MỚI NHẤT!

Đọc nhanh >>

Cậu bé 3 tuổi vẫn chưa biết nói, thích nhìn cái la bàn trở thành thiên tài thay đổi cả thế giới

| | Sống

"Phía sau vẻ ngoài bình thường của vạn vật chắc chắn phải có một quy luật sâu thẳm nào đó đang âm thầm vận hành".

Ở thành phố Ulm của nước Đức vào cuối thế kỷ 19, có một cậu bé từng khiến cha mẹ lo đến mất ăn mất ngủ vì mãi đến năm 3 tuổi vẫn chưa chịu cất tiếng nói. Mỗi khi muốn phát ra một câu hoàn chỉnh, cậu thường lẩm bẩm tập dượt thật khẽ trong miệng rồi mới dám nói thành tiếng, khiến cô giúp việc trong nhà lén gọi cậu là kẻ đần độn.

Không ai trong gia đình Einstein lúc bấy giờ có thể ngờ rằng sự im lặng kỳ lạ ấy không phải là dấu hiệu của sự chậm phát triển, mà là khoảng lặng của một tâm trí đang quan sát thế giới theo cách hoàn toàn khác biệt với phần còn lại của nhân loại.

Chiếc la bàn trên giường bệnh và cú sốc đầu đời

Bước ngoặt đầu tiên đánh thức thiên tài ngủ quên bên trong cậu bé Albert diễn ra trên giường bệnh vào năm cậu khoảng 5 tuổi. Để dỗ dành đứa con trai đang sốt mệt, người cha Hermann đã đặt vào tay cậu một chiếc la bàn bỏ túi bằng đồng.

Trong mắt những đứa trẻ đồng trang lứa, đó chỉ là món đồ chơi xoay tròn vô tri, nhưng với Albert, cây kim từ tính nhỏ bé nằm sau lớp kính kín mít bỗng trở thành một phép màu gây chấn động tâm trí.

Cậu bé 3 tuổi vẫn chưa biết nói, chỉ thích nhìn cái la bàn trở thành thiên tài thay đổi cả thế giới - Ảnh 1.

Albert Einstein năm 3 tuổi

Dù cậu xoay chiếc hộp theo bất kỳ hướng nào, đầu kim vẫn kiên định chỉ về một phương duy nhất mà không hề có sợi dây nào kéo hay bàn tay nào chạm vào. Cậu bé run lên vì kinh ngạc, lần đầu tiên nhận ra rằng khoảng không gian tưởng chừng trống rỗng xung quanh mình thực chất đang ẩn chứa những trường lực vô hình đầy quyền năng.

Ngay từ giây phút ấy, một câu hỏi lớn đã cắm rễ vào tâm hồn cậu, rằng phía sau vẻ ngoài bình thường của vạn vật chắc chắn phải có một quy luật sâu thẳm nào đó đang âm thầm vận hành.

Kẻ nổi loạn bị nhà trường và giới học thuật khước từ

Thế nhưng, hành trình từ sự tò mò thuở ấu thơ đến đỉnh cao khoa học của Einstein lại không hề trải hoa hồng. Lớn lên trong hệ thống giáo dục kỷ luật thép kiểu Phổ của nước Đức, cậu học trò Albert sớm trở thành cái gai trong mắt thầy cô bởi thói quen đặt câu hỏi và thái độ ghét cay ghét đắng lối học vẹt. Một giáo viên từng thẳng thừng tuyên bố trước mặt cậu rằng dù sau này cậu làm nghề gì thì cũng chẳng bao giờ nên thân.

Bị gán mác là kẻ nổi loạn lười biếng, Einstein bỏ học giữa chừng, chật vật thi trượt đại học Bách khoa Zurich lần đầu vì điểm kém ở các môn xã hội và ngoại ngữ. Ngay cả khi đã tốt nghiệp đại học, tính cách ngang tàng khiến ông không được bất kỳ giáo sư nào giữ lại làm trợ giảng. Suốt 2 năm trời ròng rã, người thanh niên từng mơ ước giải mã bí mật vũ trụ phải sống chật vật bằng nghề dạy kèm qua ngày và gửi hàng chục lá đơn xin việc trong vô vọng.

Ở tuổi 26, qua sự giới thiệu của một người bạn thân, Einstein đành ngậm ngùi xin vào làm một nhân viên xét duyệt bằng sáng chế hạng ba tại thành phố Bern của Thụy Sĩ. Công việc hằng ngày của ông là ngồi bên chiếc bàn gỗ cao, kiểm tra tính khả thi của các bản vẽ máy đánh chữ, chuông điện hay đồng hồ đồng bộ của người khác. Trong mắt giới hàn lâm châu Âu lúc bấy giờ, chàng trai trẻ ở Bern hoàn toàn là một kẻ thất bại, đứng bên lề của dòng chảy khoa học chính thống.

"Năm kỳ diệu" 1905 từ chiếc bàn gỗ văn phòng

Chính căn phòng làm việc khiêm tốn ở sở bằng sáng chế ấy lại vô tình trở thành bệ phóng vĩ đại nhất lịch sử vật lý hiện đại. Với tư duy sắc bén, Einstein hoàn thành toàn bộ công việc hành chính chỉ trong 2 đến 3 tiếng đồng hồ đầu ngày, sau đó bí mật lôi những tờ giấy nháp từ ngăn kéo ra để thực hiện các thí nghiệm tưởng tượng táo bạo trong tâm trí.

Cậu bé 3 tuổi vẫn chưa biết nói, chỉ thích nhìn cái la bàn trở thành thiên tài thay đổi cả thế giới - Ảnh 3.

