Chiến tranh có làm Nga giàu thêm?

Theo RT, cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran đã dẫn đến hai hệ quả mà các nhà hoạch định chính sách ở Washington từ lâu đã cố gắng tránh: Một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu và dòng tiền thu được từ dầu mỏ ngày càng lớn chảy vào ngân khố của Nga.

Lần đầu tiên trong lịch sử, giá dầu thô Urals của Nga đang giao dịch ở mức cao hơn giá dầu Brent.

Chiến tranh đã tác động như thế nào đến giá dầu?

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu không thể chọn một khu vực nào nguy hiểm hơn để bắt đầu một cuộc chiến.

Khoảng 40% lượng dầu mỏ của thế giới đến từ Trung Đông: Từ Iran, nơi Israel đã leo thang các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ, dường như không có sự đồng ý của Lầu Năm Góc, và từ Iraq và các quốc gia vùng Vịnh, nơi các mỏ dầu và nhà máy lọc dầu nằm trong tầm bắn của tên lửa và máy bay không người lái của Iran.

Gần 1/3 lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển trên thế giới đi qua eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy rộng chưa đến 40km ở điểm hẹp nhất, nơi mà do sự kết hợp giữa các cuộc tấn công của Iran vào tàu chở dầu và sự do dự của các công ty bảo hiểm phương Tây, trên thực tế đã bị đóng cửa đối với giao thông hàng hải.

Do không có cách nào đưa dầu ra thị trường và các kho chứa đã đầy, các quốc gia vùng Vịnh đã lần lượt giảm sản lượng. Kuwait đã tạm dừng một số hoạt động khai thác vào hôm 6/3, theo sau Iraq và UAE.

Kết quả là, giá dầu Brent - loại dầu được dùng làm chuẩn mực cho 80% lượng dầu thô toàn cầu, đã tăng vọt lên 119 USD một thùng vào tối 8/3 trước khi ổn định trở lại ở mức 91 USD vào ngày 9/3.

Tuy nhiên, mức giá này vẫn cao hơn gần 20 USD so với ngày 27/2, một ngày trước khi cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran.

Lợi ích cho Nga?

Nga là nhà sản xuất dầu lớn thứ 3 thế giới, sau Mỹ và Saudi Arabia. 10,75 triệu thùng dầu được sản xuất mỗi ngày ở Nga chiếm 11% tổng sản lượng toàn cầu, và Nga hiện đang nắm giữ một lợi thế quan trọng: Nước này không tham gia vào cuộc chiến đang diễn ra ở Vịnh Ba Tư, và không phụ thuộc vào eo biển Hormuz để vận chuyển dầu ra thị trường.

Dầu thô xuất khẩu tiêu chuẩn của Nga, Urals, đã ghi nhận mức tăng mạnh, vượt qua mức giá trần 60 USD/thùng do phương Tây áp đặt, đạt hơn 71 USD/thùng tại cảng xếp hàng vào giữa tuần trước.

Tuy nhiên, theo Reuters, giá dầu thô Urals tại các cảng của Ấn Độ sau đó đã vượt qua giá dầu Brent hôm 6/3, với việc các nhà nhập khẩu Ấn Độ trả thêm 4-5 USD/thùng cho sản phẩm của Nga. Điều này đưa giá dầu Urals ở mức khoảng 91 USD/thùng tại Ấn Độ.

Việc giá dầu Urals giao dịch trên mức Brent là một tình trạng rất bất thường. Không giống như Brent, Urals không có thị trường tương lai sâu rộng, có nghĩa là giá cả chủ yếu được xác định từ các giao dịch hàng hóa thực tế và các đánh giá được công bố chứ không phải từ giao dịch trên sàn giao dịch.

Khi thị trường Nga mở cửa trở lại vào 10/3, giá dầu Urals ở mức 90,97 USD/thùng, chỉ thấp hơn Brent chưa đến 1 USD. Giá có thể sẽ tiếp tục tăng trong những ngày tới khi các nhà máy lọc dầu có thể tìm cách tăng cường mua dầu của Nga. Điều này sẽ giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho ngân sách Nga.

Do lệnh trừng phạt, các công ty dầu khí của Nga đã đóng góp khoảng 5,5 tỷ USD vào ngân sách nhà nước trong tháng 2, giảm 44% so với tháng 2/2025.

