“Cho tôi nghỉ một năm thôi”: Vì sao nhiều người sau tuổi 30 bắt đầu muốn gap year?

Bạn có từng cảm thấy kiệt sức vì công việc? Bạn có bao giờ tự nhủ: "Giá mà mình có thể rời đi đâu đó một thời gian?". Hay bạn biết mình cần thay đổi, nhưng chưa rõ nên bắt đầu từ đâu? Nếu vậy, một gap year ở tuổi trưởng thành có thể là điều bạn đang tìm kiếm.

Nghỉ một năm giữa chừng không còn là đặc quyền của học sinh, sinh viên mới tốt nghiệp. Ngày càng nhiều người trưởng thành lựa chọn tạm dừng công việc để nghỉ ngơi, học điều mới, du lịch, chuyển hướng nghề nghiệp hoặc đơn giản là tìm lại sự cân bằng trong cuộc sống.

Đó chính là adult gap year, tạm dịch là khoảng thời gian tạm nghỉ của tuổi trưởng thành.

Người trưởng thành có thể tạm nghỉ không?

Theo cách hiểu truyền thống, gap year là khoảng thời gian kéo dài từ vài tháng đến một năm giữa lúc tốt nghiệp phổ thông và bắt đầu đại học, khi mới 18 - 20 tuổi. Đây là cơ hội để người trẻ trải nghiệm những điều mới mẻ, khám phá bản thân và mở rộng góc nhìn về thế giới.

Du lịch thường là một phần quan trọng của gap year. Khi bước ra khỏi môi trường quen thuộc, con người dễ thử những điều mới hơn, ít bị ràng buộc bởi trách nhiệm thường ngày hay kỳ vọng của người khác về việc mình “nên trở thành ai”.

Việc sống trong một môi trường xa lạ, tiếp xúc với những con người và nền văn hóa khác biệt cũng giúp phá vỡ các giới hạn tư duy vốn khiến chúng ta khó nhìn nhận mọi việc dưới một góc độ mới.

Vậy thì người trưởng thành - những người đã đi làm được một thời gian dài, có nhiều áp lực hơn có thể có gap year không?

Câu trả lời là hoàn toàn có thể.

Trên thực tế, nhiều ngành nghề đã có hình thức tương tự adult gap year từ lâu, mang tên gọi “sabbatical” (nghỉ giải lao giữa sự nghiệp). Dù ở độ tuổi nào hay làm việc trong lĩnh vực gì, một khoảng thời gian tạm dừng cũng có thể trở thành cú hích giúp bạn khởi động một hướng đi mới hoặc tìm thấy nhiều ý nghĩa hơn trong công việc hiện tại.

Dĩ nhiên, nghỉ giải lao ở tuổi trưởng thành thường phức tạp hơn khi còn trẻ. Bạn có thể phải cân nhắc đến gia đình, con cái, các khoản vay trả góp, sự ổn định nghề nghiệp hoặc nỗi lo “mình đã quá lớn tuổi để bắt đầu lại”.

Tuy nhiên, tuổi trưởng thành cũng mang đến những lợi thế nhất định. Nhiều người đã có nền tảng tài chính vững vàng hơn để trang trải cho thời gian nghỉ. Những người có con đã trưởng thành hoặc sắp nghỉ hưu còn có cơ hội trải nghiệm “golden gap year” - khoảng nghỉ vàng trước khi bước sang giai đoạn mới của cuộc đời.

Nếu đã gắn bó lâu năm với một công ty, bạn cũng có khả năng được chấp thuận nghỉ phép dài hạn mà không cần từ bỏ hoàn toàn công việc. Quan trọng hơn, trải nghiệm sống phong phú giúp nhiều người hiểu rõ mình muốn gì hơn, từ đó tận dụng quãng nghỉ hiệu quả hơn.

Vì sao ngày càng nhiều người trưởng thành muốn gap year?

1. Thoát khỏi tình trạng kiệt sức

Kiệt sức là lý do phổ biến nhất.

Bạn không còn cảm thấy hứng thú với công việc từng yêu thích. Tối Chủ nhật bắt đầu mang đến cảm giác nặng nề. Cơ thể mệt mỏi triền miên, tâm trạng cáu gắt, mất động lực làm việc và chỉ cố gắng hoàn thành những gì tối thiểu nhất.

Đó là những biểu hiện quen thuộc của burnout (kiệt sức nghề nghiệp).

Trong nhiều trường hợp, một kỳ nghỉ hai tuần không đủ để giải quyết vấn đề. Người lao động có thể cảm thấy khá hơn khi đang nghỉ, nhưng chỉ vài ngày sau khi quay lại văn phòng, cảm giác chán nản và mất động lực lại xuất hiện.

