Cao tốc Chợ Mới – Bắc Kạn: Vượt khó, tăng tốc trên công trường miền núi

Mở đường công vụ, khơi thông các mũi thi công

Những ngày cuối tháng 10-2026, trên công trường cao tốc Chợ Mới – Bắc Kạn, nhiều mũi thi công đang được triển khai trở lại sau thời gian chịu ảnh hưởng của thời tiết và những vướng mắc về mặt bằng. Tại các vị trí cầu, đường công vụ được mở, máy móc, vật liệu từng bước được đưa vào, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ.

Tại vị trí cầu Cao Thanh (Km10+300), việc tiếp cận công trường từng là bài toán khó. Theo ông Lê Đức Hoài, Phó Giám đốc Ban điều hành dự án cao tốc Chợ Mới – Bắc Kạn, có thời điểm máy móc phải nằm chờ hơn một tháng do không có địa thi công. Để tháo gỡ, ban điều hành cùng nhà thầu đã tính toán phương án cải dịch đoạn suối đi qua khu vực, tạo mặt bằng thi công mố, trụ cầu.

Tại khu vực cầu Khuổi Pen dài khoảng 300m, địa hình đồi núi cao, mặt bằng chật hẹp khiến phương án dùng cẩu đưa máy móc lên thi công không khả thi. Nhà thầu phải thuê đất, đào gần 200.000m3 đất để mở đường công vụ, phục vụ tập kết thiết bị và vật liệu.

Ông Trần Hải Đăng, Giám đốc điều hành thuộc Công ty cổ phần Đầu tư và Xây dựng giao thông Phương Thành cho biết: “Các phương án sử dụng cẩu đưa máy móc lên thi công cọc, trụ đều bất khả thi trước điều kiện địa hình đồi núi cao, mặt bằng eo hẹp. Gỡ điểm nghẽn này, nhà thầu đã chấp nhận thuê đất, đào gần 200.000m3 đất để có được đường công vụ phục vụ tập kết thiết bị, vật liệu thi công mố, trụ cầu”.

Không chỉ cầu Cao Thanh, Khuổi Pen, các cầu Thanh Vận 1, Thanh Vận 2, Phiêng Luông 1, Phiêng Luông 2 cũng từng gặp khó khăn trong giai đoạn đầu. Đến nay, các nhà thầu đã có phương án thi công phù hợp hơn, từng bước triển khai đồng loạt.

Trên tuyến chính, Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn đã thi công đến lớp nền K98; Công ty Hồng Hà triển khai cấp phối đá dăm tại một số đoạn. Toàn dự án hiện có 42 mũi thi công chính, với hơn 500 đầu máy, thiết bị được huy động.

Theo báo cáo của Ban Quản lý dự án 2 (Bộ Xây dựng), sản lượng thi công lũy kế đạt khoảng 1.828 tỷ đồng trên tổng giá trị hợp đồng 4.549 tỷ đồng, tương đương 40,2%. Riêng tháng 10-2026, sản lượng ước đạt khoảng 200 tỷ đồng, tăng đáng kể so với những tháng trước chịu ảnh hưởng của thời tiết bất lợi. Mục tiêu trước mắt là thông toàn bộ phần nền đường trong tháng 12-2026.

Gỡ mặt bằng, bãi đổ thải và thiếu hụt nhân lực

Dù công trường có chuyển biến, tiến độ dự án vẫn chịu sức ép từ những vướng mắc chưa được xử lý dứt điểm. Công tác giải phóng mặt bằng đã bàn giao 260,31ha trên tổng số 261,8ha phải thu hồi, đạt 99%. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 1.100m tuyến chưa thể thi công do mặt bằng bàn giao chưa liên tục.