Tuy nhiên, Alfa Bank (ngân hàng lớn nhất tại Nga) hiện dự đoán doanh thu từ dầu khí có thể đạt 11,4 tỷ USD trong tháng 3, ngay cả khi giả định giá dầu ở mức khiêm tốn 60 USD/thùng.

Phương Tây phản ứng

Doanh thu dầu mỏ tăng cao của Nga là một viễn cảnh tồi tệ đối với Washington và Brussels.

"Khi giá dầu tăng, điều đó thực sự có lợi cho Nga trong việc tài trợ cho chiến tranh của họ", nhà ngoại giao hàng đầu của EU Kaja Kallas, cho biết.

Bà Kallas kêu gọi các quốc gia thành viên của khối thông qua gói trừng phạt thứ 20 chống lại Nga để đáp trả, trong đó bao gồm lệnh cấm mọi dịch vụ hỗ trợ xuất khẩu dầu bằng đường biển của Nga.

Trong một nỗ lực tương tự nhằm siết chặt doanh thu của Nga, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã áp thuế 50% đối với Ấn Độ, hứa sẽ giảm mức thuế này nếu Ấn Độ ngừng nhập khẩu dầu và vũ khí của Nga.

Giờ đây, đối mặt với cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu gần như chắc chắn sẽ gây bất lợi cho Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026, ông Trump đã cấp cho Ấn Độ một sự miễn trừ 30 ngày vào hôm 5/3, cho phép nước này tiếp tục mua dầu của Nga.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent mô tả việc miễn trừ này là một "biện pháp tạm thời", nhưng Ấn Độ khẳng định họ chưa bao giờ cần sự cho phép của ông Trump.

Cục Thông tin Báo chí Ấn Độ tuyên bố: "Ấn Độ sẽ mua dầu từ bất cứ nơi nào có sẵn. Ấn Độ chưa bao giờ phụ thuộc vào sự cho phép của bất kỳ quốc gia nào để mua dầu của Nga".

Giá cả có tiếp tục tăng?

Trong ngắn hạn, mục tiêu của Tổng thống Trump là giảm thiểu tác động kinh tế của cuộc chiến bằng cách đưa càng nhiều dầu mỏ ra thị trường càng tốt.

Việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với Ấn Độ hỗ trợ mục tiêu này, cũng như các quyết định được đồn đoán của các nhà lãnh đạo G7 về việc giải phóng dầu thô từ kho dự trữ chiến lược.

Mỹ thậm chí còn cho thấy họ sẽ chấp nhận việc Iran tiếp tục bán dầu bằng cách từ chối tấn công hoặc chiếm giữ cảng đảo Kharg của Iran, nơi xử lý 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran.

Lầu Năm Góc cũng được cho là đã bày tỏ sự không tán thành việc Israel ném bom các kho dầu của Iran vào cuối tuần qua.

Các nước G7 được cho là đã thảo luận về việc giải phóng 300 triệu thùng dầu đủ để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ toàn cầu trong 3 ngày.

Theo Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt, Mỹ hiện dự đoán cuộc chiến với Iran sẽ kéo dài thêm 4 đến 6 tuần nữa. Vấn đề càng phức tạp hơn khi việc chấm dứt chiến sự ngay lập tức không có nghĩa là sản lượng dầu sẽ được nối lại ngay lập tức.

Việc khởi động lại một giếng dầu là một quá trình tốn kém và mất thời gian, vì các đầu giếng bị tắc phải được khoan ra, máy bơm phải được thay thế, đường ống phải được thông tắc, và ngay cả khi đó, một giếng được mở lại có thể không bao giờ đạt được sản lượng như trước đây.

Hãng JP Morgan dự đoán giá dầu Brent sẽ đạt 130 USD/thùng, trong khi cựu Giám đốc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) Neil Atkinson cảnh báo rằng "không có mức giá trần" nào trong ngắn hạn.

"Với việc sản xuất bị đình trệ ở Iraq và có lẽ cả Kuwait, thậm chí cuối cùng là Saudi Arabia, chúng ta sẽ rơi vào tình huống chưa từng thấy trước đây", ông Atkinson nói.

Mặc dù Nga có thể hưởng lợi từ giá cả cao trong ngắn hạn, nhưng việc giá cả tăng cao kéo dài có thể đẩy nền kinh tế toàn cầu vào suy thoái.