MỚI NHẤT!

Đọc nhanh >>

Bí ẩn 95% nam giới tiền sử bốc hơi: Không phải bệnh dịch, sự thật tàn khốc hơn thế

| | Sống

Bí ẩn 95% nam giới tiền sử bốc hơi: Không phải bệnh dịch, sự thật tàn khốc hơn thế

Khoảng 8000 năm trước, nhân loại đối mặt với một sự kiện kỳ lạ: 95% gen nam giới biến mất không dấu vết trên bản đồ di truyền. Không thiên tai, không dịch bệnh, nguyên nhân thực sự đằng sau nút thắt cổ chai này hé lộ một lịch sử cạnh tranh đẫm máu.

Vào năm 2015, một báo cáo khoa học do liên minh nghiên cứu từ trung tâm sinh học Estonia, đại học Cambridge và đại học California, Berkeley công bố trên tạp chí "Genome Research" đã thả một quả bom vào giới nhân chủng học.

Bằng việc phân tích toàn bộ chuỗi 456 nhiễm sắc thể Y từ 110 quần thể trên thế giới, các nhà khoa học đã phát hiện ra một sự thật gây sốc: từ 8000 năm đến 4000 năm trước, sự đa dạng của nhiễm sắc thể Y tụt dốc không phanh.

Chỉ trong 4000 năm, số lượng gen nam giới đã giảm xuống mức chỉ bằng 1/20 so với thời điểm trước thời đại đồ đá mới. Ngược lại, sự đa dạng gen của nữ giới lại tăng vọt, đỉnh điểm đạt mức gấp 17 lần so với lượng gen nam giới.

Nghiên cứu này ban đầu không được chú ý nhiều. Nhưng đến năm 2018, khi trang tin khoa học ScienceAlert giật tít "Giống như cứ 17 người phụ nữ thì mới có một người đàn ông", sự kiện này lập tức trở thành chủ đề bàn tán bùng nổ. Giới truyền thông đua nhau đưa tin về "sự tuyệt chủng hàng loạt của nam giới", biến nó thành một bí ẩn lớn của nhân loại, vượt ra khỏi những trang báo học thuật khô khan.

Sự hoài nghi bắt đầu nảy sinh mạnh mẽ. Nếu là nạn đói hay bệnh dịch, cái chết sẽ không bao giờ phân biệt giới tính với một tỷ lệ cực đoan đến vậy. Ngay cả chiến tranh cũng khó tạo ra tỷ lệ 1 nam trên 17 nữ, nhất là khi đàn ông là nguồn lực lượng lao động cực kỳ quý giá. Kỳ lạ hơn, sự sụt giảm này xảy ra đồng loạt từ châu Phi, châu Âu đến châu Á - những khu vực cách ly hoàn toàn về địa lý trong thời cổ đại.

Nhiều chuyên gia bắt đầu lật lại các tài liệu cũ. Năm 2006, Ralph Catalano từng đưa ra ý tưởng về "sự chọn lọc trong tử cung", cho rằng khi điều kiện sống khắc nghiệt, thai nhi nam yếu ớt dễ bị sảy thai tự nhiên.

Hay như giả thuyết Trivers-Willard năm 1973 cho rằng khi thiếu thốn, quá trình tiến hóa sẽ ưu tiên sinh con gái để duy trì nòi giống về lâu dài. Tuy nhiên, các mô hình này chỉ giải thích được tỷ lệ chênh lệch 1:2 hoặc cùng lắm là 1:3, hoàn toàn bất lực trước con số phi lý 1:17.

Thậm chí, nhóm tác giả ban đầu từ Estonia, Cambridge và Berkeley còn tự đưa ra một lời giải thích mang tính xã hội học. Họ lập luận rằng sau thời đại đồ đá mới, khi tài sản, đất đai và quyền lực bắt đầu được thừa kế, một nhóm rất nhỏ nam giới thống trị đã độc quyền sinh sản.

Dù vậy, lý thuyết này vẫn bị bác bỏ vì tỷ lệ bất bình đẳng 1:17 là quá hoang đường, bởi sự lựa chọn bạn đời tự nhiên của những người cầm quyền không thể tạo ra và duy trì khoảng cách khổng lồ đó trong suốt hàng ngàn năm.

