Bổ sung quy định giao dịch điện tử vào Luật Chứng khoán

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, chiều 17/10, Quốc hội làm việc tại hội trường nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.

Bổ sung quy định giao dịch điện tử

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết: Dự thảo Luật sửa đổi 44 Điều, bổ sung 1 Điều, giữ nguyên 91 Điều.

Dự thảo Luật đã sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện một số quy định để đáp ứng yêu cầu ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số; thực hiện tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả vận hành thị trường giao dịch chứng khoán; bảo đảm thống nhất, đồng bộ với quy định pháp luật hiện hành; tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế trong hoạt động chứng khoán và TTCK; nâng cao năng lực thị trường, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng, cụ thể:

Về giao dịch điện tử trong lĩnh vực chứng khoán, dự thảo Luật bổ sung quy định giao dịch điện tử, bảo đảm an toàn giao dịch điện tử trong lĩnh vực chứng khoán thực hiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính và quy định của pháp luật về giao dịch điện tử; sửa đổi, bổ sung quy định cho phép công ty chứng khoán, chi nhánh công ty chứng khoán nước ngoài tại Việt Nam giao kết hợp đồng với khách hàng bằng văn bản hoặc hình thức phù hợp theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử khi cung cấp dịch vụ cho khách hàng.

Về quỹ đầu tư chứng khoán, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung khoản 42 Điều 4 theo hướng cho phép quỹ hoán đổi danh mục tiếp nhận, hoán đổi tài sản khác theo quy định của Chính phủ lấy chứng chỉ quỹ; sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 102 theo hướng Đại hội nhà đầu tư được ủy quyền cho Ban đại diện quỹ quyết định một số nội dung và việc ủy quyền này phải được quy định tại Điều lệ quỹ; sửa đổi, bổ sung điểm b khoản 1 Điều 110 theo hướng ngoại trừ việc tuân thủ hạn mức đối với chứng khoán cơ cấu thuộc chỉ số tham chiếu của quỹ hoán đổi danh mục do quỹ hoán đổi danh mục đó đầu tư; sửa đổi, bổ sung quy định tại khoản 1 Điều 116 theo hướng bổ sung đối tượng được cung cấp dịch vụ ngân hàng giám sát là chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam.

Luật cũng sửa đổi, bổ sung theo hướng có chính sách khuyến khích, đãi ngộ, phát triển và thu hút nguồn nhân lực cho ngành chứng khoán.

Đáng chú ý, dự thảo Luật đã cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực chứng khoán; tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân tham gia thị trường.

Theo đó, sửa đổi, bổ sung để bãi bỏ một số điều kiện đăng ký hoạt động lưu ký đối với ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; cắt giảm, đơn giản hóa hồ sơ tương ứng với điều kiện được đơn giản hóa, cắt giảm; cắt giảm điều kiện đối với ngân hàng thương mại được chọn làm ngân hàng thanh toán; cắt giảm, đơn giản hóa các điều kiện thành lập, hoạt động của công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán…

Tăng cường giám sát, bảo đảm an toàn thị trường

Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban tán thành việc ban hành Luật để thể chế hóa chủ trương của Đảng, tháo gỡ vướng mắc, giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh, phát triển thử nghiệm có kiểm soát, giao dịch điện tử và dịch vụ mới; cơ bản tán thành phạm vi sửa đổi để xử lý vấn đề cấp thiết.

Về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, Ủy ban cơ bản tán thành, nhưng đề nghị gắn việc cắt giảm với công cụ giám sát trong quá trình hoạt động, bảo đảm an toàn thị trường và tài sản nhà đầu tư.

Về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, giao dịch điện tử và công nghệ mới, Ủy ban đề nghị cần xác định nguyên tắc về thẩm quyền, giới hạn thử nghiệm; tham gia tự nguyện, cảnh báo rủi ro, tách biệt tài sản, bảo vệ dữ liệu; giám sát và xử lý khi thử nghiệm thất bại. Việc miễn, loại trừ trách nhiệm phải chặt chẽ, không miễn bồi thường do lỗi, vi phạm của tổ chức thử nghiệm. Cần thống nhất thời hạn, gia hạn, giới hạn khách hàng, giao dịch với pháp luật liên quan và khả năng giám sát.

Đối với giao dịch điện tử, Ủy ban đề nghị xác định rõ phạm vi hướng dẫn chuyên ngành của Bộ trưởng Tài chính, bảo đảm thống nhất với pháp luật về giao dịch điện tử, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và không đặt thêm điều kiện kinh doanh ngoài Luật. Làm rõ trách nhiệm xác thực, lưu vết, duy trì hệ thống, xử lý sự cố, bồi thường; kiểm soát trí tuệ nhân tạo, giao dịch thuật toán, bảo đảm khả năng can thiệp của con người. Phân biệt hoạt động thử nghiệm với cải tiến kỹ thuật theo giấy phép hiện có; phối hợp về an ninh mạng, phòng, chống rửa tiền.

Về hoạt động lưu ký chứng khoán, dự thảo Luật bãi bỏ các điều kiện riêng về năng lực tài chính, tỷ lệ an toàn vốn, kết quả kinh doanh và cơ sở vật chất đối với ngân hàng đăng ký hoạt động lưu ký chứng khoán. Tuy nhiên, Ủy ban cho rằng điều kiện cấp phép hoạt động ngân hàng và cơ chế xử lý theo pháp luật hiện hành chưa bảo đảm đánh giá đầy đủ năng lực cung cấp dịch vụ lưu ký, nhất là đối với ngân hàng vi phạm tỷ lệ an toàn vốn nhưng chưa thuộc diện can thiệp sớm, kiểm soát đặc biệt. Vì vậy, đề nghị cân nhắc duy trì các điều kiện cần thiết về năng lực tài chính, tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu đối với ngân hàng đăng ký hoạt động lưu ký chứng khoán; đồng thời làm rõ cơ chế phối hợp, đầu mối xử lý, thời hạn chuyển giao chứng khoán, tiền, dữ liệu và giải quyết tranh chấp khi ngân hàng bị hạn chế hoạt động hoặc không thể tiếp tục cung cấp dịch vụ, nhằm bảo đảm an toàn tài sản của khách hàng.