù các chuỗi cửa hàng đang nỗ lực triển khai các kế hoạch cải tổ như "Project Fresh" của Wendy's hay các chương trình khuyến mãi theo mùa của McDonald's, các chuyên gia vẫn cảnh báo về một tương lai bất định.

Chuyên gia phân tích Sara Senatore tại Bank of America, nhấn mạnh: "Thị trường lao động là chỉ số dự báo tốt nhất cho nhu cầu đồ ăn nhanh. Sự chững lại trong tuyển dụng đang khiến tôi phải dè chừng."

*Nguồn: FT, CNN