5 món khoái khẩu là "kẻ hủy hoại thận", nhiều người vẫn nhâm nhi mỗi ngày: ăn như vậy thận nào chịu nổi?

Thận đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng, trong đó có lọc chất thải và lượng nước dư thừa ra khỏi máu, duy trì cân bằng nước – điện giải, hỗ trợ điều hòa huyết áp và tham gia sản xuất một số hormone. Khi chức năng thận suy giảm, các chất thải có thể tích tụ trong máu. Tuy nhiên, chỉ số urê hoặc nitơ urê máu tăng không đủ để kết luận một người bị suy thận giai đoạn cuối. Kết quả này cần được đánh giá cùng nhiều yếu tố khác như creatinine, độ lọc cầu thận ước tính (eGFR), xét nghiệm nước tiểu, huyết áp và bệnh sử.

Bệnh thận mạn thường tiến triển trong thời gian dài và không phải lúc nào cũng gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn sớm. Urê huyết là một hội chứng có thể xuất hiện khi chức năng lọc của thận suy giảm nghiêm trọng. Người bệnh có thể gặp các triệu chứng như mệt mỏi, buồn nôn, chán ăn, ngứa, phù, khó thở, chuột rút hoặc thay đổi trạng thái tinh thần. Đây là tình trạng cần được bác sĩ đánh giá, không nên tự chẩn đoán chỉ dựa trên một chỉ số xét nghiệm.

Ăn quá mặn làm tăng gánh nặng cho thận

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

Những nguyên nhân phổ biến làm tăng nguy cơ bệnh thận mạn gồm tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, béo phì, hút thuốc, tiền sử gia đình có bệnh thận và sử dụng một số thuốc gây tổn thương thận kéo dài.

Natri trong muối có vai trò cần thiết đối với cơ thể, nhưng tiêu thụ quá nhiều có thể khiến cơ thể giữ nước, làm tăng huyết áp và gây thêm áp lực lên tim, mạch máu cũng như thận. Người trưởng thành nên hạn chế lượng natri trong khẩu phần hằng ngày. Thay vì chỉ giảm lượng muối dùng khi nấu ăn, cần chú ý cả những nguồn natri “ẩn” trong thực phẩm chế biến sẵn như thịt muối, xúc xích, đồ hộp, mì ăn liền, nước chấm, đồ muối chua và các loại nước dùng đậm vị.

Người đã mắc bệnh thận cần được bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng hướng dẫn riêng. Tùy chức năng thận và kết quả xét nghiệm, họ có thể phải điều chỉnh thêm lượng kali, phốt pho, đạm và nước trong khẩu phần. Không có một thực đơn chung phù hợp cho tất cả bệnh nhân mắc bệnh thận.

Những thực phẩm, đồ uống nên hạn chế

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

1. Nội tạng động vật

Gan, óc, lòng và các loại nội tạng thường chứa nhiều cholesterol. Một số loại cũng giàu purin - hợp chất có thể được chuyển hóa thành axit uric.

Ăn thường xuyên, đặc biệt với khẩu phần lớn, có thể làm tăng nguy cơ rối loạn mỡ máu, tăng axit uric và bệnh gout. Người mắc bệnh thận, gout hoặc bệnh tim mạch nên hỏi ý kiến bác sĩ về lượng nội tạng phù hợp, thay vì tự xem đây là nguồn thực phẩm bổ dưỡng cần ăn thường xuyên.

2. Rượu bia

Uống nhiều rượu bia có thể làm tăng huyết áp, gây mất nước và ảnh hưởng đến các bệnh lý liên quan đến thận. Rượu cũng có thể làm người bệnh khó kiểm soát đường huyết, huyết áp hoặc cân nặng – những yếu tố có liên quan mật thiết đến nguy cơ suy giảm chức năng thận.

Người mắc bệnh thận, bệnh gan, tăng huyết áp hoặc đang sử dụng thuốc nên trao đổi với bác sĩ về việc có nên uống rượu bia hay không. Với nhiều người, lựa chọn an toàn nhất là hạn chế tối đa hoặc không sử dụng.