Gap year không phải phương thuốc thần kỳ chữa burnout, nhưng nó tạo ra khoảng lùi đủ dài để mỗi người tạm thoát khỏi guồng quay cũ, nhìn lại hoàn cảnh hiện tại và suy nghĩ nghiêm túc về những bước tiếp theo.

2. Xác định lại mục tiêu và ưu tiên sống

Không phải ai nghỉ việc cũng vì kiệt sức. Nhiều người đơn giản cảm thấy đã đến lúc thay đổi. Họ muốn chuyển ngành, tìm kiếm một công việc phù hợp hơn hoặc suy nghĩ về cuộc sống lâu dài phía trước.

Một khoảng nghỉ dài cho phép họ đánh giá lại điều gì thực sự quan trọng, xác định mục tiêu mới và lên kế hoạch cụ thể để hiện thực hóa chúng.

Đôi khi, thứ chúng ta cần không phải câu trả lời ngay lập tức mà là đủ không gian và thời gian để đặt những câu hỏi đúng.

3. Học một điều hoàn toàn mới

Nếu gap year ở tuổi 18 thường giúp người trẻ học được các kỹ năng sống cơ bản, thì gap year ở tuổi trưởng thành lại là cơ hội để nâng cấp bản thân theo cách khác.

Đó có thể là học một ngoại ngữ mới, tham gia khóa đào tạo chuyên môn, phát triển kỹ năng lãnh đạo, học lập trình hoặc đơn giản là tiếp cận một cách tư duy hoàn toàn mới.

Du lịch và trải nghiệm cũng có khả năng thay đổi góc nhìn theo cách rất tự nhiên. Khi dành thời gian quan sát, suy ngẫm và học hỏi, nhiều người nhận ra mình trưởng thành hơn cả trong công việc lẫn cuộc sống cá nhân.

4. Theo đuổi đam mê từng bị trì hoãn

Trong nhiều năm, không ít người luôn đặt công việc, gia đình và trách nhiệm lên trước mong muốn cá nhân. Họ từng muốn học vẽ, viết sách, chụp ảnh, làm vườn, thiền định hay học nhạc cụ nhưng chưa bao giờ có đủ thời gian.

Gap year cho phép họ quay trở lại với những điều từng khiến bản thân hứng thú, hoặc khám phá những sở thích hoàn toàn mới mà trước đây chưa từng nghĩ tới. Không ít người nhận ra rằng họ đã dành quá nhiều năm để làm những điều “nên làm” đến mức quên mất điều mình thực sự muốn làm.

5. Cống hiến cho cộng đồng theo cách ý nghĩa hơn

Tình nguyện quốc tế là lựa chọn phổ biến của nhiều người tham gia gap year. Ở tuổi trưởng thành, mỗi người thường sở hữu lượng kiến thức và kinh nghiệm đáng kể. Những kỹ năng đó có thể tạo ra tác động tích cực trong các dự án cộng đồng.

Người từng làm quản lý có thể hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp tại các khu vực khó khăn. Người có kinh nghiệm nông nghiệp có thể tham gia dự án trồng rừng hoặc canh tác bền vững. Người yêu nghề mộc có thể góp phần xây dựng trường học hoặc cơ sở hạ tầng cộng đồng.

Adult gap year vì thế không chỉ là hành trình khám phá bản thân mà còn là cơ hội đóng góp cho xã hội.

Nghỉ việc dài hạn có làm xấu CV?

Đây là nỗi lo lớn nhất của nhiều người. Bởi một khoảng trống nghề nghiệp kéo dài chắc chắn có thể trở thành câu hỏi trong các buổi phỏng vấn, đặc biệt ở những ngành cạnh tranh cao.

Tuy nhiên, tác động tiêu cực hay tích cực phụ thuộc rất nhiều vào cách bạn sử dụng quãng thời gian đó.

Nếu gap year được lên kế hoạch rõ ràng với những mục tiêu cụ thể như học kỹ năng mới, nghiên cứu chuyên môn, phát triển năng lực lãnh đạo hoặc thực hiện dự án cá nhân, nó hoàn toàn có thể trở thành điểm cộng thay vì điểm trừ.

Điều quan trọng là bạn biết kể câu chuyện của mình.

Thay vì nhấn mạnh môi trường làm việc cũ độc hại hay áp lực, hãy tập trung vào những điều bạn học được, kỹ năng mới bạn phát triển và cách những trải nghiệm đó giúp bạn trưởng thành hơn. Các kỹ năng như giao tiếp liên văn hóa, giải quyết xung đột, thích ứng với thay đổi, quản lý rủi ro hay tư duy phản biện đều là những năng lực được nhiều nhà tuyển dụng đánh giá cao.

