Các bác sĩ cảnh báo: 4 loại thực phẩm ăn nhiều sẽ "nuôi nấm mốc" trong đường ruột

Tình trạng đau đầu dai dẳng, bụng đầy hơi, trào ngược thực quản hay cảm giác mệt mỏi tinh thần không rõ nguyên nhân rất có thể xuất phát từ sự rối loạn của hệ vi sinh đường ruột. Bác sĩ Hsueh-Chien Chiang, Bệnh viện Đại học Quốc gia Cheng Kung (Đài Loan, Trung Quốc) giải thích rằng trong đường ruột khỏe mạnh, tỷ lệ vi nấm (chủ yếu là nấm Candida) chỉ chiếm dưới 1% và bị lợi khuẩn áp chế hoàn toàn.

Tuy nhiên, khi sự cân bằng này sụp đổ, hiện tượng "mọc nấm mốc trong ruột", tức sự bùng phát mất kiểm soát của vi nấm sẽ xảy ra. Các bào tử nấm tăng sinh cấp số nhân, cắm các sợi nấm vào niêm mạc, làm hỏng lớp màng bảo vệ, gây loét miệng, hôi miệng và làm rò rỉ độc tố vào máu.

Bên cạnh việc lạm dụng kháng sinh, vác bác sĩ cảnh báo thói quen tiêu thụ nhiều 4 nhóm thực phẩm dưới đây chính là "nguồn phân bón" trực tiếp khiến nấm mốc hoành hành trong ruột:

1. Đồ ngọt tinh chế và thực phẩm giàu đường

Đường tinh chế chính là "nhiên liệu" hảo hạng nhất để nấm mốc sinh sôi. Bác sĩ Yao-Chou Teng, Trưởng khoa Gan mật và Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Tung Yuan (Đài Loan, Trung Quốc) chỉ ra rằng các món tráng miệng như kẹo, kem, bánh ngọt hay đồ uống có ga chứa hàm lượng đường Fructose và Sucrose tự do cực kỳ cao. Khi bạn nạp quá nhiều đồ ngọt, hệ tiêu hóa ở ruột non không thể hấp thụ hết lượng đường này, khiến chúng tràn xuống đại tràng.

Tại đây, lượng đường dư thừa trở thành môi trường nuôi cấy lý tưởng giúp các tế bào nấm Candida lên men và nhân bản với tốc độ chóng mặt. Quá trình lên men đường của nấm sinh ra lượng lớn khí CO2 và các axit hữu cơ, vừa gây ra tình trạng đầy hơi, chướng bụng dữ dội, vừa làm giảm độ pH nội môi, trực tiếp tiêu diệt các chủng lợi khuẩn Bifidobacteria. Trong khi Bifidobacteria là những "dũng sĩ" bảo vệ đường ruột.

2. Các sản phẩm chế biến từ lúa mì chứa Gluten

Bánh mì, mì sợi hay các loại bánh nướng làm từ lúa mì là nhóm thực phẩm chứa hàm lượng Gluten rất lớn. Bác sĩ Kuo Chao-hung, Phó Giám đốc điều hành Hệ thống Y tế Show Chwan (Đài Loan, Trung Quốc) phân tích, Gluten chứa chuỗi protein Gliadin rất khó tiêu hóa hoàn toàn. Ở những người có cơ địa nhạy cảm hoặc dị ứng ngầm, Gliadin sẽ kích thích ruột tiết ra Zonulin - một loại protein có khả năng làm mở rộng các "mối nối chặt" (Tight Junctions) giữa các tế bào niêm mạc ruột.

Hậu quả là hàng rào bảo vệ ruột bị tổn thương nghiêm trọng, gây ra hội chứng rò rỉ ruột (Leaky Gut). Khi các khe hở trên vách ruột lộ ra, các sợi nấm mốc dễ dàng cắm sâu vào mô ruột, gây ra các phản ứng viêm mãn tính, đồng thời mở đường cho độc tố của nấm xâm nhập thẳng vào dòng máu, gây mệt mỏi và đau đầu dai dẳng.

3. Đồ ăn nhiều chất béo xấu kết hợp rượu bia

Thói quen tiêu thụ đồ chiên xào nhiều mỡ động vật bão hòa kết hợp với việc uống rượu bia đóng vai trò như một "đòn bẩy" kích hoạt nấm mốc. Theo bác sĩ Kuo Chao-hung, cồn từ rượu bia khi đi vào đường tiêu hóa sẽ trực tiếp bào mòn lớp màng nhầy Mucin, vốn là lá chắn vật lý ngăn nấm mốc tiếp xúc với tế bào ruột.

