Áp dụng xăng sinh học E10 trên toàn quốc, doanh nghiệp nào nắm lợi thế lớn?

Từ ngày 1/6/2026, Việt Nam sẽ chính thức áp dụng đại trà xăng sinh học E10 trên toàn quốc, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong lộ trình phát triển nhiên liệu xanh và giảm phụ thuộc vào xăng khoáng truyền thống.

E10 là loại xăng sinh học pha 10% ethanol nhiên liệu (cồn sinh học) và 90% xăng khoáng truyền thống. Ethanol chủ yếu được sản xuất từ nguyên liệu sinh học như sắn, mía, ngô... nên được xem là nhiên liệu tái tạo.

Chính sách này không chỉ tác động đến người tiêu dùng và thị trường xăng dầu, mà còn mở ra cơ hội lớn cho hàng loạt doanh nghiệp trong chuỗi giá trị ethanol, nguyên liệu nông nghiệp, logistics và phân phối xăng dầu.

“Cú hích” lớn cho ngành ethanol nhiên liệu

Theo các phân tích thị trường, nếu toàn bộ xăng RON95 và RON92 đều chuyển sang E10, nhu cầu ethanol tại Việt Nam ước tính có thể lên tới khoảng 1-1,5 triệu m³/năm. Điều này giúp các nhà máy ethanol từng hoạt động cầm chừng hoặc “đắp chiếu” nhiều năm có cơ hội hồi sinh.

Nhóm hưởng lợi đầu tiên là các doanh nghiệp sở hữu nhà máy ethanol nhiên liệu. Trong đó, đáng chú ý có các nhà máy ethanol tại Dung Quất, Bình Phước, Đồng Nai hay Quảng Nam – vốn từng chịu áp lực lớn vì thị trường E5 phát triển chậm trong nhiều năm qua.

Không chỉ doanh nghiệp năng lượng, ngành nông nghiệp cũng được kỳ vọng hưởng lợi gián tiếp từ sự phát triển của E10. Nguyên liệu sản xuất ethanol tại Việt Nam hiện chủ yếu là sắn lát khô, ngoài ra còn có ngô và mật rỉ đường. Khi nhu cầu ethanol tăng mạnh, nhu cầu thu mua nguyên liệu đầu vào cũng sẽ tăng tương ứng.

Điều này mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp chế biến nông sản và vùng nguyên liệu sắn tại Tây Nguyên, Đông Nam Bộ hay miền Trung. Nhiều năm qua, đầu ra của cây sắn phụ thuộc đáng kể vào việc xuất khẩu tinh bột sang Trung Quốc. Việc mở rộng thị trường ethanol nội địa có thể giúp ngành sắn giảm bớt sự lệ thuộc này và hình thành thêm một chuỗi tiêu thụ mới có quy mô lớn hơn.

Trên sàn chứng khoán, CTCP Nông sản Thực phẩm Quảng Ngãi (APFCO – mã PF) là một trong những doanh nghiệp có lợi thế gián tiếp khi Việt Nam triển khai xăng E10. Doanh nghiệp sở hữu hệ thống nhà máy trải dài tại Quảng Ngãi, Gia Lai, Kon Tum, Đắk Nông và cả Nam Lào, với tổng công suất chế biến lên tới gần 600.000 tấn sắn mỗi năm.

Năm 2025, doanh nghiệp ghi nhận sản lượng tinh bột sắn đạt khoảng 592.000 tấn, tăng 8% so với cùng kỳ. Sản lượng cồn ethanol đạt 11.807 m³, nhích nhẹ so với năm trước. Bước sang năm 2026, APF đặt kế hoạch sản xuất 570.000 tấn tinh bột sắn, giảm nhẹ 4% so với thực hiện năm 2025, trong khi sản lượng ethanol dự kiến duy trì ở mức 12.000 m³, tương đương năm trước.

Doanh nghiệp xăng dầu hưởng lợi nhờ mở rộng chuỗi giá trị

Bên cạnh các nhà sản xuất ethanol, các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu cũng là nhóm được hưởng lợi rõ rệt khi E10 trở thành tiêu chuẩn bắt buộc. Các “ông lớn” như Petrolimex, PVOIL hay Saigon Petro đang sở hữu hệ thống kho bãi, pha chế và phân phối nhiên liệu quy mô lớn trên toàn quốc. Đây là lợi thế rất lớn trong giai đoạn chuyển đổi.

Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp đã chuẩn bị cho E10 từ khá sớm thông qua hoạt động thí điểm tại Hà Nội, TP.HCM và Hải Phòng trước khi triển khai đại trà. Việc E10 trở thành loại xăng phổ biến nhất thị trường cũng giúp các doanh nghiệp đầu mối mở rộng biên lợi nhuận từ hoạt động phối trộn, logistics và kinh doanh nhiên liệu sinh học.

Ông Nguyễn Quang Dũng - Phó Tổng Giám đốc Petrolimex xác nhận, hệ thống đã kinh doanh xăng E10 từ cuối tháng 4/2026, đến ngày 15/5 đạt độ phủ khoảng 80% số cửa hàng và dự kiến hoàn thành chuyển đổi toàn diện vào ngày 20/5 tới. Để chuẩn bị cho kịch bản bùng nổ nhu cầu, Petrolimex đã tạo nguồn sẵn gần 40.000 m³ ethanol tập kết tại các đầu cảng và điểm pha chế.

Tương tự, với hệ thống rộng khắp, PV Oil đã lập tức triển khai kinh doanh xăng E10 tại 1.000 cửa hàng xăng dầu trên cả nước. Đơn vị này thậm chí đã ban hành sổ tay hướng dẫn kỹ thuật riêng cho toàn hệ thống, đồng thời nâng tổng công suất pha chế xăng E10 đạt gần 4 triệu m³/năm để sẵn sàng cung ứng.

Trong khi đó, các doanh nghiệp nhỏ hơn có thể gặp áp lực đầu tư thêm hệ thống bồn chứa, thiết bị phối trộn và kiểm soát chất lượng. Một điểm đáng chú ý là ethanol có tính hút ẩm cao hơn xăng khoáng, đòi hỏi hệ thống tồn trữ và vận chuyển phải đạt tiêu chuẩn kỹ thuật cao hơn. Điều này càng tạo lợi thế cho các doanh nghiệp lớn vốn đã có hạ tầng đồng bộ.

Dù mở ra cơ hội lớn cho nhiều doanh nghiệp, việc triển khai E10 cũng đặt ra không ít thách thức. Bài toán đầu tiên là nguồn cung ethanol. Trong bối cảnh nhu cầu tăng nhanh, nguy cơ thiếu hụt nguồn cung hoặc phụ thuộc vào ethanol nhập khẩu hoàn toàn có thể xảy ra nếu công suất nội địa không được mở rộng kịp thời.

Bên cạnh đó, thị trường vẫn tồn tại tâm lý lo ngại về khả năng tương thích của E10 với các dòng xe cũ. Tuy nhiên, theo các cơ quan quản lý và nhiều nghiên cứu quốc tế, phần lớn xe đời mới hiện nay đều tương thích với xăng E10. Loại nhiên liệu này cũng đã được sử dụng phổ biến tại Mỹ, Brazil, châu Âu và nhiều quốc gia châu Á trong nhiều năm.

Ngoài ra, chất lượng phối trộn và bảo quản cũng sẽ là yếu tố then chốt. Nếu quản lý không chặt chẽ, nguy cơ ethanol kém chất lượng hoặc pha chế sai tiêu chuẩn có thể ảnh hưởng đến niềm tin người tiêu dùng.