Ngoài ra, không ít người sau gap year nhận ra mình không còn muốn quay lại công việc cũ nữa. Họ sẵn sàng chấp nhận mức lương thấp hơn hoặc vị trí ít áp lực hơn để đổi lấy cuộc sống phù hợp với giá trị cá nhân.

Trong trường hợp đó, “khoảng trống CV” không còn đáng sợ như trước.

Cần bao nhiêu tiền để người trưởng thành gap year?

Khả năng gần như vô hạn.

Một số người tham gia khóa đào tạo yoga ở Ấn Độ, học ngoại ngữ tại châu Âu hoặc lấy chứng chỉ chuyên môn mới.

Người khác thực tập trong lĩnh vực công nghệ, học nhiếp ảnh tại Ý, nghiên cứu lịch sử bản địa ở Peru, học lặn biển tại Bali hoặc tham gia các dự án bảo tồn động vật hoang dã ở Ecuador.

Có người dành nhiều tháng chăm sóc cha mẹ già, hoàn thành cuốn sách đang viết dở, xây dựng doanh nghiệp riêng hoặc thử sức với một dự án sáng tạo mà trước đây không có thời gian thực hiện.

Gap year không nhất thiết phải là hành trình vòng quanh thế giới. Đôi khi, nó đơn giản là khoảng thời gian được sống chậm lại và tập trung vào điều thực sự quan trọng.

Gap year cũng không bắt buộc phải nghỉ đúng một năm, không nhất thiết kéo dài 365 ngày. Nó có thể chỉ là vài tháng, nửa năm hoặc thậm chí kéo dài hơn một năm, tùy mục tiêu và điều kiện tài chính của mỗi người.

Nhiều công ty hiện nay cũng cung cấp các chương trình nghỉ phép dài hạn có lương hoặc không lương. Trong trường hợp đó, người lao động vẫn giữ được công việc khi quay trở lại, giảm đáng kể áp lực tài chính và nghề nghiệp.

Chi phí cho một adult gap year

Nhiều người cho biết họ chi từ khoảng 5.000 đến 40.000 USD (gần 132 triệu đồng - khoảng 1 tỷ đồng) cho toàn bộ trải nghiệm.

Ngân sách phụ thuộc vào nhiều yếu tố như điểm đến, thời gian du lịch, loại hình lưu trú, phương tiện di chuyển, các khóa học tham gia, chi phí visa, bảo hiểm và sinh hoạt phí hằng ngày.

Các quốc gia Đông Nam Á thường có chi phí thấp hơn đáng kể so với châu Âu hoặc Bắc Mỹ. Du lịch mùa thấp điểm, lựa chọn hình thức trao đổi công việc hoặc lưu trú dài hạn cũng giúp tiết kiệm đáng kể.

Bên cạnh chi phí phát sinh trong chuyến đi, người tham gia gap year cũng cần tính đến các khoản phải duy trì ở nhà như tiền thuê nhà, trả góp, bảo hiểm, chăm sóc thú cưng hoặc các nghĩa vụ tài chính khác.

Bạn cũng có thể kiếm tiền trong thời gian gap year. Một số người xin chuyển công tác sang chi nhánh ở nước ngoài. Một số khác trở thành digital nomad, làm việc từ xa trong khi di chuyển.

Freelance và tư vấn chuyên môn cũng là lựa chọn phổ biến. Ngoài ra còn có nhiều công việc ngắn hạn như dạy tiếng Anh, trông nhà, làm nông trại hoặc tham gia các chương trình trao đổi lao động để đổi lấy chỗ ở và chi phí sinh hoạt.

Dù không phải lúc nào cũng đủ để trang trải toàn bộ chi phí, những hình thức này giúp giảm áp lực tài chính và tăng tính linh hoạt cho hành trình.

Sau cùng, một gap year thành công không chỉ là nghỉ việc và lên đường.

Nó cần được xây dựng trên những câu hỏi rất cụ thể: Mình muốn điều gì? Muốn học gì? Muốn thay đổi điều gì trong cuộc sống? Sau khi kết thúc khoảng nghỉ, mình muốn trở thành phiên bản nào của chính mình?

Gap year không phải sự trốn chạy khỏi công việc hay cuộc sống. Ở dạng lý tưởng nhất, đó là một khoảng dừng có chủ đích để con người lấy lại quyền chủ động đối với thời gian, năng lượng và những lựa chọn của mình.

Trong một thế giới ngày càng đề cao năng suất, đôi khi việc tạm dừng không phải là bước lùi. Đó có thể là cách để tiến xa hơn.