Trong khi đó, chất béo xấu làm suy giảm tốc độ nhu động ruột, khiến thức ăn bị ứ đọng lâu ngày và bắt đầu thối rữa. Môi trường ứ đọng này làm suy yếu khả năng sản sinh các axit béo chuỗi ngắn (SCFA) của lợi khuẩn trong khi nó là chất kháng nấm tự nhiên của cơ thể. Thiếu đi các SCFA, tế bào nấm tự do phát triển, làm biến đổi hoàn toàn hệ vi sinh và kích thích các phản ứng viêm loét dọc theo ống tiêu hóa.

4. Bánh ngọt để lâu và các loại hạt bảo quản kém

Không chỉ nuôi dưỡng nấm mốc từ bên trong, nhiều người còn vô tình đưa trực tiếp vi nấm từ bên ngoài vào bụng. Bác sĩ Hsueh-Chien Chiang cảnh báo, các loại bánh nướng, bánh ngọt hoặc các loại hạt (lạc, đậu, hạt điều) khi tích trữ lâu trong môi trường nóng ẩm rất dễ bị nhiễm độc tố nấm mốc (như Mycotoxin hay Aflatoxin) dù bên ngoài chưa đổi màu hay có dấu hiệu khác thường rõ rệt.

Khi ăn phải thực phẩm bảo quản kém, hàng triệu bào tử vi nấm ngoại nhập sẽ tràn vào đường ruột. Chúng không chỉ tấn công trực tiếp lên niêm mạc ruột gây ra tình trạng ngộ độc, tiêu chảy mà còn lấn áp hệ vi sinh sẵn có, biến đường ruột thành nơi cư trú lâu dài của các chủng nấm độc hại.

Làm gì để bảo vệ, phục hồi đường ruột?

Vì quá lo sợ đường ruột "mọc nấm", không ít người đã áp dụng chế độ ăn kiêng cực đoan: cắt bỏ toàn bộ cơm, ngũ cốc và rau củ. Tuy nhiên, trợ lý Giáo sư Liao Yi-ching, Khoa Dinh dưỡng, Đại học Y khoa Trung Quốc (Đài Loan, Trung Quốc) nhấn mạnh đây là hành động phản tác dụng.

Khi vi khuẩn có lợi tiêu hóa chất xơ hòa tan từ ngũ cốc nguyên hạt và rau củ, chúng mới có nguyên liệu để tạo ra axit béo chuỗi ngắn. Trong khi đây là vũ khí sinh học duy nhất giúp cơ thể ức chế sự sinh sôi của nấm Candida. Cắt bỏ hoàn toàn chất xơ sẽ làm lợi khuẩn "chết đói", khiến lá chắn tự nhiên bị phá hủy hoàn toàn và làm tình trạng bùng phát nấm mốc càng trở nên tồi tệ hơn.

Thay vào đó, bác sĩ Chang Wen-cheng, Khoa Bệnh truyền nhiễm, Bệnh viện Đa khoa Tam Quân (Đài Loan, Trung Quốc) nhắc nhở, bên cạnh việc tránh xa 4 thực phẩm "nuôi nấm mốc" kể trên thì bạn nên làm một số việc:

- Chế độ ăn cân bằng: Tăng cường chất xơ từ rau xanh, quả mọng và ngũ cốc nguyên hạt để nuôi dưỡng lợi khuẩn, thúc đẩy sản sinh axit béo chuỗi ngắn diệt nấm.

- Tiết chế thông minh: Hạn chế đồ ngọt tinh chế, cắt giảm rượu bia và chỉ sử dụng thực phẩm tươi mới, tuyệt đối không ăn bánh ngọt hay các loại hạt đã để lâu.

- Không tự ý dùng thuốc: Tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh vì thuốc sẽ tiêu diệt bừa bãi vi khuẩn có lợi, tạo khoảng trống cho nấm xâm chiếm.

- Lối sống lành mạnh: Duy trì ngủ đủ giấc, giảm bớt căng thẳng và tham khảo ý kiến bác sĩ nếu cần bổ sung các dòng men vi sinh chuyên biệt.

Tổng hợp