Một số hộ dân đã nhận tiền bồi thường nhưng chưa di chuyển nhà ở vì chưa thống nhất về diện tích suất tái định cư tối thiểu. Sau khi sáp nhập địa giới hành chính, quy định về diện tích suất tái định cư tối thiểu thay đổi từ 200m2 theo quy định trước đây của tỉnh Bắc Kạn sang 100m2 theo quy định hiện hành của tỉnh Thái Nguyên. Việc tính toán theo quy định mới khiến một số hộ phải nộp thêm tiền sử dụng đất. Ngoài ra, còn hộ dân chưa xây dựng xong nơi ở mới và một số vị trí phát sinh nhu cầu bổ sung mặt bằng do điều chỉnh thiết kế.

Trước tình hình đó, Ban Quản lý dự án 2 kiến nghị tỉnh Thái Nguyên sớm có ý kiến về suất tái định cư tối thiểu hoặc cơ chế hỗ trợ phù hợp; đồng thời xem xét phương án tạm cư để người dân sớm di chuyển, bàn giao mặt bằng. Với các vị trí phát sinh, hồ sơ kiểm đếm, bồi thường cần được hoàn thiện để nhà thầu có thể triển khai thi công.

Một điểm nghẽn khác là dự án còn khoảng 700.000m3 đất, đá dư thừa chưa bố trí đủ bãi đổ thải. Việc thỏa thuận với các hộ dân, chủ sở hữu đất gặp khó khăn do một số nơi không còn nhu cầu tiếp nhận hoặc yêu cầu mức hỗ trợ cao. Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên đã rà soát thực địa, cho ý kiến về việc bố trí thêm vị trí có sức chứa khoảng 300.000m3. Ban điều hành tiếp tục phối hợp với nhà thầu tìm kiếm các bãi đã được cấp phép, còn khả năng tiếp nhận hoặc đề xuất tăng trữ lượng.

Bên cạnh đó, tình trạng thiếu hụt lao động xây dựng cũng ảnh hưởng đến khả năng tăng tốc. Ông Mạc Văn Nghiệp, Giám đốc điều hành dự án cao tốc Chợ Mới – Bắc Kạn cho biết, nhiều nhà thầu đã đưa thiết bị mới về công trường nhưng gặp khó khăn trong tuyển dụng thợ vận hành. Nhu cầu nhân lực tại nhiều dự án hạ tầng giao thông lớn cùng triển khai khiến việc thu hút lao động ngày càng cạnh tranh.

Trước những khó khăn này, Ban Quản lý dự án 2 yêu cầu các nhà thầu lập lại tiến độ chi tiết theo từng đoạn tuyến, cầu và hạng mục đường găng; xác định rõ khối lượng còn lại, năng suất thi công, nhu cầu nhân lực, thiết bị, vật liệu và trách nhiệm thực hiện. Các mũi thi công phải được tổ chức cuốn chiếu tại những vị trí đủ điều kiện, tập trung xử lý các điểm chia cắt để phát huy công suất thiết bị.

Chủ đầu tư cũng rà soát, giảm bớt thủ tục trong phạm vi pháp luật cho phép, đẩy nhanh giải ngân, tạo điều kiện để nhà thầu huy động vật tư, thiết bị và lao động. Theo ông Mạc Văn Nghiệp, nếu các vướng mắc hiện nay sớm được giải quyết, trong 3 tháng cuối năm, các nhà thầu phấn đấu tăng tối thiểu 30% khối lượng công việc.

Dự án cao tốc Chợ Mới – Bắc Kạn dài khoảng 28,8km, tổng mức đầu tư 6.559,54 tỷ đồng, khởi công ngày 15-3-2025 và dự kiến hoàn thành trong năm 2027. Để bảo đảm mục tiêu, yêu cầu đặt ra hiện nay là vừa duy trì các mũi thi công trên những đoạn đã có mặt bằng, vừa khẩn trương xử lý những vướng mắc còn lại. Trên công trường miền núi, tiến độ không chỉ phụ thuộc vào máy móc, nhân lực mà còn được quyết định bởi khả năng tháo gỡ từng điểm nghẽn cụ thể.