Đến tháng 5 năm 2018, một nghiên cứu mang tính bước ngoặt từ đại học Stanford công bố trên tạp chí "Nature Communications" đã vén bức màn bí mật. Lời giải không nằm ở những xác chết vật lý do thiên tai, mà nằm ở sự tàn khốc của cấu trúc thị tộc phụ hệ thời hậu đồ đá mới.

Sau thời đại đồ đá mới, xã hội loài người dần định hình theo nhóm huyết thống lấy người cha làm gốc. Nam giới lớn lên, sinh sống và chiến đấu cùng nhau trong một tộc, trong khi phụ nữ từ nơi khác được gả vào. Cấu trúc này tạo ra sự đồng nhất tuyệt đối về nhiễm sắc thể Y trong nội bộ một thị tộc, nhưng lại tạo ra sự khác biệt khổng lồ giữa các thị tộc với nhau.

Điều tàn nhẫn của lịch sử tiến hóa nằm ở đây. Khi chiến tranh giữa các thị tộc nổ ra, kẻ thua cuộc không chỉ mất đất đai mà còn bị xóa sổ hoàn toàn sự tồn tại của dòng giống. Toàn bộ nam giới của tộc thua trận bị giết sạch - mang theo dòng nhiễm sắc thể Y của họ vĩnh viễn biến mất khỏi bản đồ nhân loại.

Ngược lại, phụ nữ của nhóm bại trận bị kẻ chiến thắng bắt làm chiến lợi phẩm và hấp thụ vào thị tộc mới, giúp gen của nữ giới (ty thể) tiếp tục được lưu truyền và trở nên đa dạng hóa. Tới năm 2024, một số nhà khoa học lại bổ sung thêm giả thuyết "phân tách hòa bình", cho rằng các dòng máu ưu thế tự tách ra lập nhánh mới, nhưng chung quy lại vẫn là sự độc quyền của một dòng gen chiến thắng.

Cơ chế "đi nhờ văn hóa" này chứng minh rằng: những dòng gen nam giới còn tồn tại đến ngày nay không hẳn vì chúng ưu việt hơn, mà chỉ đơn giản là tổ tiên của họ đã may mắn đứng ở phe chiến thắng trong các cuộc tàn sát đẫm máu. Dân số tổng thể không hề sụt giảm 95%, chỉ là 95% các dòng họ nam giới đã vĩnh viễn bị loại khỏi cuộc chơi sinh tồn.

Về sau, khi xã hội tiến hóa lên mô hình nhà nước và tù trưởng, các thị tộc bị sáp nhập vào một hệ thống lớn hơn. Quyền lực phân hóa thành các giai cấp, gen của tầng lớp nào giao thoa ở tầng lớp đó. Chính nhờ sự nới lỏng mạng lưới này, nhân loại mới thoát khỏi "nút thắt cổ chai" đáng sợ, khôi phục lại sự đa dạng gen nam giới.

Nhiều người có thể thắc mắc, giới khảo cổ thường nhắc đến xã hội mẫu hệ tại các di chỉ như Hà Mẫu Độ hay Ngưỡng Thiều ở Trung Quốc, vậy tại sao nút thắt cổ chai này lại hoàn toàn xoay quanh thị tộc phụ hệ?

Câu trả lời rất đơn giản: chế độ mẫu hệ chỉ tồn tại cục bộ ở một vài khu vực trong giai đoạn từ 7000 đến 5000 năm trước, trước khi bị làn sóng bành trướng phụ hệ tàn khốc thời kỳ Long Sơn và Ngưỡng Thiều muộn nuốt chửng hoàn toàn.

Lời giải của bí ẩn 95% nam giới biến mất đã để lại cho hậu thế một cái nhìn lạnh gáy về quy luật sinh tồn khắc nghiệt mà tổ tiên chúng ta từng phải trải qua.


Theo Đức Khương

Đời sống & Pháp luật

CÙNG CHUYÊN MỤC

XEM
Trở lên trên