Chuyên gia: Chuyển đổi vàng để mua nhà giúp chống 'vàng hóa' nền kinh tế

Hướng đi tiến tới xóa bỏ hiện tượng “vàng hóa”

- Một câu hỏi mà nhiều người đang đặt ra là liệu chương trình của Vinhomes có phải là mua bán vàng bất hợp pháp không. Từ góc độ pháp lý, chuyên gia có thể chia sẻ về vấn đề này?

Pháp luật hiện hành nghiêm cấm việc sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán cho các giao dịch thương mại. Bởi thế, nếu một doanh nghiệp bất động sản công khai ra chương trình đổi vàng lấy nhà thì sẽ là sai luật.

Nhưng tìm hiểu kỹ thì có thể thấy chương trình mà Vinhomes triển khai không phạm luật. Đó không phải là ngoại lệ mà đơn giản là do cấu trúc chặt chẽ của giao dịch.

Ở đây, Vinhomes không trực tiếp đứng ra thu nhận vàng từ người dân. Họ cũng không ghi nhận vàng như một phương thức thanh toán trên hợp đồng mua bán bất động sản. Thay vào đó, toàn bộ quá trình chuyển đổi vàng thành tiền được vận hành thông qua một bên thứ ba, là các công ty kinh doanh vàng bạc đá quý hoạt động hợp pháp trên thị trường.

Hiểu đơn giản, người dân bán vàng cho các đơn vị trung gian và thu về tiền mặt. Số tiền này sau đó được dùng để thanh toán giao dịch mua nhà với Vinhomes. Về mặt pháp lý, đây là một chuỗi các giao dịch dân sự và thương mại song phương độc lập và hoàn toàn hợp pháp. Vinhomes chỉ nhận tiền mặt, do đó không vi phạm quy định cấm dùng vàng làm phương tiện thanh toán.

- Dù không trực tiếp nhưng việc dùng vàng để mua nhà như thế liệu có đang đi ngược chủ trương “chống vàng hóa” nền kinh tế của Chính phủ không thưa ông?

Hoàn toàn không. Theo quan điểm của tôi, đây là sự thay đổi về cách thức và là hướng đi để tiến tới xóa bỏ hiện tượng “vàng hóa”.

“Vàng hóa” nền kinh tế có biểu hiện qua một số khía cạnh: sử dụng vàng làm thước đo giá trị, phương tiện thanh toán và cất trữ tài sản. Theo Hội đồng Vàng thế giới, người dân Việt Nam đang nắm giữ khoảng 400-500 tấn vàng, tương đương 80 tỷ USD, tức gần 16% GDP. Hiện thực này gây nhiều trở kháng với phát triển kinh tế.

Xét dưới góc độ nào đó, chương trình của Vinhomes sẽ góp phần chuyển hóa vàng từ dạng tài sản tích trữ thành dòng vốn lưu thông, từ đó làm thay đổi hiện trạng “vàng hóa” mà không làm trầm trọng thêm hiện tượng này.

Sâu xa hơn, cấu trúc giao dịch này có khả năng thay đổi tâm lý tích trữ vàng, tiến tới giảm dần số vàng tích trữ trong dân - tình trạng khiến nguồn vốn khổng lồ bị “đóng băng”.

“Đánh thức” nguồn vốn khổng lồ đang “ngủ yên” trong két sắt

- Chủ trương huy động vàng nhàn rỗi trong dân đã được đặt ra nhiều năm nhưng chưa thể thành hiện thực . Trong bối cảnh đó, ô ng đánh giá chương trình mà Vinhomes vừa triển khai?

Tôi đánh giá đây là chương trình rất sáng tạo khi tạo ra một cơ chế biến “tài sản ngủ yên” trong két sắt thành “vốn tiền tệ” có khả năng sinh lời kép.

