Cảnh giác nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ khi mắc cúm mùa

Sốt, ho, đau họng, đau đầu và mệt mỏi là những triệu chứng thường gặp của cúm mùa. Tuy nhiên, ở người cao tuổi, người mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc bệnh phổi mạn tính, cúm có thể gây biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng.

Theo PGS.TS Trần Song Giang, Phó Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện Bạch Mai, khi nhiễm virus cúm, cơ thể xuất hiện phản ứng viêm, làm thay đổi hoạt động đông máu và gia tăng gánh nặng cho tim. Phản ứng này có thể góp phần làm mất ổn định mảng xơ vữa trong động mạch. Khi mảng xơ vữa nứt vỡ, cục máu đông hình thành có thể gây tắc động mạch vành dẫn đến nhồi máu cơ tim hoặc tắc mạch máu não gây đột quỵ thiếu máu não.

Bên cạnh đó, sốt và nhiễm trùng khiến nhịp tim tăng, làm tăng nhu cầu oxy của cơ tim. Nếu người bệnh đồng thời bị viêm phổi hoặc suy hô hấp, lượng oxy cung cấp cho cơ thể giảm, làm tăng nguy cơ thiếu máu cơ tim và suy tim mất bù. Trong một số trường hợp, virus cúm còn có thể gây tổn thương trực tiếp cơ tim.

Biến cố tim mạch có thể xảy ra ngay cả ở người chưa được chẩn đoán mắc bệnh tim. Với người có bệnh nền, nguy cơ càng đáng lưu ý nếu bệnh chưa được kiểm soát tốt.

Một số nghiên cứu ghi nhận nguy cơ nhồi máu cơ tim có thể tăng 6-10 lần và nguy cơ đột quỵ tăng 3-10 lần sau nhiễm cúm trong những giai đoạn nhất định. Đây là mức tăng được ghi nhận trong các nghiên cứu cụ thể, không có nghĩa mọi người mắc cúm đều gặp biến cố tim mạch.

Theo PGS.TS Trần Song Giang, tiêm vaccine cúm giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và diễn biến nặng, qua đó góp phần hạn chế những phản ứng viêm có thể kích hoạt hoặc làm trầm trọng thêm bệnh lý tim mạch.

Một phân tích gộp 16 nghiên cứu trên hơn 237.000 người mắc bệnh tim mạch ghi nhận tiêm vaccine cúm có liên quan với mức giảm 25% nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân và 18% nguy cơ tử vong do tim mạch. Một phân tích gộp khác gồm 6 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng, với 9.001 người tham gia, ghi nhận nhóm tiêm vaccine có nguy cơ gặp các biến cố tim mạch chính thấp hơn khoảng 34% so với nhóm đối chứng.

Nghiên cứu IAMI trên 2.571 người vừa trải qua nhồi máu cơ tim hoặc mắc bệnh mạch vành nguy cơ cao cũng ghi nhận lợi ích của tiêm vaccine cúm đối với một số kết cục tim mạch. Tại Việt Nam, một nghiên cứu quan sát trên 598 người cao tuổi mắc bệnh động mạch vành và/hoặc suy tim cho thấy nhóm được tiêm có tỷ lệ tái nhập viện thấp hơn nhóm không tiêm. Tuy nhiên, do đây là nghiên cứu quan sát, kết quả cần được diễn giải thận trọng.

Vaccine cúm không thay thế thuốc điều trị hoặc các biện pháp kiểm soát bệnh nền. Người mắc bệnh tim mạch vẫn cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ, kiểm soát huyết áp, mỡ máu, đường huyết và tái khám định kỳ.

Người từ 65 tuổi trở lên, người mắc bệnh tim mạch, suy tim, bệnh động mạch vành, bệnh phổi mạn tính, đái tháo đường, bệnh thận mạn hoặc suy giảm miễn dịch cần đặc biệt lưu ý phòng cúm. Do virus cúm biến đổi theo thời gian và miễn dịch sau tiêm có thể suy giảm, người dân nên tiêm vaccine cúm hằng năm theo khuyến cáo chuyên môn. Người vừa trải qua biến cố tim mạch cấp tính cần trao đổi với bác sĩ về thời điểm tiêm phù hợp.

Bên cạnh tiêm chủng, cần giữ vệ sinh tay, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, duy trì không gian sống thông thoáng và hạn chế tiếp xúc gần khi có triệu chứng nhiễm trùng. Nếu xuất hiện đau ngực, khó thở tăng lên, ngất, méo miệng, yếu liệt đột ngột hoặc nói khó, người bệnh cần được cấp cứu ngay, không nên cho rằng đây chỉ là biểu hiện thông thường của cúm.