23 tàu xếp đầy 'hạt ngọc Việt' nối đuôi sang quốc gia láng giềng chỉ trong 10 ngày: Chuyện gì đang xảy ra?

Philippines tiếp tục tăng mạnh nhập khẩu gạo Việt Nam trong bối cảnh nguy cơ El Niño đe dọa sản xuất nội địa, khiến quốc gia này có thể phải mua tới gần 5 triệu tấn gạo trong năm 2026.

Theo số liệu từ cơ quan hải quan, Philippines vẫn là thị trường tiêu thụ gạo lớn nhất của Việt Nam trong năm nay. Riêng trong tháng 4/2026, quốc gia Đông Nam Á này đã nhập hơn 510.000 tấn gạo từ Việt Nam với giá trị khoảng 225 triệu USD, chiếm tới 46,4% tổng lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam trong tháng.

Đáng chú ý, chỉ trong giai đoạn từ ngày 1/5 đến 11/5, có tới 23 trong tổng số 25 tàu cập các cảng Hồ Chí Minh và Mỹ Thới để xếp hàng xuất khẩu gạo đều hướng tới Philippines. Tổng lượng gạo dự kiến bốc xếp trong đợt này khoảng 168.650 tấn.

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), nguyên nhân lớn đến từ áp lực nguồn cung nội địa của Philippines khi thời tiết cực đoan và nguy cơ El Niño đang ảnh hưởng mạnh tới sản xuất lúa gạo.

Tại nhiều vùng trồng lúa của Philippines như North Cotabato, nhiệt độ cao kéo dài khiến ruộng đồng khô hạn, hệ thống thủy lợi suy giảm nghiêm trọng. Giới nông dân nước này lo ngại El Niño có thể xuất hiện với xác suất tới 79% trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8/2026 và kéo dài sang đầu năm 2027.

Các dự báo cho thấy sản lượng gạo nội địa của Philippines có thể giảm từ 20-50%, kéo tổng sản lượng năm 2026 xuống mức thấp nhất trong khoảng một thập kỷ, chỉ còn khoảng 18,6-18,8 triệu tấn.

Trong bối cảnh đó, Philippines được dự báo sẽ phải nhập khẩu khoảng 4,8 triệu tấn gạo trong năm nay, mức cao kỷ lục từ trước tới nay.

Áp lực nguồn cung cũng đang khiến giá gạo bán lẻ tại Philippines tăng mạnh. Hiện giá gạo trên thị trường dao động khoảng 55-63 peso/kg và cơ quan nông nghiệp nước này cảnh báo giá có thể tiếp tục leo thang vào giai đoạn thu hoạch tháng 9 nếu tình hình sản xuất không cải thiện.

Trong khi đó, thị trường gạo xuất khẩu của Việt Nam ghi nhận xu hướng tăng giá ở nhiều chủng loại. Gạo Jasmine hiện được chào bán quanh mức 525-529 USD/tấn, tăng khoảng 17 USD/tấn so với đầu tuần. Một số dòng gạo thơm và gạo 100% tấm cũng đồng loạt đi lên.

Ở thị trường nội địa, giá nhiều loại lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long duy trì ổn định. Lúa OM 18 và Đài Thơm 8 hiện dao động quanh 6.500-6.700 đồng/kg, trong khi IR 50404 phổ biến ở mức 5.400-5.500 đồng/kg.