3. Nước dùng đậm đặc và thực phẩm nhiều purin

Các loại nước dùng ninh lâu, đặc biệt từ thịt và nội tạng, có thể chứa nhiều natri và một lượng purin nhất định. Ăn quá nhiều thịt đỏ, nội tạng, hải sản hoặc nước dùng đậm đặc có thể làm tăng lượng axit uric ở những người có cơ địa dễ mắc gout.

Khi ăn lẩu, nên ưu tiên rau, nấm và các thực phẩm tươi; hạn chế uống quá nhiều nước dùng, dùng ít nước chấm mặn và kiểm soát khẩu phần thịt.

4. Đồ uống có đường

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

Nước ngọt có ga và các loại đồ uống nhiều đường thường cung cấp nhiều năng lượng nhưng ít giá trị dinh dưỡng. Sử dụng thường xuyên có thể góp phần làm tăng cân, béo phì, đái tháo đường và tăng huyết áp – những yếu tố làm tăng nguy cơ bệnh thận.

Nước lọc vẫn là lựa chọn phù hợp nhất để đáp ứng nhu cầu nước hằng ngày ở người không có chống chỉ định về lượng dịch.

5. Thực phẩm chế biến sẵn

Thịt nguội, xúc xích, đồ hộp, mì ăn liền, đồ muối chua và thức ăn nhanh thường chứa nhiều muối, chất béo bão hòa hoặc đường. Nên đọc bảng thành phần, ưu tiên thực phẩm tươi và giảm tần suất sử dụng các sản phẩm này.

Cà rốt, củ sen, đậu đũa và khoai mỡ có “bổ thận” không?

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

Cà rốt, củ sen, đậu đũa và khoai mỡ đều có thể xuất hiện trong chế độ ăn cân bằng nếu người dùng không có chống chỉ định riêng. Chúng cung cấp chất xơ, vitamin và khoáng chất, đồng thời có thể giúp bữa ăn đa dạng hơn.

Tuy nhiên, không có cơ sở để khẳng định những thực phẩm này có thể phục hồi chức năng thận, điều trị suy thận hoặc thay thế thuốc. Đặc biệt, người mắc bệnh thận mạn có thể cần hạn chế một số thực phẩm giàu kali hoặc phốt pho tùy theo kết quả xét nghiệm. Vì vậy, các món như cháo cà rốt, củ sen hầm, đậu đũa hoặc khoai mỡ chỉ nên được xem là món ăn thông thường, không phải “bài thuốc trị liệu”.

Một chế độ ăn tốt cho thận thường bao gồm:

- Giảm muối và thực phẩm chế biến sẵn. - Ăn đa dạng rau củ, trái cây theo hướng dẫn của chuyên gia. - Kiểm soát lượng đạm, kali, phốt pho nếu đã mắc bệnh thận. - Hạn chế đồ uống có đường và rượu bia. - Duy trì cân nặng, huyết áp và đường huyết trong giới hạn phù hợp. Khi nào cần kiểm tra chức năng thận?

Bệnh thận mạn thường ít triệu chứng ở giai đoạn đầu. Người có tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, béo phì, tiền sử gia đình mắc bệnh thận hoặc thường xuyên sử dụng thuốc giảm đau nên chủ động trao đổi với bác sĩ về việc kiểm tra chức năng thận.

Các xét nghiệm thường được sử dụng gồm creatinine máu để tính eGFR và xét nghiệm albumin trong nước tiểu. Nếu có phù, tiểu ít hoặc nhiều bất thường, nước tiểu nhiều bọt kéo dài, tiểu máu, mệt mỏi, buồn nôn, khó thở hoặc lú lẫn, người bệnh cần đi khám sớm.

Bảo vệ thận không phụ thuộc vào một món ăn hay một động tác xoa bóp. Cách hiệu quả hơn là kiểm soát huyết áp và đường huyết, ăn nhạt, duy trì vận động, uống đủ nước theo nhu cầu và đi khám khi có yếu tố nguy cơ.

3 bộ phận của cá không nên ăn: Có bộ phận chứa độc tố, ăn phải có thể gây suy thận

Cá là thực phẩm giàu protein, acid béo omega-3, vitamin và nhiều khoáng chất có lợi cho sức khỏe. Nhưng cần tránh ăn 3 bộ phận này để không ảnh hưởng sức khỏe.