Vàng là tài sản của cá nhân nhưng cũng là nguồn vốn tài chính của xã hội. Vàng cất trữ trong tủ gây lãng phí nguồn lực vô cùng lớn, làm thiếu hụt nguồn vốn đầu tư. Hiểu đơn giản: tiền chu chuyển sẽ đẻ ra tiền, còn tiền cất trong két chỉ là vật ít giá trị. Để tối ưu giá trị tài sản, cần biến nó thành vốn tiền tệ có khả năng tạo lợi ích kép, thay vì lợi ích đơn nhất.

Tích trữ vàng chỉ là giải pháp yên tâm về tâm lý nhưng đánh đổi là chi phí cơ hội rất cao. Khi hàng trăm tấn vàng (hàng chục tỷ USD) nằm bất động, nền kinh tế mất nguồn vốn rẻ và dài hạn. Nếu số vốn này được bơm vào hệ thống ngân hàng, thị trường chứng khoán hay đầu tư trực tiếp, nó sẽ tạo vòng quay tiền tệ, kích thích sản xuất, tạo việc làm và sinh giá trị thặng dư.

- Theo ông, vì sao thời gian qua người dân không mặn mà với việc đưa vàng vào đầu tư, kinh doanh?

Tôi cho rằng nguyên nhân là do chúng ta chưa có nhiều sản phẩm đầu tư đủ tốt, để vừa tạo tâm lý an tâm khi bảo toàn vốn, vừa kích thích bởi giá trị gia tăng.

Trong quá khứ, dân chúng gửi tiết kiệm vì ngân hàng là nơi giữ tiền tốt nhất. Nhưng trong nền kinh tế hiện đại, xu hướng đó có nguy cơ cản trở phát triển.

Tuy nhiên, nếu chỉ hô hào hoặc áp dụng mệnh lệnh hành chính để ngăn cản dân tích trữ vàng sẽ không hiệu quả, bởi đụng chạm quyền tuyệt đối của nhân dân về quyền sở hữu tài sản.

Ngược lại, nếu sử dụng giải pháp thị trường để nhân dân tự nguyện đưa vàng tích trữ vào giao dịch như cách mà Vinhomes vừa đưa ra, sẽ từng bước thay đổi tâm lý và giảm số vàng tích trữ.

Việc chuyển đổi vàng để mua nhà là một trong những cách để người dân vừa bảo toàn nguồn tiền tích trữ, vừa tạo ra giá trị thặng dư. Lợi ích kép như vậy không chỉ trên khía cạnh tài chính cá nhân mà còn vừa “ích nước, lợi dân”.

- Tức là chính sách “đánh thức” hàng chục tỷ USD vàng vật chất của Vinhomes sẽ tác động sâu xa tới nền kinh tế quốc gia chứ không chỉ dừng lại ở lợi ích tài chính cho người có vàng?

Đúng vậy! Về vĩ mô, Việt Nam đang đứng trước nhu cầu khổng lồ về phát triển hạ tầng chiến lược - từ đường cao tốc, cảng biển quy mô lớn, đến công trình trọng điểm quốc gia. Ngân sách nhà nước dù nỗ lực cũng hữu hạn, trong khi nguồn tiền nhàn rỗi trong dân vô cùng dồi dào nhưng đang bị “đóng băng” bởi tâm lý phòng thủ và e ngại rủi ro.

Vấn đề cốt lõi để khơi thông dòng vốn này nằm ở việc thiết kế và thực thi được các mô hình đầu tư minh bạch, rành mạch về quyền lợi và sòng phẳng trong phân bổ rủi ro.

Thói quen cất trữ của dân chúng chỉ có thể chuyển hóa khi sản phẩm đầu tư được bảo chứng bằng hành lang pháp lý chuẩn mực. Ở đó, quyền tài sản và lợi ích hợp pháp của mọi chủ thể được bảo vệ nghiêm ngặt bằng sức mạnh pháp luật và thiết chế giải quyết tranh chấp công bằng, hiệu quả. Khi niềm tin pháp lý và cơ chế hợp đồng được xác lập vững chắc, dòng tiền sẽ tự động tìm đến nơi có khả năng sinh sôi giá trị.

- Xin cảm ơn ông!