Albert Einstein khi làm nhân viên văn phòng

Ông thường nhắm mắt lại và tự hỏi điều gì sẽ xảy ra nếu một người có thể cưỡi lên một tia sáng đang lao đi trong không gian, hoặc điều gì sẽ diễn ra với một người rơi tự do trong thang máy.

Và rồi vào năm 1905, khi vẫn chỉ là một viên chức vô danh chưa từng bước chân vào viện hàn lâm, ông lần lượt công bố 4 bài báo khoa học làm rung chuyển nền tảng tri thức suốt 2 thế kỷ của Isaac Newton.

Trong bài báo đầu tiên, ông chứng minh ánh sáng không chỉ là sóng mà còn mang bản chất hạt lượng tử, đặt nền móng cho vật lý lượng tử hiện đại và mang về cho ông giải Nobel Vật lý sau này. Bài báo thứ hai dùng chuyển động hỗn loạn của các hạt phấn hoa trong nước để cung cấp bằng chứng toán học không thể chối cãi về sự tồn tại của nguyên tử và phân tử.

Đỉnh cao của năm 1905 nằm ở 2 công trình cuối cùng, nơi Einstein khai sinh ra Thuyết tương đối hẹp và phương trình huyền thoại E = mc².

Ông chỉ ra rằng thời gian và không gian không hề cố định và trôi đều như một chiếc đồng hồ vĩnh cửu, mà có thể co lại hoặc giãn ra tùy thuộc vào tốc độ chuyển động của người quan sát. Từ đó, ông rút ra mối liên hệ chấn động giữa khối lượng và năng lượng, khẳng định một mẩu vật chất nhỏ bé cũng ẩn chứa nguồn năng lượng khổng lồ đủ sức thắp sáng cả một thành phố.

Bẻ cong không thời gian và chinh phục cả nhân loại

Không dừng lại ở những thành tựu làm thay đổi vật lý học, Einstein tiếp tục dấn thân vào một cuộc phiêu lưu trí tuệ đơn độc suốt 10 năm tiếp theo để mở rộng lý thuyết của mình cho cả lực hấp dẫn.

Năm 1915, giữa lúc châu Âu chìm trong khói lửa Thế chiến thứ nhất, ông hoàn thiện Thuyết tương đối rộng và vẽ lại toàn bộ bức tranh về cấu trúc của vũ trụ. Theo Einstein, lực hấp dẫn không phải là sợi dây kéo vô hình xuyên qua không gian trống rỗng như Newton từng nghĩ, mà chính là độ cong của tấm lưới không thời gian bị bẻ oằn bởi khối lượng của các ngôi sao và hành tinh khổng lồ.

Cậu bé 3 tuổi vẫn chưa biết nói, chỉ thích nhìn cái la bàn trở thành thiên tài thay đổi cả thế giới - Ảnh 4.

Albert Einstein năm 1940

Tuyên bố táo bạo ấy ban đầu vấp phải sự hoài nghi lớn từ giới khoa học cho đến ngày 29 tháng 5 năm 1919. Nhân sự kiện nhật thực toàn phần, nhà thiên văn học người Anh Arthur Eddington đã dẫn đầu đoàn thám hiểm tới châu Phi để chụp ảnh vị trí các ngôi sao nằm gần rìa Mặt Trời. Kết quả đo đạc cho thấy ánh sáng từ các ngôi sao xa xôi thực sự bị bẻ cong khi đi ngang qua trường hấp dẫn của Mặt Trời, khớp chính xác đến từng con số với tính toán của Einstein.

Ngay sáng hôm sau, tên tuổi của ông bùng nổ trên trang nhất của mọi tờ báo lớn từ London đến New York. Cậu bé chậm nói năm nào giờ đây trở thành biểu tượng tối cao của trí tuệ nhân loại, một ngôi sao đại chúng được đám đông vây kín mỗi khi bước xuống phố.

Kể cả khi phải rời bỏ quê hương Đức để trốn chạy chủ nghĩa phát xít sang Mỹ định cư tại Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton, Einstein vẫn giữ vị thế của một nhà hiền triết vĩ đại, người dành những năm tháng cuối đời để miệt mài tìm kiếm một lý thuyết thống nhất mọi quy luật của tự nhiên.

Bí mật nằm ở sự ngỡ ngàng của một đứa trẻ

Điều kỳ diệu nhất ở Albert Einstein không nằm ở việc ông sở hữu một bộ não siêu phàm bẩm sinh, mà ở chỗ ông chưa bao giờ đánh mất sự ngỡ ngàng của đứa trẻ 5 tuổi bên chiếc la bàn. Suốt cả cuộc đời, ngay cả khi đã đứng trên đỉnh cao danh vọng hay trở thành huyền thoại sống của thế kỷ 20, ông vẫn giữ nguyên thói quen đặt câu hỏi về những điều mà người lớn coi là hiển nhiên.

Chính sự từ chối chấp nhận những khuôn mẫu có sẵn đã giúp ông nhìn thấy vết nứt trong bức tường vật lý cổ điển mà hàng triệu người khác đi qua nhưng không hề hay biết.

Như chính Einstein từng tự bạch vào cuối đời, ông không có tài năng đặc biệt nào ngoài một sự tò mò đầy đam mê. Ngọn lửa âm ỉ được thắp lên từ cây kim la bàn năm 5 tuổi ấy đã dẫn lối một cậu bé lặng lẽ đi xuyên qua những định kiến khắc nghiệt của thời đại, biến sự chậm chạp thuở ban đầu thành chiều sâu tư duy để chạm tay vào những bí mật vĩnh cửu của vũ trụ.

Theo Chi Chi

Thanh Niên Việt

Trở lên trên