Bị Mỹ trừng phạt vì mua dầu Iran, gia tộc đứng sau tập đoàn lọc dầu Trung Quốc mất trắng 36 nghìn tỷ

Mỹ vừa đưa ra động thái kiểm soát mạnh vào mạng lưới xuất khẩu dầu của Iran khi áp lệnh trừng phạt đối với một nhà máy lọc dầu tư nhân của Trung Quốc cùng hàng chục công ty vận tải biển và tàu chở dầu bị cáo buộc tham gia đưa dầu Iran ra thị trường quốc tế.

Theo thông báo từ Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài thuộc Bộ Tài chính Mỹ (OFAC), doanh nghiệp bị nêu tên là Hengli Petrochemical (Dalian) Refinery Co., một nhà máy lọc dầu tư nhân của Trung Quốc.

Phía Mỹ cho rằng đây là một trong những khách hàng quan trọng nhất của Tehran, đồng thời cáo buộc đơn vị này có liên hệ sâu với hoạt động mua dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ của Iran.

Cùng với Hengli, OFAC cũng áp đặt hạn chế với khoảng 40 công ty vận tải biển và tàu chở dầu mà Washington cho là nằm trong “hạm đội bóng tối” chuyên vận chuyển dầu Iran. Đây là mạng lưới thường hoạt động thông qua các tuyến vận chuyển phức tạp, trung gian tài chính và hình thức giao dịch khó truy vết nhằm né tránh lệnh cấm vận.

Động thái mới được đưa ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump tiếp tục gia tăng sức ép kinh tế với Tehran trước các cuộc tiếp xúc ngoại giao vào cuối tuần qua. Việc vừa siết trừng phạt vừa để ngỏ cánh cửa đối thoại cho thấy Washington đang theo đuổi chiến lược gây sức ép tối đa song song với nỗ lực buộc Tehran trở lại bàn thương lượng.

Theo mô tả của phía Mỹ, mục tiêu của đợt trừng phạt lần này là bóp nghẹt nguồn thu từ dầu mỏ của Iran, lĩnh vực được xem là huyết mạch tài chính của nước này. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố Washington sẽ tiếp tục thu hẹp mạng lưới tàu bè, bên trung gian và người mua mà Iran dựa vào để bán dầu ra thế giới. Ông cảnh báo bất kỳ cá nhân hay tàu nào tạo điều kiện cho các dòng chảy thương mại và tài chính ngầm liên quan tới dầu Iran đều có nguy cơ trở thành mục tiêu trừng phạt.

Vụ việc cũng nhanh chóng gây tác động trên thị trường và tới giới tài phiệt đứng sau Hengli. Trong những tuần biến động vì xung đột Iran, giá dầu tăng từng giúp cải thiện đáng kể vị thế tài sản của Fan Hongwei và chồng là ông Chen Jianhua, 2 người đã gây dựng Hengli thành một trong những tập đoàn năng lượng tư nhân lớn nhất Trung Quốc. Tuy nhiên, sau khi OFAC công bố lệnh trừng phạt với Hengli Petrochemical (Dalian) Refinery Co., đà tăng đó gần như đảo chiều.

Theo thống kê, tài sản của vợ chồng bà Fan đã giảm khoảng 1,4 tỷ USD (36.000 tỷ đồng) chỉ trong 1 phiên giao dịch hôm đầu tuần. Nguyên nhân chính là cổ phiếu Hengli Petrochemical lao dốc 10%, cuốn đi gần một nửa phần tăng tài sản mà hai người có được từ đầu năm. Sau biến động này, bà Fan còn sở hữu khoảng 7,7 tỷ USD, còn ông Chen có khoảng 7,3 tỷ USD.

Không chỉ dừng ở tác động tài sản, động thái trừng phạt còn làm nổi bật mức độ đan xen giữa lợi ích thương mại, dòng vốn và rủi ro địa chính trị mà các tập đoàn công nghiệp tư nhân Trung Quốc đang phải đối mặt. Washington cáo buộc Hengli đã hỗ trợ các giao dịch mua dầu từ Tehran với tổng giá trị lên tới hàng tỷ USD. Nếu căng thẳng quanh vụ việc tiếp tục leo thang, đây có thể trở thành một nhân tố gây sức ép mới trong quan hệ Mỹ - Trung, nhất là khi 2 bên được cho là đang chuẩn bị cho cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình vào tháng tới.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu bị xáo trộn mạnh suốt 2 tháng qua, Trung Quốc được cho là đã phần nào bớt căng thẳng do cú sốc thiếu hụt nguồn cung nhờ dầu Iran. Điều đó cũng khiến vai trò của các nhà máy lọc dầu tư nhân nước này trở nên nhạy cảm hơn trong mắt Washington.

Về phía doanh nghiệp, Hengli Petrochemical đã bác bỏ các cáo buộc. Trong hồ sơ gửi sàn giao dịch mới đây, công ty khẳng định không có quan hệ thương mại với Iran. Tập đoàn này cũng cho biết sẽ áp dụng các biện pháp pháp lý để bảo vệ quyền lợi và tìm cách yêu cầu phía Mỹ đưa nhà máy lọc dầu ở Đại Liên ra khỏi danh sách trừng phạt.

Bà Fan Hongwei hiện là gương mặt đại diện của đế chế Hengli, giữ vai trò chủ tịch Hengli Petrochemical, trong khi ông Chen Jianhua là chủ tịch tập đoàn mẹ Hengli Group. Con gái của 2 người, Chen Yiting, từng đảm nhiệm các vị trí liên quan tới mảng kinh doanh quốc tế của Hengli tại Singapore. Người con trai, Chen Hanlun, hiện giữ chức chủ tịch Guangdong Songfa Ceramics.

Tổng hợp