Từng là khách mua gạo lớn của Việt Nam, quốc gia Đông Nam Á này tuyên bố thẳng: Đã đạt mục tiêu tự chủ lương thực

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), Jakarta đã rút ngắn lộ trình tự chủ lương thực từ 4 năm xuống chỉ còn 1 năm, thông qua loạt chính sách mạnh tay. Chính phủ nước này đơn giản hóa quy định, giảm chi phí phân bón, tăng đầu tư thủy lợi, mở rộng diện tích canh tác và đẩy mạnh cơ giới hóa. Công nghệ như drone, giống lúa chịu hạn và mô hình tăng vụ cũng được triển khai rộng rãi.

Kết quả bước đầu khá rõ rệt. Dự trữ gạo quốc gia của Indonesia đã vượt 5 triệu tấn vào tháng 4/2026 – mức cao kỷ lục, gần gấp đôi đỉnh cũ năm 1984. Sản lượng gạo năm 2025 tăng hơn 13%, giúp nước này gần như không còn phụ thuộc vào nhập khẩu, đánh dấu bước ngoặt lớn trong chiến lược an ninh lương thực.

Để xử lý lượng tồn kho lớn, Indonesia dự kiến chi khoảng 290 triệu USD xây thêm 100 kho chứa mới, đồng thời tăng cường hệ thống tưới tiêu, cảnh báo khí hậu và các biện pháp ứng phó El Niño. Song song, nước này còn mở rộng vai trò trên thị trường phân bón toàn cầu khi cam kết xuất khẩu khoảng 1 triệu tấn urê.

Đáng chú ý, Indonesia thậm chí đã nhận đề nghị cung cấp 500.000 tấn gạo từ Ấn Độ – dấu hiệu cho thấy sự đảo chiều vị thế từ nước nhập khẩu sang có khả năng xuất khẩu trong khu vực.

Sự thay đổi này lập tức phản ánh vào thương mại với Việt Nam. Năm 2024, Indonesia là thị trường xuất khẩu gạo lớn thứ hai của Việt Nam với hơn 1,13 triệu tấn, tương đương 679 triệu USD. Tuy nhiên, sang 5 tháng đầu năm 2025, kim ngạch giảm sâu tới 98%, lượng giảm hơn 97%, cho thấy nhu cầu gần như “biến mất”.

Trong bối cảnh đó, gạo Việt đang phải nhanh chóng tái cơ cấu thị trường. Philippines tiếp tục giữ vai trò khách hàng chủ lực, trong khi Malaysia và nhiều quốc gia châu Phi nổi lên là điểm đến thay thế.

Dữ liệu vận tải cho thấy xu hướng này ngày càng rõ. Từ 1/4 đến 29/4/2026, có 50 tàu cập các cảng TP.HCM và Mỹ Thới để xếp khoảng 465.420 tấn gạo, phần lớn hướng tới Philippines, thay vì Indonesia như trước.

Việc Indonesia tiến gần đến tự chủ lương thực không chỉ làm thay đổi dòng chảy thương mại gạo trong khu vực, mà còn tạo áp lực buộc các nước xuất khẩu lớn như Việt Nam phải thích ứng nhanh hơn – từ đa dạng hóa thị trường đến nâng cao giá trị và chất lượng sản phẩm trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.